V SA/Wa 2388/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (dalej jako "Zakład Ubezpieczeń Społecznych") orzekł o odpowiedzialności L. B. za zobowiązania spółki "M." Sp. z o.o. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników. Wnioskiem z dnia 19 maja 2011 r. L. B. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie składek objętych ww. decyzją. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić obciążających ją należności, bez pozbawienia się możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swojej rodziny. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] na podstawie art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) – dalej u.s.u.s. – umorzył postępowanie w części dotyczącej składek za pracowników finansowanych przez ubezpieczonych oraz na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umorzył postępowanie w stosunku do należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. B. zarzuciła decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszenie art. 105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej "k.p.a.", w związku z art. 28 ust. 3a i art. 30 u.s.u.s. Wnioskodawczyni stwierdziła bowiem, że organ niewłaściwe uznał, że postępowanie w stosunku do należności przypadających za pracowników części finansowanej przez płatnika składek stało się bezprzedmiotowe. Podniosła również zarzuty naruszenia art. 11 i art. 107 k.p.a. przez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona zwróciła uwagę, że w zaskarżonej decyzji na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umorzono postępowanie w stosunku do należności przypadających za pracowników w części finansowanej przez płatnika, jednocześnie jednak, organ nadal prowadzi postępowanie w przedmiocie wniosku o umorzenie tych należności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. odmówił wnioskodawczyni umorzenia m.in. należności z tytułu nieopłaconych składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz umorzenia odsetek od składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Następnie decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie mogą podlegać umorzeniu. Umorzeniu mogły w oparciu o art. 28 u.s.u.s. podlegać jedynie składki za pracowników, do finansowania których zobowiązany był płatnik składek – "M." Sp. z o.o. Nie było jednak dopuszczalne rozważanie zastosowania do tych składek przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Przepisy te bowiem dotyczą umarzania należności z tytułu zaległych składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Zakres podmiotowy tych przepisów nie obejmuje więc członków zarządu podmiotów prawa handlowego odpowiadających za zobowiązania tych podmiotów na podstawie decyzji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji z dnia [...] września 2011 r. jak i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 7 i 105 §1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i podjęcie sprzecznych decyzji dotyczących wniosku skarżącej z dnia 19 maja 2011 r. Skarżąca wskazała w tym zakresie, że z jednej strony decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. organ umorzył postępowanie "w stosunku do należności przypadających za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek", a jednocześnie wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmawiającą umorzenia tych należności. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących Sądowi, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Na wstępie podkreślić należy, iż kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników. Chodzi przy tym zarówno o część składki na te ubezpieczenia finansowaną przez ubezpieczonych (pracowników) jak również część finansowaną przez płatnika składek ("M." Sp. z o.o., której zobowiązania z tego tytułu zostały przeniesione na skarżącą). W ocenie Sądu umorzenie postępowania w powyższym zakresie było prawidłowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami oraz wniosku o umorzenie składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych wskazać należy, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 u.s.u.s. Ostatnie z wymienionych przepisów stanowią natomiast podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami ustawodawca w ogóle nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tym zakresie. Organ zobligowany był więc do umorzenia postępowania w części dotyczącej tych składek jako bezprzedmiotowego zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Analogiczne rozstrzygnięcie organ zobowiązany był wydać w odniesieniu do wniosku skarżącej o umorzenie składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wniosek skarżącej nie dotyczył jednak tego rodzaju składek, lecz finansowanych przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. Płatnikiem tych składek nie była natomiast skarżąca, lecz "M." Sp. z o.o., co dyskwalifikowało zastosowanie w sprawie ww. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Również fakt przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zobowiązania spółki na podstawie art. 31 u.s.u.s. oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, nie spowodował, że należność z tytułu nieopłaconych składek uzyskała charakter należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W związku z tym prowadzenie postępowania w oparciu o ten przepis było bezprzedmiotowe. Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż zarzuty podniesione przez skarżącą nie są zasadne. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze względu na treść art. 30 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika mogło być prowadzone wyłącznie w oparciu o przepisy art. 28 u.s.u.s. Z akt sprawy wynika, że postępowanie takie zostało przez organ przeprowadzone, czego efektem jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. Decyzja ta wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest jednak sprzeczna z decyzjami organu kontrolowanymi w niniejszym postępowaniu. Jak bowiem wskazano powyżej zaskarżone decyzje pomimo tego, że częściowo dotyczyły umorzenia tych samych składek, to zostały wydane w oparciu o inne przepisy u.s.u.s. niż ww. decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.