V SA/Wa 2365/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor sądowy Tomasz Grzybowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. postanawia: stwierdzić swą niewłaściwość i przekazać sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. D. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 listopada 2020 r. Zaskarżona decyzja została wydana wskutek wniosku strony skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), dalej ustawa COVID-19. Postanowieniem z 27 stycznia 2021 r., I SA/Gl 36/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd wywiódł, że w świetle art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej Ppsa), skoro siedzibą ZUS jest Warszawa, to tut. Sąd jest właściwy wg siedziby organu. Nie ma zaś zastosowania do przedmiotowej sprawy § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. poz. 367 ze zm.), dalej rozporządzenie ws. właściwości. Na mocy ww. przepisu rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, nieobejmującego przedmiotu niniejszej sprawy. W dniu 16 marca 2021 r. weszło jednakże w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 4 marca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 426), dalej nowela z 4 marca 2021 r., w którym dokonano zmiany wskazanego § 1 pkt 2 rozporządzenia ws. właściwości w ten sposób, że również rozpoznawanie spraw dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Jednocześnie z § 2 noweli z 4 marca 2021 r. wynika, że sprawy o ww. przedmiocie, w których skargi zostały wniesione przed dniem wejścia w życie noweli i postępowanie nie zostało zakończone, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę strony skarżącej z wyjątkiem tych, w których wyznaczono termin posiedzenia. Przedmiotową sprawę zarejestrowano w tut. Sądzie 6 kwietnia 2021 r. Do dnia dzisiejszego nie wyznaczono terminu posiedzenia. Z akt sprawy wynika, że miejsce zamieszkania strony skarżącej znajduje się w mieście C. położonym na obszarze województwa śląskiego. W tym stanie rzeczy, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72 poz. 652 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia ws. właściwości w brzmieniu nadanym nowelą z 4 marca 2021 r., a także stosownie do § 2 wspomnianej noweli, właściwy do rozpoznania skargi jest obecnie WSA w Gliwicach. Podkreślić przy tym należy, że podstawę kompetencyjną dla zmiany regulacji w zakresie właściwości sądów administracyjnych w sprawach dot. zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, stanowił art. 13 § 3 Ppsa. Z mocy wskazanego upoważnienia ustawowego, Prezydent RP wprowadził przepis szczególny względem zasady perpetuatio fori (§ 2 noweli z 4 marca 2021 r.), w rozumieniu art. 14 Ppsa in fine. Stosownie do treści ostatnio wymienionego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednocześnie omówiona zmiana stanu prawnego umożliwia, zdaniem tut. Sądu, przekazanie spraw o wskazanym przedmiocie według właściwości do poszczególnych wojewódzkich sądów administracyjnych, na których obszarze właściwości strony skarżące zamieszkują lub mają siedzibę, zarówno w odniesieniu skarg przesłanych do WSA w Warszawie przez ZUS, jak i przekazanych przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 59 § 1 Ppsa. Zdaniem składu orzekającego postanowienie o przekazaniu sprawy (wydane w niniejszej sprawie przez WSA w Gliwicach) wiązało tut. Sąd, w rozumieniu § 2 zdanie pierwsze ww. artykułu, przy niezmienionym (dotychczasowym) stanie faktycznym i prawnym. Tymczasem biorąc pod uwagę retrospektywny charakter normy ustanowionej w § 2 noweli z 4 marca 2021 r., nie tylko uległ zasadniczej zmianie stan prawny dotyczący właściwości miejscowej sądu, ale ponadto nastąpiło ograniczenie – ze skutkiem dla sprawy niniejszej – zasady kontynuacji postępowania przez sąd właściwy w chwili wniesienia skargi. Z tych względów postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 59 § 1 Ppsa.