V SA/Wa 2369/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia ... sierpnia 2010 r. nr ... znak ... w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji; oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia ... sierpnia 2010 r. nr ... Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... maja 2010 r. nr ... odmawiającą potwierdzenia, że skarżący S. D., jako dziecko został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia ... sierpnia 2009 r. S. D. wystąpił do organu o wydanie decyzji potwierdzającej, że jako dziecko został odebrany rodzicom w celu eksterminacji. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, kwerendy organ ustalił, że w dniu ... września 1944 r. podczas pacyfikacji wsi W., gmina M. został zamordowany ojciec skarżącego J. D. oraz dwie siostry Z. i H. D. Podczas pacyfikacji matka skarżącego wraz z nim uciekła z domu i ukryła się za wsią w wąwozie. Powyższe ustalenia zostały oparte na pisemnych wyjaśnieniach skarżącego z dnia ... października 2009 r.; jego zeznaniach z dnia ... kwietnia 2010 r.; kopii skróconego aktu zgonu J. D.; kopii świadectwa zgonu z R. Parafii św. M. w W. z dnia ...sierpnia 2008 r.; zaświadczenia Urzędu Stanu Cywilnego z dnia ... sierpnia 2008 r.; kopii fotografii pomnika pomordowanych w W. w 1944 r.; kopii fotografii krzyża z grobu ojca i sióstr skarżącego; kopii kwestionariusza o egzekucjach masowych i grobach sporządzonego ... września 1945 r. na podstawie zeznań Wójta Gminy W. wraz z załączonym imiennym wykazem osób zamordowanych (sygn. akt [...] k ...-...verte ... verte, ...); kopii protokołu z dnia ... stycznia 1948 r. spisanego w Sądzie Grodzkim w D. wraz z załączonym wykazem ofiar (sygn. akt [...] K ... verte,... verte); kopii wykazu zamordowanych w czasie pacyfikacji niemieckiej w dniu ... września 1944 r. – W. dołączonego do Starostwa Powiatowego M. z dnia ... lipca 1948 r. (sygn. akt [...] k.... verte); kopii stron z publikacji T. W. "[...]; dokumentacji z kwerendy przeprowadzonej w Oddziale Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w K. dotyczącej okoliczności śmierci ojca i sióstr skarżącego (sygn. s [...] k...). Ustalając powyższe fakty organ odmówił potwierdzenia represji wskazując, że do wydania pozytywnej decyzji wymagane jest przepisem art. 4 ust 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (zwanej dalej ustawę o kombatantach – Dz. U. Nr 42 z 2002 r. poz. 371 z zm.) spełnienia łączne dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło odebranie dziecka rodzicom, a drugą ustalenie, że po odebraniu dziecka podjęto wobec niego działania zmierzające do jego przymusowego wynarodowienia lub eksterminacji. W przedmiotowej sprawie takie przesłanki nie wystąpiły. W skardze na powyższą decyzję S. D. zarzucił organowi niewłaściwą, bardzo literalną wykładnię przepisu. Wskazał, że zabicie mu ojca przez hitlerowców jest sytuacją porównywalną do odebrania dziecka rodzicom. Dochodzi bowiem do trwałej rozłąki, do skazania go do cierpienia braków w utrzymaniu, cierpienia głodu i poniewierki, gdyż sama mama nie mogła go utrzymać. Podniósł, że urazy związane z tym zdarzeniem są przyczyną jego licznych chorób. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argument zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz.1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując analizy w powyższym zakresie zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał, iż nie jest ona zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że stan faktyczny nie jest sporny w sprawie. Skarżący przyznaje fakt, iż ojciec i dwie siostry zostali zamordowani przez Niemców w czasie pacyfikacji wsi. Sam przeżył bo matka uciekła wraz z nim i schowała się w wąwozie poza wsią. Skarżący inaczej natomiast interpretuje skutki tego zdarzenia. Uważa, że został pokrzywdzony przez Niemców w sposób równoznaczny odebraniu go rodzicom. Nie jest to jednak interpretacja zgodna z zapisem ustawowym art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Wymieniony przepis stanowi wprost , że represją w rozumieniu tej ustawy jest odebranie dziecka rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Słusznie organ uznał, że ustawodawca dosłownie zrozumiał okoliczność odebrania dziecka rodzicom w celu eksterminacji, tj. jako przemoc dokonaną z użyciem władzy i siły w celu pozbawienia życia. Zamordowanie ojca skarżącego oraz jego dwóch sióstr nie miało charakteru eksterminacji w stosunku do niego. Odebranie dziecka należy rozumieć jako fizyczne i trwałe odłączenie lub oddzielenie od rodziców przy czym to rozdzielenie musi pozostawać w związku z drugą przesłanką jaką jest zamiar eksterminacji dziecka. Do istoty eksterminacji należy wyniszczenie, masowa zagłada ludzi, ludobójstwo, zbrodnie przeciwko ludzkości zmierzające do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich rasy, narodowości, wyznania, stanu zdrowia. Słusznie organ uznał, iż eksterminacja w rozumieniu art. 4 ustawy o kombatantach oznaczała umieszczenie dziecka w miejscach, w których panowały takie warunki, które stopniowo prowadził do całkowitego wyniszczenia organizmu, aż do utraty życia włącznie. Taka sytuacja nie zachodziła w stosunku do skarżącego. Prawidłowo organ zinterpretował przepis art. 4. Powyższy przepis nie ma zastosowania do stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Z powyższych względów Sąd nie uznał zasadności skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę zgodnie z art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).