V SA/Wa 2390/19
WyrokWSA w Warszawie2020-03-19
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Marek Krawczak, Aleksandra Młyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, uznając, że działania organu pierwszej instancji w celu ustalenia majątku zobowiązanego były niewystarczające?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie ustalenia majątku zobowiązanego były niewystarczające, a także wystąpiły nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji i rozbieżności co do tytułu wykonawczego. W związku z tym, konieczne było ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec majątku skarżącego na podstawie kilku tytułów wykonawczych dotyczących kar pieniężnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie z powodu bezskuteczności, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że działania organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia majątku były niewystarczające i wystąpiły nieprawidłowości w doręczeniach. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów u.p.e.a. i K.p.a., wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną i majątkową.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Pindelska Sędziowie sędzia WSA Marek Krawczak asesor WSA Aleksandra Młyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nr [...] z dnia [...].11.2019r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].09.2019r. nr [...]– w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku [...] na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...], z dnia [...].09.2012r. nr [...] i z dnia [...].03.2017r. nr [...] – i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako k.p.a.) oraz art. 18 i art. 59 § 2 i § 5 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.).
Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku [...] (dalej jako: Skarżący, Strona, Zobowiązany) na podstawie wystawionych przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...] i z dnia [...].09.2012r. nr [...], obejmujących kary pieniężne nałożone w drodze decyzji administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w 2012r. w łącznej kwocie należności głównej 16.800,00 zł.
W celu wyegzekwowania zaległości objętej m.in. tytułem wykonawczym z dnia [...].06.2012r. nr [...], organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].07.2012r. nr [...] podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w Banku [...]. Następnie zawiadomieniem z dnia [...].02.2013r. nr [...], skierowanym do tego samego Banku, podjął próbę wyegzekwowania zaległości objętej tytułem wykonawczym z dnia [...].09.2012r. ni [...], wskazując na zajęciu jako numer tytułu wykonawczego nr [...]. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanemu w trybie art. 43 K.p.a odpowiednio w dniach [...].07.2012r. i [...].02.2013r., natomiast Bank otrzymał je w dniach [...].07.2012r. i [...].02.2013r. Z adnotacji widniejących na w/w zajęciach wynika, że Bank [...] nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz Skarżącego.
Poszukując majątku Zobowiązanego, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].05.2015r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Banku S.A. Przedmiotowe zawiadomienie Strona odebrała osobiście w dniu [...].05.2015r., natomiast Bank otrzymał je w dniu [...].05.2015r. W odpowiedzi, [...]Bank S.A pismem z dnia [...]19.05.2015r. poinformował, że istnieje przeszkoda w realizacji spowodowana brakiem środków.
Następnie zawiadomieniem z dnia [...].09.2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. W/w zajęcie Skarżący otrzymał w dniu [...].09.2015r., natomiast Bank w dniu [...].09.2015r. W odpowiedzi, dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia [...].12.2016r. poinformował, że na rachunku dłużnika brak jest środków, z których możliwa byłaby realizacja zajęcia, z uwzględnieniem kwot ustawowo wyłączonych spod egzekucji.
Z uwagi na bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o nakazanie wyjawienia majątku przez skarżącego. Zobowiązany w dniu [...].01.2016r. złożył w Sądzie wykaz majątku, z którego wynika, że jest współwłaścicielem nieruchomości obciążonej kredytem bankowym, a jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 1.850,00 zł brutto.
Urząd Gminy [...] pismem z dnia [...].12.2016r. nr [...], poinformował organ egzekucyjny, że Zobowiązany nie figuruje w rejestrze podatkowym gminy [...]. Pismem z dnia [...].12.2016r. nr [...] Posterunek Policji w [...] poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], że skarżący nie mieszka i nie przebywa pod adresem [...] gm. [...]. Zamieszkuje natomiast wraz z rodziną w [...] przy ul. [...]. Nadto nie ma możliwości ustalenia źródeł dochodu, miejsca pracy, jak i stanu majątkowego Strony.
W dniu [...].04.2017r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął wniosek [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].03.2017r. nr [...], obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...].06.2012r., w wysokości 8.000,00 zł.
