V SA/Wa 2353/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012r., nr 852/2012, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję własną nr [...], z dnia[...] lutego 2012r., ustalającą M. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] czerwca 2005 r. M. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. Składając ten wniosek producent rolny zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] kwietnia 2006 r. decyzję Nr [...] o przyznaniu M. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2005 do powierzchni deklarowanej we wniosku, w łącznej wysokości 69.790,10 zł. Następnie do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął protokół z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym M. S. w dniu [...] grudnia 2005 r. przez inspektorów terenowych [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. W rubryce Uwagi inspektorów terenowych wskazano, że: "Gospodarstwo kontrolowane zostało sprzedane dnia 31 października 2005 r. (...) Gospodarstwo ma zostać przekazane do dnia 31 grudnia 2005 r. po zbiorach". Na potwierdzenie powyższego do protokołu załączony został odpis aktu notarialnego Repertorium [...] Nr [...] z dnia [...] października 2005 r., w którym wskazano, że T. S., A. S. oraz M. S. sprzedali M. K. w dniu [...] maja 2005 r., na podstawie warunkowej umowy sprzedaży, m.in. działki ewidencyjne o numerach [...], odnośnie których M. S. podjął w dniu 1 marca 2005 r. zobowiązanie realizacji programu rolnośrodowiskowego przez okres co najmniej 5 lat. Zgodnie z przywołanym aktem notarialnym wydanie M. K. przedmiotowych działek ewidencyjnych miało nastąpić do dnia 31 grudnia 2005 r. W dniu [...] sierpnia 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło - skierowane do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział w P. - oświadczenie M. S. oraz M. K., w którym M. S. wskazał, że zbył na rzecz M. K. działki ewidencyjne o numerach: [...] objęte umową [...] o przestawieniu produkcji rolnej na produkcję metodami ekologicznymi natomiast M. K. napisał: ,,(...) oświadczam, że kupiłem wymienione wyżej działki i przejąłem Plan Rolnośrodowiskowy Nr [...] na lata 2005 - 2009. Jednocześnie zobowiązuję się do kontynuowania działań określonych w planie i realizacji wszystkich pakietów i wariantów w nim określonych". W związku z faktem, że do Biura Powiatowego ARiMR w G. nie wpłynął wniosek kontynuacyjny M. S. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] marca 2007 r. decyzję Nr [...] o odmowie przyznania M. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Od tej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. producent rolny wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P., który decyzją Nr [...], z [...] maja 2007 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z [...] marca 2007 r. o odmowie przyznania M. S. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i umorzył postępowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. dotyczące płatności kontynuacyjnych na rok 2006. W dniu [...] kwietnia 2011r. Prezes ARiMR zawiadomił M. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. nr [...] z [...] kwietnia 2006 r., w związku z niedopełnieniem warunków uczestnictwa w programie roinośrodowiskowym. W dniu [...] lutego 2012 r. Prezes ARiMR wydał decyzję Nr [...] o ustaleniu M. S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 69.790,10 zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR decyzją nr [...], z dnia [...] lipca 2012 r., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2012 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że M. S. składając w dniu [...] czerwca 2005 r. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2006 r., zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 1 marca 2005r., co wynika z art. 23 rozporządzenia Rady Nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. W związku z przeniesieniem, jak podkreślił Prezes ARiMR, na rzecz M. K. posiadania działek ew. o numerach [...], zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005, M. S. nie złożył wniosku kontynuacyjnego o przyznanie przedmiotowych płatności na rok 2006. Należy przy tym podkreślić, że M. K. nie przejął zobowiązania rolnośrodowiskowego do wskazanych działek, bowiem nie spełnił warunków określonych w § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174. poz. 1809 z późn. zm.). Organ rozpoznający sprawę zaznaczył, że wprawdzie w dniu [...] maja 2006 r. M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006, w którym zadeklarował działki ewidencyjne o numerach [...], natomiast nie dołączył do przedmiotowego wniosku dokumentów wymienionych § 14 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. Organ odwoławczy podkreślił, że wniosek przedmiotowy został złożony z uchybieniem 35-dniowego terminu, o którym mowa w cytowanym powyżej § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego Repertorium [...] Nr [...], z dnia [...] października 2005 r. wydanie M. K. wskazanych działek ewidencyjnych nastąpić miało do dnia 31 grudnia 2005 r., natomiast złożenie wniosku obejmującego ww. działki ewidencyjne miało miejsce dopiero w dniu [...] maja 2006 r. Zauważyć ponadto należy, że skierowane do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział w P. - oświadczenie M. S. oraz M. K. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w G. dopiero w dniu 23 sierpnia 2006 r. Zatem, jak podkreślił Prezes ARiMR, M. K. nie przejął zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez M. S. Tym samym zdaniem organu odwoławczego M. S. zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego i zobowiązany jest do zwrotu płatności otrzymanych do przedmiotowych działek, na podstawie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Brak kontynuacji programu rolnośrodowiskowego podjętego przez M. S. w dniu 1 marca 2005r. oznacza, że producent rolny zobowiązany jest do zwrotu środków finansowych otrzymanych za rok 2005 w wysokości 69.790,10 zł. W skardze z dnia 23 sierpnia 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR nr [...], z dnia [...] lipca 2012 r. i decyzji wydanej przez organ w I instancji z dnia [...] lutego 2012 r. Wnosił też o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zwrócił uwagę na fakt, że w trakcie przeprowadzanej u niego kontroli poinformował inspektorów [...] Oddziału Regionalnego w S. o sprzedaży gospodarstwa wręczając im odpis aktu notarialnego. Skarżący podkreślił, iż sprzedając nieruchomość był w dobrej wierze, że nowy nabywca będzie kontynuował podjęte przez niego zobowiązania rolnośrodowiskowe. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i unijnego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż skarga M. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazuje, iż w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony przez organ prawidłowo i jest bezsporny. M. St. otrzymał płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] kwietnia 2006 r. w łącznej kwocie 69 790,10 zł. Organ i Skarżący nie negują faktu zbycia przez M. S. nieruchomości, na które ustalone były te płatności a sam Skarżący nie zaprzecza, że zaprzestał prowadzenia programu na przedmiotowych nieruchomościach. Problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy doszło do prawidłowego przejęcia przez nabywcę gospodarstwa - M. K. zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzedniego właściciela. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że zgodnie z § 14 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części (nowelizacja z 14 marca 2007r.) w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Zatem regulacja powołanego § 14 rozporządzenia jest w tym zakresie przepisem szczególnym, który określa, iż możliwe jest utrzymanie płatności w momencie przejścia posiadania działek gruntu na inną osobę, pod warunkiem jednak, iż nowy posiadacz w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia (tj. 5 lat), złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Wyraźnie zatem przepis określa, że warunkiem utrzymania płatności jest kontynuowanie przez kolejnego posiadacza realizacji programu, do którego zobowiązywał się beneficjent programu. Celem bowiem całej regulacji dotyczącej przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt jest wspieranie rozwoju obszarów wiejskich poprzez utrzymanie preferowanych upraw czy chowu przez ściśle określony czas. W rozpoznawanej sprawie zbycie gospodarstwa nastąpiło aktem notarialnym z dnia [...] października 2005 r., który przewidywał wydanie M. K. wskazanych działek ewidencyjnych do dnia 31 grudnia 2005 r. Wniosek kontynuacyjny nabywcy działek został złożony dopiero w dniu [...] maja 2006 r. Skierowane do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A. Oddział w P. oświadczenie M. S. oraz M. K. miało natomiast datę 2 czerwca 2006 r. niezależnie od tego, iż do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło dopiero, jak wynika z daty na prezentacie, w dniu 5 lipca 2006 r. Sąd podkreśla, iż termin 35 dni wskazany w § 14 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r. jest terminem prawa materialnego, z którego zachowaniem związane jest konkretne prawo w postaci określonego świadczenia pieniężnego. Skutkiem uchybienia temu terminowi przy składaniu wniosku o płatności kontynuacyjne z jednej strony jest nieuzyskanie płatności rolnośrodowiskowej przez nowego nabywcę gospodarstwa rolnego, z drugiej zaś - zgodnie z § 14 i § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia – obowiązek zwrotu otrzymanych płatności przez dotychczasowego właściciela, który nie dotrzymał podjętego zobowiązania. Powoływana w skardze przez M. S. jego dobra wiara wyrażająca się w przekonaniu, iż nabywca gospodarstwa dotrzyma 35-cio dniowego terminu przewidzianego w § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie może odnieść żadnego skutku prawnego, bowiem rozwiązanie przyjęte w rozporządzeniu w żadnej mierze nie odwołuje się do istnienia dobrej czy złej wiary po stronie zbywającego gospodarstwo. Złożenie wniosku kontynuacyjnego wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzednika jest pozostawiona wyłącznie do decyzji nabywcy, podejmowanej niezależnie od oczekiwań i intencji zbywcy działek. Niezależnie od tego w sytuacji Skarżącego nie można mówić o jego przekonaniu, iż nabywca dochowa 35-cio dniowego terminu przewidzianego w § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego choćby dlatego, że wspólne oświadczenie podpisane zostało w dniu 2 czerwca 2006 r. a zatem już znacznie po upływie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego liczonego od dnia 31 grudnia 2005 r. – daty wskazanej w akcie notarialnym. Innej, ewentualnej daty przekazania gospodarstwa skarżący nie wykazał a jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny (m. innymi w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. II GSK 31/11) "Artykuł 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi, że organy prowadząc postępowanie zobowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy w miejsce wynikającego z Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada ta stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej zobowiązany jest jedynie do rozpatrzenia dostarczonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego." Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.