V SA/Wa 2386/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skargą z [...] października 2011r. (data nadania 27 października 2011r.) J. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2011r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do podania wartości przedmiotu zaskarżenia skarżący (w terminie) wykonał zarządzenie Sądu oraz nadesłał wypełniony formularz PPF. Producent rolny wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 22 grudnia 2011r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem wnioskodawca nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na przyjęcie takiego stanowiska wywarła, jak podkreślił referendarz sądowy okoliczność, iż skarżący posiada oszczędności pieniężne, których wysokość nie pozwala na zaliczenie go do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo zasługują na udzielenie prawa pomocy. Autor postanowienia uznał także, że przeznaczenie tych zasobów pieniężnych na koszty postępowania sądowego nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Dodatkowo wskazał, iż wnioskodawca i jego żona posiadają stałe źródła dochodów, co powoduje, że trudno ich zaliczyć do kategorii osób żyjących w ubóstwie, dla których poniesienie omawianego wydatku byłoby niemożliwe bądź znacznie utrudnione. Pismem z 12 stycznia 2012r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z 22 grudnia 2011r. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor podał, że utrzymuje się tylko z emerytury swojej ([...] zł netto) i żony ([...] zł. netto) ma 68 lat i od 2003r. jest na emeryturze. Jego zdaniem poniesienie kosztów sądowych z kwoty, która stanowi jego emeryturę jest dużym uszczerbkiem dla utrzymania jego i rodziny. Jak podkreślił wnoszący sprzeciw, od roku 1992 choruje, ponosi także koszty leczenia w wysokości 300-500 zł miesięcznie. Żona, jak wskazał skarżący także się leczy co powoduje dodatkowe koszty. W wyjaśnieniu swojej sytuacji majątkowej wnioskodawca podał, że wraz z żoną posiada mieszkanie, które otrzymał w [...] ze S. w S. A nieruchomość rolna pochodzi częściowo ze spadku, a częściowo z odkupu od Państwowego Funduszu Ziemi. Skarżący podkreślił, że posiadane oszczędności pieniężne stanowią żelazny zapas na "czarną godzinę" i były zbierane od lat 60-tych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, że był on zobowiązany do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, natomiast przedstawione przez skarżącego informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż nie posiada on środków na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu przed sądem. Z informacji zawartych w urzędowym formularzu oraz uzasadnieniu sprzeciwu wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną U. S. i wspólnie osiągają miesięczny dochód w wysokości [...] zł netto. Z osiąganego dochodu utrzymują mieszkanie o powierzchni 49,90 m² (koszty - czynsz, media itp.). Wysokość dochodu netto na jedną osobę w rodzinie to [...] zł. W ocenie Sądu zadeklarowana kwota miesięcznego dochodu osiąganego przez skarżącego pomimo kosztów utrzymania mieszkania, wyżywienia, zakupu niezbędnych leków (ok. 300-350 zł.), kosztów egzekucji administracyjnej (479,39 zł.) jest na tyle znaczna, że przy rozsądnym gospodarowaniu skarżący jest w stanie ponieść pełne kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na koszty postępowania w chwili obecnej składają się wpis stosunkowy od skargi w wysokości 100 zł, ustalonej na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz z uwagi na fakt, że wnioskodawca złożył także drugą skargę, inicjując w ten sposób postępowanie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2379/11, ciąży na nim jeszcze stosunkowy wpis sądowy w wysokości 100 zł. Zdaniem Sądu trudno uznać w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że skarżący zalicza się osób, które żyją na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne (w wysokości [...]. zł.) czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się złożenie skargi w niniejszej sprawie oraz w sprawie V SA/Wa 2379/11. Pomimo zrozumienia dla argumentacji skarżącego, przedstawionej w uzasadnieniu sprzeciwu, że oszczędności te stanowią tzw. "żelazny zapas na czarną godzinę", Sąd w takiej sytuacji nie jest uprawniony do pokrycia kosztów sądowych ze środków państwowych. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.