W toku dalszych czynności egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z dnia [...].05.2017r nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę należnego Zobowiązanemu w [...] Sp. z o. o. Przedmiotowe zajęcie zostało doręczone Stronie w trybie art. 44 K.p.a w dniu [...].06.2017r., natomiast pracodawca otrzymał je w dniu [...].05.2017r. W odpowiedzi [...] Sp. z o. o. poinformowała, że Skarżący aktualnie nie jest pracownikiem firmy. Był zatrudniony w okresie od [...].10.2015r. do [...].03.2017r. Do pisma Spółka dołączyła kartotekę wynagrodzeń otrzymanych przez Zobowiązanego w 2017r.
Wnioskiem z dnia [...].06.2017r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...], z dnia [...].09.2012r. nr [...] i z dnia [...].03.2017r. nr [...].
Postanowieniem z dnia [...].07.2017r. nr [...], wydanym na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt. 4 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...], z dnia [...].09.2012r. nr [...] i z dnia [...].03.2017r. nr [...]. Przedmiotowe rozstrzygnięcie doręczono Zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...].07.2017r., natomiast Wierzycielowi w dniu [...].07.2017r.
Następnie na wniosek Wierzyciela z dnia [...].08.2017r. organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...].08.2017r. nr [...] podjął postępowanie egzekucyjne. W/w postanowienie doręczono Zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...].09.2017r., natomiast Wierzycielowi w dniu [...].08.2017r.
Zawiadomieniem z dnia [...].09.2017r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank S.A. Zawiadomienie o zajęciu z odpisem tytułu wykonawczego z dnia [...].03.2017r. nr [...] zostało doręczone Skarżącemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...].11.2017r., natomiast Bank za pośrednictwem teleinformatycznego systemu [...] otrzymał je w dniu [...].09.2017r. W odpowiedzi [...] Bank S.A. pismem z dnia [...].09.2017r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia, spowodowanej brakiem środków na koncie.
Pismem z dnia [...].12.2017r. nr [...], w związku ze zleceniem rekwizycyjnym z dnia [...].10.2017r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] poinformował organ egzekucyjny, że próby przeprowadzenia czynności egzekucyjnych wobec Skarżącego pod adresem: [...] ul. [...] nie przyniosły rezultatów. Nadto organ rekwizycyjny wskazał, że według informacji uzyskanych od sąsiadów, Zobowiązany nie przebywa pod w/w adresem.
W toku dalszych czynności, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z dnia [...].05.2018r. nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Sp. z o.o. Przedmiotowe zajęcie doręczono Zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...].06.2018r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...].05.2018r. Pismem z dnia [...].05.2018r. [...] Sp. z o.o. poinformowała, że nie posiada zobowiązań wobec Skarżącego.
W odpowiedzi na wniosek organu egzekucyjnego z dnia [...].11.2018r. o udostępnienie danych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia [...].12.2018r. poinformował, że Skarżący podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako pracownik zatrudniony w [...] Sp. z o.o. oraz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Następnie zawiadomieniem z dnia [...].12.2018r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Sp. z o. o. W/w zajęcie doręczono Zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu [...].01.2019r., natomiast Spółce w dniu [...].12.2018r. Pismem z dnia [...].01.2019r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że Skarżący był zatrudniony w firmie od dnia [...].10.2015r. na pełny etat, natomiast od dnia [...].10.2108r. jest zatrudniony na 1/4 etatu, w związku z powyższym wynagrodzenie jest wolne od zajęć komorniczych. Do przedmiotowego pisma Spółka dołączyła zaświadczenia o zarobkach Strony za okres od października do grudnia 2018r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał sprawdzenia w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPIK. Zapytanie nie doprowadziło do ujawnienia majątku ruchomego, będącego własnością Strony. Organ dokonał również sprawdzenia w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. Zgodnie z informacją zawartą w w/w bazie, Zobowiązany na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej Księgą Wieczystą nr [...] i obciążonej kredytem hipotecznym w wysokości 844.250,80 zł.
Postanowieniem z dnia [...].09.2019r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] umorzył z uwagi na bezskuteczność postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...], z dnia [...].09.2012r. nr [...] i z dnia [...].03.2017r. nr [...].
