V SA/Wa 2374/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców nr [...] z [...] lipca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z [...] stycznia 2010 r. o odmowie nadania A. S. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. A. S. ur. [...] września 1975 r. w G., obywatel [...] deklarujący narodowość c., w dniu [...] stycznia 2008 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przyczynę wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia procedury uchodźczej wskazał, że w czasie zatrzymania był bity i poniżany. We wniosku podawał, że był prześladowany, poddawany przemocy i zatrzymywany parę razy w 2000 r. (na jeden dzień i wówczas uciekł), a ostatni raz w 2007 r. na 3 dni. Cudzoziemiec zadeklarował, że brał udział w działaniach wojennych w latach 1999-2000, potem był kilkakrotnie w górach w rejonie s. Natomiast nigdy nie należał do żadnej z partii politycznych, organizacji religijnych, etnicznych lub społeczno-kulturalnych, jak też nie został skazany wyrokiem sądu. W dniach [...] lipca 2008 r. i [...] maja 2009 odbyły się statusowe przesłuchania Wnioskodawcy na okoliczność opuszczenia kraju pochodzenia i przyczyn ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy. Ustalono, że pomiędzy dwoma przsłuchaniami Cudzoziemiec nielegalnie, bo nie posiadając ku temu odpowiednich dokumentów i wbrew przepisom dotyczącym postępowania w procedurze uchodźczej, opuścił terytorium RP i przebywał na terytorium Republiki F. W trakcie pierwszego przesłuchania statusowego odbytego dnia [...] lipca 2008 r. Cudzoziemiec zmienił zeznania stwierdzając, że nie brał udziału w I wojnie c., zaś w drugiej był na pozycjach obronnych, najpierw w G. a następnie w górach do marca 2000 r. Oświadczył, że był w grupie [...]. Później miał pomagać bojownikom. Powiedział, że był zatrzymany dwa razy: w marcu 2000 r. na jeden dzień, lecz uciekł oraz w marcu 2002 r. wraz z innymi osobami w celu spisania ich danych personalnych, po czym został zwolniony. Natomiast w trakcie drugiego przesłuchania statusowego odbytego dnia 5 maja 2009 r. Wnioskodawca stwierdził, że nie może nic powiedzieć o grupie [...], gdyż w niej bezpośrednio nie działał, a jedynie pomagał znajomemu w 2006 r. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania Wnioskodawcy statusu uchodźcy, omówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić go z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Po rozpatrzeniu odwołania Rada do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2010 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że A. S. nie spełnia przesłanek, jakie winny być spełnione przez osobę ubiegającą się o nadanie statusu uchodźcy, określonych w w art. 1 A Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców. Wnioskodawca epizodycznie brał udział w działaniach wojennych w czasie II wojny c. oraz sporadycznie pomagał bojownikom. Rada zwróciła też uwagę, że Cudzoziemiec nie podał, na czym owa pomoc polegała. Za tą działalność nie spotkały go żadne konsekwencje czy nieprzyjemności ze strony struktur federalnych czy Republiki C. Był zatrzymany prawdopodobnie dwa razy: w 2000 r. i 2002 r., lecz nie udowodnił, aby zatrzymania te miały charakter prześladowania indywidualnego; wynikały one z działań prewencyjnych stosowanych przez struktury siłowe wobec ludności cywilnej Republiki. Sam Wnioskodawca stwierdził, że został zatrzymany w marcu 2000 r. ponieważ miał paszport wewnętrzny ze stałym meldunkiem w G., a przebywał w rejonie górskim. Został zatrzymany na jeden dzień i zostawiając dokumenty uciekł wraz z kolegą Nie zrodziło to dla niego żadnych negatywnych konsekwencji ze strony władz i nie przeszkodziło w uzyskaniu nowych dokumentów. Natomiast zimą 2002 r. został zatrzymany w celu kontroli dokumentów i po spisaniu jego danych personalnych został wypuszczony. Odmienne oświadczenie złożył we wniosku statusowym stwierdzając, że był zatrzymywany parokrotne, a ostatni raz w grudniu 2007 r., ale wobec odmiennych oświadczeń złożonych w trakcie przesłuchania statusowego Rada nie uznała tych zeznań za wiarygodne i udowodnione. Rada podkreśliła, że gdyby działalność związana z pomocą bojownikom i zatrzymania były rzeczywistym powodem obaw A. S., to wyjechałby on z kraju pochodzenia znacznie wcześniej a nie dopiero w 2008 r. W ocenie Rady fakt posiadania zagranicznego paszportu oraz swobodne przekroczenie granicy świadczy o niezasadności obawy Wnioskodawcy przed zatrzymaniem i prześladowaniem w razie powrotu do kraju. Rada nie podważa faktu istnienia napiętej sytuacji w rejonie jednak podkreśla, że osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mówi art. 1 A Konwencji Genewskiej. Obawa taka musi zawierać element obiektywny. Rada pokreśliła, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. S. nie wnosił o nadanie statusu uchodźcy ale o udzielenie ochrony uzupełniającej, uzasadniając to trudną sytuacją w kraju pochodzenia. Rada podniosła, iż Wnioskodawca opuścił nielegalnie terytorium RP i udał się bezprawnie do F., co świadczy o tym, że nie poszukuje on ochrony przed ewentualnym prześladowaniem w kraju pochodzenia ale szuka optymalnego dla siebie miejsca do życia. Odnosząc się do nieudzielenia Wnioskodawcy ochrony uzupełniającej Rada