V SA/Wa 2378/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... września 2011 r., nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw; oddala skargę Wnioskiem z dnia ... czerwca 2011 r. M. R. zwrócił się do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Producent wnioskował o udzielenie wsparcia z uwagi na zrealizowanie działania dotyczącego zielonych zbiorów ogórków oraz pomidorów. Zadeklarował, że zbiory te dotyczyły uprawy o powierzchni ... ha (ogórki) oraz ... ha(pomidory). W dniu ... lipca 2011 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola, mającą na celu zweryfikowanie należytego spełniania warunków niezbędnych do uzyskania wsparcia. Podczas kontroli stwierdzono niezgodność między powierzchnią gruntów zadeklarowaną we wniosku o udzielenie wsparcia a powierzchnią rzeczywistą. Decyzją z dnia ... lipca 2011 r. nr ... Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w K., mając na uwadze wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy, odmówił udzielenia wsparcia. Organ podniósł, że w trakcie oględzin miejsca kompostowania kontroler stwierdził na kompostowniku dużą ilość ogórków w różnym stadium rozkładu oraz pojedyncze sztuki pomidorów. Wskazał, że z raportu z kontroli wynika, iż produkty leżące na kompoście były zebrane w fazie dojrzałości konsumpcyjnej. Z oświadczenia kontrolowanego wynika, iż część pomidorów została wyrzucona do kontenera na giełdzie warzywnej. W decyzji z dnia ... września 2011 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w K.. W uzasadnieniu organ powołał się na definicję "zielonych zbiorów" określoną w art. 84 ust. 1 pkt a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. U. UE L157 z dnia 16.06.2011, str. 1), zgodnie z którą "zielone zbiory" oznaczają łączne zbiory nienadajacych się do spożycia produktów na danym obszarze przeprowadzone przed rozpoczęciem normalnych zbiorów. Przedmiotowe produkty nie mogą być uszkodzone przed rozpoczęciem zielonych zbiorów z powodu warunków klimatycznych, choroby lub innych powodów. Wskazał, iż § 4 ust.1 pkt 2 ppkt a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. 130, poz. 750), stanowi, że wsparcie jest udzielane jeżeli w przypadku realizacji działania dotyczącego zielonych zbiorów - przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wraszawie strona zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.), tj.: a. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.00.98.1071 z późn. zm. - dalej jako "kpa"), poprzez jego niezastosowanie w sprawie polegające na wydaniu decyzji bez podania przesłanek w oparciu o które odmówiono wypłaty odszkodowania. b. art. 9 kpa poprzez nieudzielenie jakiejkolwiek informacji przez Agencje Nieruchomości Rolnych - Oddział Terenowy w K. odnośnie sposobu prowadzenia postępowania oraz dokonywania czynności faktycznych w przypadku złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za utracone zbiory. c. art. 11 kpa poprzez niewskazanie przesłanek jakimi kierował się organ przy wydawaniu decyzji oraz arbitralną ocenę stanu faktycznego w oderwaniu od przepisów rozporządzenia wykonawczego KE nr. 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 roku. d. art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przejawiające się w postaci niedokładnego spisania protokołu "Raport z kontroli po złożeniu wniosku o wsparcie" z dnia ... czerwca 2011r. co skutkowało niemożnością dokonania właściwej oceny przez organ. e. art. 80 kpa poprzez pominięcie przy ocenie materiału dowodowego zeznań zawartych w "Raporcie z kontroli po złożeniu wniosku o wsparcie" świadka M. M. na okoliczność istnienia i likwidacji plantacji ogórków na obszarze wskazanym przez skarżącego. f. art. 81 kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów w postaci sporządzonego raportu kontroli oraz dokumentacji fotograficznej co sprawia, iż okoliczności faktyczne będące podstawą wydania decyzji nie mogą być uznane za udowodnione. g. art. 107 ust. 3 kpa poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz brak wskazania przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), tj. art. 4 ust. 2 Rozporządzenia wykonawczego komisji nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011r. ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw poprzez niezastosowanie ww. artykułu do czynności faktycznej wykonanej przez skarżącego, czego efektem było błędne zakwalifikowanie czynności dokonanych przez skarżącego jako tzw. "zielony zbiór", podczas gdy faktycznie była to czynność "niezbierania". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest, czy skarżący spełnił warunki niezbędne do udzielenia wsparcia, o które zwrócił się w związku z kryzysem jaki w sektorze owoców i warzyw spowodował szczep bakterii EHEC. Wsparcie to przewidziane zostało w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. ustanawiającym tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz.U.UE L 2011.169.71), dalej: rozporządzenie nr 585/2011. Nałożone powyższym rozporządzeniem zadania i obowiązki związane z udzielaniem wsparcia realizuje na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz.U. nr 130, poz. 750), zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 21 czerwca 2011 r., Agencja Rynku Rolnego. Powyższe rozporządzenie określa również zasady i warunki udzielania wsparcia, które obejmuje działania wymienione w § 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia z dnia 21 czerwca 2011 r., tj. “zielone zbiory" oraz “niezbieranie". Jednocześnie, w myśl § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. Agencja przeprowadza kontrole, o których mowa w art. 6 rozporządzenia nr 585/2011. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011 działania dotyczące zielonych zbiorów podlegają kontrolom i warunkom określonym w art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, a kontrole te obejmują 100 % obszarów produkcji. Z treści podobnie brzmiących art. 112 rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i art. 110 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011 wynika, że po przeprowadzeniu operacji zbierania zielonych owoców i warzyw (art. 110 - zielonych zbiorów) państwa członkowskie sprawdzają, czy zostały one całkowicie zebrane z danego obszaru (art. 110 - w pełni przeprowadzone na danym obszarze), a zebrany produkt został poddany denaturacji. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o udzielenie wsparcia w związku z przeprowadzonym działaniem zielonych zbiorów deklarując, że zbiory te dotyczyły uprawy ogórków o powierzchni ... ha oraz pomidorów o powierzchni ... ha. Wobec powyższego Agencja Rynku Rolnego przeprowadziła stosowną kontrolę. W ocenie Sądu wynik tej kontroli uzasadnia stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że wnioskodawca nie przeprowadził działania zielonych zbiorów, a tym samym nie zostały spełnione warunki niezbędne do udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy protokołu kontroli wynika bowiem, że produkty leżące na kompoście były zebrane w fazie dojrzałości konsumpcyjnej. Podzielić należy w tym miejscu stanowisko organu, iż przepisy jednoznacznie stanowią, że w przypadku działania "zielonych zbiorów", do którego o wsparcie wystąpił skarżący, produkty objęte tym działaniem powinny być zebrane przed osiągnięciem przez nie dojrzałości handlowej. Nie mogą zatem być zbierane produkty w dojrzałości handlowej lub przerośnięte. Natomiast na podstawie Raportu z kontroli Nr ... oraz załączonych do raportu zdjęć można stwierdzić, że produkty poddane przez skarżącego działaniu "zielone zbiory" nie były w fazie niedojrzałości konsumpcyjnej. Dodatkowo na podstawie wyjaśnień skarżącego zawartych w w/w raporcie, a dotyczących zagospodarowania części pomidorów poprzez wyrzucenie ich do kontenera na giełdzie warzywnej należy domniemać, że produkty wystawione na giełdzie były w dojrzałości handlowej, ponadto sposób ich zagospodarowania (wyrzucenie do kontenera na giełdzie) był niezgodny z określonym przez w/w rozporządzenie Rady Ministrów tj. przeprowadzenie zabiegu uprawowego polegającego na wprowadzeniu do gleby lub przeznaczenie na kompost niedojrzałych produktów. Dodatkowo art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji 585/2011 z dnia 17 czerwca stanowi, że o ile przepisy niniejszego rozporządzenia nie stanowią wyraźnie inaczej, w odniesieniu do organizacji producentów i ich członków stosuje się przepisy rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, rozporządzenia (WE) nr 1580/2007 i rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, a w odniesieniu do producentów, którzy nie są członkami organizacji producentów wymienione przepisy stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 85 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r, zielone zbiory oraz niezbieranie nie są stosowane jednocześnie w odniesieniu do tego samego produktu i tego samego obszaru w danym roku lub w kolejnych dwóch latach. Zatem dokonane zabiegi, wymienione przez skarżacego w odwołaniu, "zielonego zbioru" jak również "niezbieraniu", w okresie od dnia 26.05.2011 r. do dnia 21.06.2011 r. nie mogły być dokonane jednocześnie na tej samej powierzchni i w tym samym roku. Sąd zauważa, że w sposób właściwy organ odwoławczy ustalił, że skarżący nic spełnił niezbędnych warunków do udzielenia wsparcia, tj. nie przeprowadził zabiegu uprawowego polegającego na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem bądź nie przeznaczył na kompost niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem. Rację należy tez przyznać organowi twierdzącemu, iż naruszeniem było także wyrzucenie części pomidorów do kontenera na giełdzie warzywnej, którą to czynność, zgodnie z wyjaśnieniami udzielonymi w trakcie kontroli, dokonał skarżący w ramach przeprowadzonych działań "zielonych zbiorów". W przypadku podjęcia działania "zielonych zbiorów", do którego o wsparcie wystąpił skarżący, produkty objęte tym działaniem powinny być zebrane przed osiągnięciem dojrzałości handlowej. Nie mogą zatem być zbierane produkty w dojrzałości handlowej lub przerośnięte. W wyniku dokonanej przez organ odwoławczy instancji analizy zebranej w sprawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej dołączonej do raportu z kontroli, organ nic mógł dać wiary, że ogórki i pomidory będące przedmiotem działania "zielone zbiory" były w fazie niedojrzałości konsumpcyjnej, za czym przemawia wielkość ogórków, a wręcz przeciwnie - na fotografii nie można zidentyfikować nawet znikomych ilości produktów wykazujących cechy niedojrzałości. Zawarte w skardze do Sądu twierdzenie strony, jakoby skarżący wprowadził do gleby dojrzale owoce jest bezpodstawne, gdyż fakt ten nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie. Ponadto skarżący we wniosku wyraźnie wskazał sposób zagospodarowania: "zielone zbiory - kompost". W związku z powyższym i wobec zgromadzonych w niniejszej sprawie materiałów, przyjąć należy, iż prowadzące postępowanie organy prawidłowo przyjęły, iż skarżący nie przeprowadził działania zielonych zbiorów, nie zostały zatem spełnione warunki niezbędne do udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Odnosząc się do zarzutu skarżącego należy wskazać, że organ odwoławczy w rozstrzygnięciu nie podał w wątpliwość istnienia plantacji ogórków, które zostało potwierdzone w trakcie kontroli. Ocenę stanu faktycznego w odniesieniu do przeprowadzonego przez stronę działania oparto na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem raportu z kontroli na miejscu, której celem było potwierdzenie informacji zawartych we wniosku ze stanem faktycznym. Na podstawie raportu z kontroli i załączonej do niego dokumentacji można było stwierdzić, że producent poddał działaniu "zielonych zbiorów" produkty w dojrzałości handlowej. Skarżący znając ustalenia kontroli do dnia wniesienia odwołania nie wniósł do niego uwag, ani w żaden inny sposób nie wnosił zastrzeżeń co do jego treści. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. z 2007 r. nr 231, poz. 1702, z późn. zm.) do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji art. 7, art. 9 oraz art. 81 kpa są wyłączone. Zasadniczo przepis ten w znacznym stopniu ogranicza lub nawet wyłącza stosowanie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego obywateli (art. 7), zasady informowania stron (art. 9), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) oraz zasady dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych oraz oględzin (art. 75 § 1), zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), prawa strony do wypowiadania się co do dowodów (art. 81). U podstaw powyższego leżała potrzeba stworzenia sprawnego systemu wydawania decyzji. Proces przyznawania przez Agencję Rynku Rolnego płatności i wsparcia jest złożonym i trudnym procesem ze względu na dużą liczbę beneficjentów oraz konieczność corocznego przyjmowania i rozpatrywania wniosków w ramach mechanizmów krajowych i unijnych. Ustawa o Agencji Rynku Rolnego ciężar dowodu nakłada na stronę, przy czym nie jest ona nawet informowana, jakimi dowodami powinna wykazać zasadność swojego żądania. Organy administracji publicznej przy takim uregulowaniu nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wobec powyższego za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższych wyłączeń, w ocenie Sądu organ rozpatrujący sprawę dołożył wszelkiej staranności i podjął rozstrzygnięcie w oparciu o całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a fakty, które wziął pod uwagę rozstrzygając sprawę, wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.