[...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...].09.2017r. złożył zażalenie. Wierzyciel wniósł o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że Zobowiązany w CEIDG funkcjonuje jako aktywny przedsiębiorca w zakresie działalności taksówek osobowych. Zobowiązany posiada 18 ważnych licencji na przewóz taksówką, wydanych przez Urząd [...] i Urząd Miasta [...]. Ponadto Wierzyciel podniósł, że zobowiązany może przechowywać swój majątek pod adresem do doręczeń lub pod adresem dodatkowego stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Nadto, organ egzekucyjny w celu poszukiwania majątku zobowiązanego nie wystąpił do Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych oraz nie odniósł się do tego, czy w danym rejestrze Zobowiązany figuruje jako ewentualny właściciel ruchomości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...].11.2019r. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].09.2019r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Skarżącego na podstawie w/w tytułów wykonawczych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy nie można jednoznacznie ustalić, na podstawie jakiego tytułu wykonawczego prowadzono postępowanie egzekucyjne, a ponadto działania zmierzające do ustalenia majątku Strony były niewystarczające. Zauważył również, że w CEIDG oraz bazie SeRcE oprócz stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej widnieją dwa dodatkowe adresy, do których organ nie skierował żadnych czynności sprawdzających ani egzekucyjnych. W systemach tych został też wskazany przez Stronę adres do doręczeń. Organ zauważył, że Skarżący dokonał zmiany swoich danych adresowych w bazie SeRcE w dniu [...].03.2015r. wskazując adres korespondencyjny, który widnieje również w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Natomiast korespondencja w sprawie po tym terminie (w tym tytuł wykonawczy z [...].03.2017r. oraz postanowienie z [...].09.2019r.) była kierowana do Zobowiązanego na adres rejestracyjny i uznawana jako doręczona w trybie art. 44 K.p.a., co zdaniem organu należy uznać za nieprawidłowe.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 59 § 2 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzi sytuacja braku możliwości wyegzekwowania należności pieniężnej wyższej niż wydatki egzekucyjne i w konsekwencji brak utrzymania w mocy postanowienia umarzającego prowadzenie egzekucji;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez ich błędne zastosowanie i ustalenie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał nieprawidłowego umorzenia egzekucji wobec spełnienia przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdy przeprowadzenie czynności wskazywanych w zażaleniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nie spowoduje zmiany poczynionych wniosków o bezskuteczności prowadzonej egzekucji z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania należności pieniężnej wyższej niż wydatki egzekucyjne;
- art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i uchylenie postanowienia umarzającego prowadzoną egzekucję, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki, co powinno skutkować utrzymaniem w mocy tego postanowienia;
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i brak utrzymania w mocy postanowienia umarzającego prowadzoną egzekucję, gdy nie zachodziły przesłanki do jego uchylenia.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że od wielu lat zmaga się z chorobą i nałogiem alkoholowym, które doprowadziły go na skraj załamania zdrowotnego i majątkowego. Aktualnie się leczy. Z tego powodu zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nazwą [...]. Od czasu rozpoczęcia leczenia jego jedyne środki utrzymania pochodzą z zatrudnienia w [...] Sp. z o. o. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku związanego z działalnością gospodarczą. Pod adresem: ul. [...] [...[ lok. [...] w [...] oraz ul. [...] [...] lok [...] w [...] mieściły się kiedyś biura wskazanej wyżej działalności gospodarczej. Z racji na jej niefunkcjonowanie, nie znajdują się tam żadne ruchomości, które mogłyby należeć do Zobowiązanego. Natomiast adres przy ul. [...] [...] lok. [...] w [...] należy do rodziców Skarżącego, u których od wielu lat nie zamieszkuje.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi art. 120 cytowanej ustawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...].11.2019r., uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].09.2019r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 K.p.a.
Zauważyć należy, że jakkolwiek postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony, to uzupełnienie takie może być dokonane jedynie w niezbędnym zakresie na podstawie art. 136 K.p.a., bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Podkreślić również należy, że organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym w szczególności uzupełnienia i gromadzenia nowego materiału dowodowego, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji (por. wyrok NSA z dnia 24.04.2014r., sygn. akt II OSK 2846/12).