stwierdziła, że nie występują realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) – dalej: ustawa o ochronie, wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Wnioskodawca nie twierdził, by orzeczono wobec niego karę śmierci lub groziło mu wykonanie egzekucji. Nie powołał się również na realnie grożące mu tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nigdy nie był ścigany ani poszukiwany przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia. [...] opuścił legalnie i bez problemu. W ocenie Rady nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zindywidualizowane, rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy przez Wnioskodawcę. Rada powołała się na "Tymczasowe wytyczne dotyczące oceniania potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom z wchodzącej w skład Federacji Rosyjskiej Republiki Czeczenii" W wytycznych UNHCR z dnia 17 kwietnia 2009 r. znajdują się zalecenia, aby wnioski C. o nadanie status uchodźcy nie były rozpatrywane w oparciu o przesłankę, że w kraju tym panuje powszechna przemoc, oraz że nie obliguje to państwa przyjmującego cudzoziemca z terytorium C. do udzielenia mu ochrony, a jedynie zbadania jego indywidualnej sytuacji, co też uczyniły organy pierwszej i drugiej instancji . W ocenie Rady A. S. nie spełnia również przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Nie jest tak, że Cudzoziemiec mógłby być wydalony jedynie do kraju, w który zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej. Sytuacja w kraju jest wprawdzie napięta, ale brak jest przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. wniósł o uchylenie decyzji Rady w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżonej decyzji zarzucił: • naruszenie prawa materialnego, to jest art. 13 ust.l , art. 15 i 97 ust.l pkt. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP z dnia 13 czerwca 2003 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r,, nr 189 poz. 1472) poprzez stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek określonych w tych przepisach, • Istotne naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7 i 77 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz art. 107 par. 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji. Wyjaśnił, że postanowił uciekać z kraju, ponieważ bał się prześladowania ze strony władz [...], które mogło go spotkać w związku z jego działalnością w czasie II wojny c. jak i z faktem, że po wojnie pomagał bojownikom W 2007 r. do jego domu przyszedł kolega bojownik, któremu udzielił pomocy. Po zatrzymaniu go przez władze kolega ten podał adres Skarżącego, który w obawie o własne bezpieczeństwo z powodu udziału w II wojnie c. i udzielania pomocy bojownikom wyjechał z kraju. Powołał się na raporty organizacji międzynarodowych z których wynika, że osoby podejrzane o bycie bojownikami c. są prześladowane. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie wskazując, iż postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie ze wszystkimi wytycznymi zawartymi w przepisach ustawy o ochronie oraz k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Na wstępie wyjaśnić należy, że możliwość uzyskania przez Cudzoziemca statusu uchodźcy zachodzi wyłącznie wtedy, kiedy wykaże, że spełnia przynajmniej jedną z przesłanek prześladowania, które w sposób wyczerpujący zostały zawarte w treści art.1A Konwencji sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Przesłanki te zostały powtórzone w treści art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. A contrario art. 19 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy stanowi, iż cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Powołane wyżej przepisy zawierają zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy. Uchodźcą jest osoba, która spełnia kryteria określone w przytoczonej wyżej definicji, a kluczowym elementem tej definicji jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Definicja posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te muszą być rozważane w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno – prawnej i polityczno – ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokładnie analizował treść oświadczeń Cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jego wypowiedzi złożonych podczas przesłuchań w dniu [...] lipca 2008 r. i [...] maja 2009 r. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca. Obejmuje całość oświadczeń Cudzoziemca. Zawiera wnioski wypływające z tej analizy. Przy czym wnioski te są logiczne i mocno oparte na faktach wskazanych przez Skarżącego. Konfrontując oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku statusowym z późniejszymi jego wypowiedziami podczas przesłuchań niewątpliwie można zauważyć zasadnicze sprzeczności w tych zeznaniach, trafnie zatem Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że rozbieżności w oświadczeniach skarżącego podważają jego wiarygodność. Skarżący każdorazowo podaje inne daty (lata) zatrzymania, zmienia wyjaśnienia odnośnie osobistego udziału w wojnach c., a także kiedy i komu pomagał i jakie z tego wynikają zagrożenia dla niego. We wniosku statusowym podał, że w 2007 r. był zatrzymany na okres 3 dni. W wywiadach statusowych nie mówił nic o zatrzymaniu w 2007 r. W wywiadzie z [...] lipca 2008 r. oświadcza, że ostatni raz był zatrzymany zimą 2002 r. O zatrzymaniu w 2007 r. wspomina ponownie w odwołaniu od decyzji I instancji – podaje że był zatrzymany w grudniu i poddawany przemocy fizycznej, za to w skardze pisze, że w 2007 pomógł koledze, który cztery lata spędził w górach i walczył w grupie [...]. Kolega został zatrzymany przez władze [...] i podał jego adres jako osoby wspierającej bojowników, dlatego postanowił uciekać z kraju pochodzenia. Rację ma Rada wywodząc, iż że zeznania składane w trakcie przesłuchania statusowego mogą być bardziej rozbudowane niż te deklarowane na etapie składania wniosku. Nie mogą jednak występować między nimi istotne różnice, gdyż to wskazuje na niską wiarygodność Wnioskodawcy i instrumentalne traktowanie procedury uchodźczej. Skarżący udziela bardzo mało informacji na temat swoich działań i wynikającego z nich zagrożenia dla niego. Przedstawia bardzo niespójny zarys wydarzeń, które miały tworzyć tło motywacyjne podjęcia decyzji o wyjeździe z [...]. Natomiast zarówno w odwołaniu od decyzji I instancji jak i w skardze do Sądu bardzo szeroko rozwodzi się na temat sytuacji panującej w C., powołuje się na raporty organizacji międzynarodowych, z których wynika, że władze [...] dopuszczają się różnego rodzaju pozaprawnych działań w stosunku do bojowników c. oraz członków ich rodzin, że łamane są prawa człowieka, że osoby przebywające na terytorium C. są narażone na ryzyko doznania poważnej krzywdy. To w ocenie Sądu uzasadnia tezę wyprowadzoną przez Radę w uzasadnieniu decyzji, że Skarżący dąży do uzyskania ochrony uzupełniającej, wskazując przede wszystkim na trudną sytuację w kraju pochodzenia. Za taką tezą przemawia fakt, iż w odwołaniu nie wnosił o nadanie statusu uchodźcy ale o udzielenie ochrony uzupełniającej a także fakt, iż po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy nielegalnie wyjechał do F., co wskazuje, że nie potrzebował skutecznej ochrony ze strony pierwszego bezpiecznego kraju na swojej drodze a raczej potraktował nasz kraj jedynie jako etap podróży a dążył do przedostania się do kraju, w którym prawdopodobnie zamierzał urządzić sobie wygodniejsze życie, zwłaszcza że tam mieszkają członkowie jego rodziny. To wszystko potwierdza, że Skarżący nie uważa zagrożenia swego bezpieczeństwa w C. za realne i rzeczywiste. Analizując całokształt sprawy Sąd uznał, iż orzekające w sprawie organy administracji obu instancji dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, konfrontując twierdzenia skarżącego i podawane przez niego fakty z ogólnie dostępnymi informacjami na temat sytuacji C. w [...]. Z uwagi na powyższe organy orzekające mogły w ramach art. 80 k.p.a. zasadnie ocenić, że opuszczenie [...] przez skarżącego nie było spowodowane przyczynami określonymi w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie i że skarżący nie spełnia kryteriów do nadania statusu uchodźcy. Wnioskodawca nie należał do żadnej partii politycznej bądź organizacji, w której działalność mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju pochodzenia. Z uwagi na niespójne i zmienne wyjaśnienia wątpliwy jest jego czynny udział w działaniach zbrojnych. Zatrzymania w trakcie [...] w 2000 i 2002 r., o których wspomina we wniosku statusowym i w trakcie przesłuchania w dniu [...] lipca 2008 r. (za każdym razem podaje inne informacje) nie mogą zostać zakwalifikowane jako zagrożenie prześladowaniem w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie. W świetle niespójnych wyjaśnień składanych przez skarżącego organy orzekające zasadnie przyjęły, iż władze państwowe nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy, poglądów politycznych. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: • orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, • tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, • poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1 i 3 art. 15 ustawy o ochronie. Rozważając przesłankę wymienioną w art. 15 pkt 2 zasadnie wywiodły natomiast, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż cudzoziemiec ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.). Mając zatem na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organ prawidłowo przyjął, iż wnioskodawca nie uwiarygodnił, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do C. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Na akceptację zasługuje również stanowisko, iż wydalenie cudzoziemca nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W decyzjach podjętych w obydwu instancjach przedstawiona została szeroka argumentacja na poparcie stanowiska organów w zakresie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz pobytu tolerowanego, którą Sąd podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie i konfrontowany był z rzetelną i pogłębioną wiedzą o sytuacji osób pochodzących z Kaukazu Północnego. Skarżący został w trakcie prowadzonego postępowania przesłuchany w języku r. W trakcie przesłuchania dokonano ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione w trakcie wywiadu okoliczności, istotne z punktu widzenia prawidłowości wydawanego rozstrzygnięcia, zostały skonfrontowane następnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.