Konieczność wydania orzeczenia kasacyjnego zachodzi zatem wtedy, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. W konsekwencji pozbawianoby stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze środków zaskarżenia.
W niniejszej sprawie prawidłowo wskazał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], że zgromadzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] materiał dowodowy był niewystarczający do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [..].06.2012r. nr [...], z dnia [...].09.2012r. nr [...] i z dnia [...].03.2017r. nr [...] podlegało umorzeniu w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na jego bezskuteczność. Ponadto, postanowienie organu I instancji zostało Stronie doręczone w sposób nieprawidłowy.
Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadku umorzenia postępowania w tym trybie ma miejsce tzw. uznanie administracyjne, co oznacza, że organ egzekucyjny ma prawo, a nie obowiązek umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego, organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na jego bezskuteczność, może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Generalną regułą egzekucji administracyjnej jest bowiem doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz nie można ustalić żadnego majątku zobowiązanego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że prawidłowo zauważył organ II instancji, że podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] działania zmierzające do ustalenia majątku Skarżącego były niewystarczające. Organ egzekucyjny nie przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący oraz nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż Strona nie posiada jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jak ustalił organ II instancji, zarówno w Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, jak również w bezie SeRcE, oprócz adresu stałego miejsca wykonywania przez Skarżącego działalności gospodarczej, tj. [...], [...]-[...] [...], widnieją również dwa dodatkowe aktywne adresy prowadzenia działalności gospodarczej, tj. Al. [...] [...] lok. [...], [...]-[...] [...] i ul. [...] [...] lok. [...], [...]-[...] [...], do których Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie skierował żadnych czynności sprawdzających ani egzekucyjnych. Nadto w systemach tych został przez Zobowiązanego wskazany również adres do doręczeń, tj. [...] [...] lok. [...], [...] – [...] [...], pod którym organ egzekucyjny nie sprawdził, czy Zobowiązany przechowuje majątek. Organ egzekucyjny nie wystąpił również do Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, ani nie odniósł się do tego, czy w danym rejestrze Zobowiązany figuruje jako ewentualny właściciel ruchomości.
Podkreślenia wymaga, że organ egzekucyjny poszukując majątku zobowiązanego dysponuje, wymienionym w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., katalogiem środków egzekucyjnych. Ponadto zgodnie z art. 36 § 1 ustawy egzekucyjnej, w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.
Ponadto, jak ustalił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], Skarżący w dniu [...].03.2015r. dokonał zmiany swoich danych adresowych w bazie SeRcE, wskazując jako adres korespondencyjny: ul. [...] [...] lok [...], [...] – [...] [...], który widnieje również w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej CEIDG. Tymczasem z akt sprawy wynika, że po tym terminie korespondencja (w tym tytuł wykonawczy z dnia [...].03.2017r. nr [...] oraz postanowienie organu I instancji z dnia [...].09.2019r. nr [...]) kierowana była do Zobowiązanego na adres rejestracyjny, tj. [...] [...], [...] – [...] [...] i uznawana jako doręczona w trybie art. 44 K.p.a., co należy uznać za nieprawidłowe.
Organ słusznie również zauważył, że w sprawie istnieje rozbieżność pomiędzy numerem tytułu wykonawczego [...] doręczonego Stronie w dniu [...].02.2013r., a numerem tytułu wykonawczego [...] wskazywanego przez organ egzekucyjny w treści zastosowanych środków egzekucyjnych, jak również w sentencji postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, bowiem zachodzi wątpliwość co do prawidłowości podjętych w toku prowadzonego postępowania działań. Z akt sprawy nie można bowiem jednoznacznie ustalić, na podstawie jakiego tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne.
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącego zawartego w skardze, że pod adresami: ul. [...] [...] lok. [...], [...] – [...] [...], ul. [...] [...] lok. [...], [...] – [...] [...] i ul. [...] lok. [...], [...] – [...] [....], nie posiada żadnego majątku mogącego być przedmiotem skutecznej egzekucji, wyjaśnić należy, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest podjęcie wszelkich działań mających na celu ustalenie majątku zobowiązanego. Przeprowadzenie postępowania we wskazanym przez organ zakresie będzie mogło doprowadzić do ustalenia w sposób bezsporny, czy istnieje przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło