V SA/Wa 2395/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-15
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Danuta Dopierała, Jolanta Bożek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prawidłowo odmówił umorzenia całości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, biorąc pod uwagę sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawców oraz wcześniejsze rozstrzygnięcia sądowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa KRUS jest zgodna z prawem. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, a wnioski są spójne i logiczne. Wskazania zawarte w poprzednim wyroku WSA zostały wykonane, a przesłanki do umorzenia całości należności, w tym całkowita nieściągalność, nie zostały spełnione, gdyż wnioskodawcy posiadają majątek i dochody z rent, z których potrącane są należności. Sąd podkreślił, że nie jest kompetentny do umarzania zadłużenia ani weryfikacji wysokości należności, co należy do Prezesa KRUS lub sądów powszechnych.Stan faktyczny
Skarżący T. i B. N. domagali się umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Prezes KRUS odmówił umorzenia całości należności, umarzając jedynie część składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące nierozpoznania wniosku z 1994 r., nieprawidłowości w naliczaniu i potrącaniu świadczeń oraz braku dobrej woli ze strony organu. Sprawa była już przedmiotem kontroli WSA, który stwierdził nieważność poprzednich decyzji i nakazał ponowne rozpoznanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka (spr.), Asesor WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Jolanta Bożek, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2008 r. sprawy ze skargi T. N. i B. N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę
Pismem z dnia 5 września 2005 r. T. i B. N. zwrócili się o umorzenie całości zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wniosek uzasadniono całkowitą niezdolnością do pracy B. N.,, wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego, z którego nie ma żadnych dochodów, ponieważ wydzierżawiający obiecali dzierżawcy, że nie będą pobierać czynszu dzierżawnego tak długo jak długo dzierżawca będzie musiał ponosić koszty rekultywacji po sadzie i zakrzaczeniach. Decyzją z [...] listopada 2005 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia zadłużenia. Odmawiając umorzenia wzięto pod uwagę fakt, że wnioskodawcom umorzono już całość odsetek od niespłaconych składek w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podtrzymał ww. decyzję i odmówił umorzenia należności. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. wydaną na podstawie art.154§1,§2 i §3 kpa Prezes KRUS uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2006 r., ponieważ w decyzji tej pominięta została część uzasadnienia. Rozpoznając sprawę w wyniku skargi wniesionej przez T. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 września 2006 r. wydanym w sprawie o syg.akt III SA/Wa 1340/06 stwierdził nieważność decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] lutego 2006 r. oraz uchylił decyzje z dnia [...] lutego 2006 r. i z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że uzasadnienia kontrolowanych decyzji nie spełniają wymogów określonych przepisami, nie odnosząc się do podnoszonych od początku postępowania kwestii zawartych we wniosku skarżących z dnia 31 stycznia 1994 r. Wskazał, że organ administracji ma obowiązek odnieść się do każdego z dokumentów i zarzutów przedstawionych przez stronę, i że rozpoznając sprawę ponownie Prezes KRUS ustali jaką kwotę powinni skarżący otrzymać z tytułu zasiłku rodzinnego i co się z tą kwotą stało, będzie miał również na uwadze treść art.49 i 50 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazał, również, że Prezes KRUS powinien podjąć decyzję na podstawie art. 41 a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Rozpoznając sprawę po wyeliminowaniu wyrokiem WSA z dnia 29 września 2006 r. z obrotu prawnego ww. decyzji, Prezes KRUS decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. odmówił umorzenia należności wnioskodawców z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł. Rozpoznając sprawę w wyniku wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2007 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za okres od IV kw.1995 r. do I kw.2005 r. w łącznej kwocie [...] zł i umorzył te składki, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2007 r. tj. odmówił umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe za okres od I kw.1996 r. do I kw.2005 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Prezes KRUS wyjaśnił, że w sprawie przeprowadzono postępowanie w wyniku którego ustalono, że wnioskodawcy są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych użytków rolnych. T. N. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w okresie od 1 stycznia 1988 r. do 31 marca 2005 r., a od 4 października 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. objęta była ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek. B. N. objęty był ubezpieczeniem obowiązkowym w okresie od 1 stycznia 1988 r. do 30 września 2004 r. Aktualnie, od 1 czerwca 2004 r. B. N. pobiera świadczenie rentowe wypłacane przez KRUS, od 9 grudnia 2005 r. T. N. pobiera świadczenie rentowe wypłacane przez KRUS. Gospodarstwo rolne będące własnością wnioskodawców zostało od dnia 31 grudnia 2004 r. przekazane w dzierżawę . Spłata zadłużenia została rozłożona na raty, które są realizowane przez potrącenia z rent obojga wnioskodawców. Przeprowadzone w 1997 r.,1998 r.,2003 r. i dwukrotnie w 2005 r. wizytacje gospodarstwa rolnego wnioskodawców wykazały, że: w 1988 r. na terenie gospodarstwa miał miejsce pożar budynku inwentarskiego, na odbudowę którego zaciągnięty został kredyt, w 1990 r. wymarzły owoce w sadzie i brak było dochodu z działalności sadowniczej, w 1993 r i następnych latach wnioskodawcy mieli trudności ze zbytem owoców, w 2004 r. pogorszył się stan zdrowia B. N. oraz jego córki. Wnioskodawcy mają na utrzymaniu [...] uczących się dzieci w wieku od [...] do [...] lat. Z renty B. N. wynoszącej [...] zł brutto na poczet zaległych składek objętych spłatą ratalną potrącana jest co miesiąc kwota [...] zł, z renty T. N. wynoszącej [...] zł brutto potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie. Po dokonaniu powyższych potraceń oraz po odliczeniu podatku i należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne do wypłaty przysługują świadczenia odpowiednio w kwocie [...] zł i [...] zł. Ponadto wnioskodawcy otrzymują [...] zł miesięcznie z tytułu zasiłków na [...] małoletnich dzieci oraz zasiłki celowe przyznawane na zakup leków.
Dalej Prezes KRUS odnosząc się do wniosku o wykreślenie hipoteki wpisanej na rzecz KRUS wyjaśnił, że z wpisanej dnia [...] maja 2001 r. hipoteki w kwocie [...] zł, wobec spłacenia należności w kwocie [...] zł na tę kwotę zwolniono część hipoteki. Natomiast wykreślenie hipoteki pozostałej kwoty [...] zł może nastąpić po całkowitej spłacie zabezpieczonej należności.
Co do wniosku o zwrot kwoty niesłusznie, w ocenie skarżących, pobranej ze środków rentowych, łącznie w wysokości [...] zł. Prezes KRUS wyjaśnił, że żądanie to jest bezpodstawne . Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Kasa może dokonywać potrąceń zaległych składek wraz z odsetkami ze świadczeń zobowiązanych do ich opłacania. Wyjaśnił, że o potrąceniach zgodnie z art. 50 ust.2 ustawy orzekano każdorazowo w decyzjach ustalających prawo do świadczeń. Od decyzji o potrąceniu należnych B. N. zasiłków chorobowych na poczet zaległych składek i odsetek zainteresowany nie odwołał się. Prezes wymienił sytuacje, w których wnioskodawcy odwoływali się od decyzji i przedstawił wyniki postępowań.
Odnosząc się do sprawy nie naliczenia rekompensaty za niepobrany zasiłek porodowy i macierzyński na dziecko urodzone w 1997 r. w związku z nierozpoznanym wnioskiem z 1994 r. Prezes KRUS stwierdził, że rekompensata nie przysługuje, ponieważ T. N., pomimo przekazania informacji przez KRUS nie złożyła odpowiedniego wniosku w tej sprawie. Po upływie 6 miesięcy od daty urodzenia dziecka roszczenie o wypłatę tych świadczeń na podstawie art.54 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz.143 ze zm.) w zw. z art.52 ust.1 pkt2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uległo przedawnieniu. W związku z tym wnioskodawcy utracili prawo do zasiłku macierzyńskiego w kwocie [...] zł i do jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka w kwocie [...] zł. wskutek własnego zaniechania.
Odnośnie zarzutu nie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1994 r, Prezes KRUS wyjaśnił również, że zgodnie z wnioskiem przyznano stronie zasiłek rodzinny na troje dzieci i odmówiono zasiłku na T. N. jako niepracującą żonę rolnika, ponieważ przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewidują zasiłku na małżonka. Kwoty z tytułu zasiłków rodzinnych przyznanych na dzieci nie mogły być potrącane na poczet zaległych ani bieżących składek, ponieważ przepis umożliwiający wypłatę, na wniosek uprawnionego, zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych poprzez pomniejszanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne został wprowadzony do ustawy o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych dopiero od 1 września 1997 r. Wyjaśnił również, że T. N. nie mogła być wyłączona z ubezpieczenia społecznego rolników, ponieważ podlegała temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, będąc w świetle ustawy, jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego rolnikiem , a nie małżonką rolnika.
Następnie wyjaśniając kwestię zasiłków rodzinnych na dzieci Prezes KRUS wyjaśnił, że za okresy od lipca 2002 r. zasiłki zostały przyznane wyrokami sądów powszechnych, wydanymi w wyniku odwołania od decyzji Prezesa KRUS. Brak prawa do świadczeń za okres od marca 1995 r. do lipca 2002 r. spowodowany był jedynie faktem nie złożenia w tym okresie przez stronę wniosku o zasiłek rodzinny na dzieci. Prezes KRUS omawiając kwestię podniesionego przez stronę ograniczonego dostępu wnioskodawców do opieki zdrowotnej wyjaśnił, że skarżący nigdy nie zwracali się do KRUS o uregulowanie należności za pobyt w szpitalu, a gdyby z takim wnioskiem wystąpili KRUS potwierdziłby podleganie przez nich ubezpieczeniu, ponieważ prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej nie było uzależnione od opłacania składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Natomiast legitymację ubezpieczeniową na siebie i członków rodziny B. N. otrzymał w dniu złożenia w KRUS wniosku o jej wydanie. Odmowa przyznania B. N. prawa do renty inwalidzkiej rolniczej została uznana za prawidłową w wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2001 r. Prezes KRUS wyjaśnił również dlaczego T. N. odmówiono przyznania prawa do zasiłku chorobowego - choroba w trakcie trwania ubezpieczenia nie trwała 30 dni , co było warunkiem przyznania zasiłku chorobowego. Decyzje odmawiające prawa do zasiłku nie zostały przez T. N. zaskarżone.
Wyjaśnił, że zadłużenie powstało nie na skutek przedmiotowego traktowania wnioskodawców przez KRUS, ale na skutek nie opłacania przez nich składek. Wyjaśnił ponadto, że na koncie wnioskodawców nie występuje żadna nadwyżka, ale zadłużenie w kwocie [...] zł.
Prezes KRUS odmówił zwrotu kosztów podróży T. N. do W. , ponieważ została ona powiadomiona o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami w sprawie, a nie wezwana do stawienia się, w związku z czym na podstawie art. 56§1 kpa brak jest podstaw do zwrotu kosztów.
Reasumując, Prezes KRUS stwierdził, że skarżący od 1993 r. nie wpłacili dobrowolnie żadnej kwoty na poczet należnych składek za okres podlegania z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Twierdzenie, że zadłużenie jest skutkiem nie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1994 r. jest pozbawione racji. Wniosek został rozpoznany przez Oddział Regionalny KRUS w P. i przysługujące skarżącym świadczenia były im wypłacane lecz odmawiali ich przyjęcia. Na skutek wielokrotnych zwrotów świadczeń oddział zaprzestał ich wypłacania, o czym skarżący zostali poinformowani, a następnie świadczenia te, jako niezrealizowane świadczenia budżetowe zostały zwrócone do budżetu w kwocie [...] zł.
Zmniejszenie zadłużenia wnioskodawców nastąpiło wyłącznie w wyniku umorzenia odsetek i potrąceń dokonanych z należnych im świadczeń. Zabezpieczenie spłaty zadłużenia hipoteką ma na celu ochronę zaległości przed przedawnieniem i daje możliwość dochodzenia ich z nieruchomości. Wnioskodawcy posiadają znaczny majątek w postaci nieruchomości obejmującej użytki rolne, budynek mieszkalny i budynki gospodarcze. Następstwem wydzierżawienia nieruchomości jest fakt, że wnioskodawcy nie ponoszą kosztów prowadzenia gospodarstwa. Prezes KRUS stwierdził, że wobec faktu, iż aktualnie zobowiązani nie mogą korzystać , a wcześniej korzystali w ograniczonym zakresie, ze świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego umorzone zostały ich zaległe składki na ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za okres od IV kw. 1995 r. do I kw. 2005 r.
Na powyższą decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2007 r. T. i B. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podnieśli kwestię nie rozpoznania ich wniosku z 1994 r. Zarzucili, że pismo informującym ich o zaprzestaniu wypłacania zasiłków rodzinnych nie zawierało pouczenia o możliwości odwołania, czym pozbawiono ich prawa odwołania i dochodzenia swoich racji. Podkreślili, że ich wniosek o wpłacanie zasiłków rodzinnych na konto bieżących składek był zasadny i logiczny , o czym świadczy późniejsze ustawowe usankcjonowanie takiej możliwości, a ze strony KRUS zabrakło przy załatwianiu tej sprawy dobrej woli lub kompetencji.
Podnieśli, że kryteria dochodowe obowiązujące przy przyznawaniu zasiłków rodzinnych są nielogiczne.
Wyjaśnili, że zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej pod koniec 2004 r. wydzierżawiając gospodarstwo, Podnieśli, że ze względu na trudną sytuację finansową nie było możliwe odwoływanie się od wszystkich decyzji, które otrzymywali. Odnosząc się do kwestii nieotrzymania w 1997 r. zasiłku z tytułu urodzenia syna stwierdzili , że druk wniosku o zasiłek macierzyński i jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia dziecka nie zawierał pytań o wysokość dochodu, ale dochody należało podać w załączniku do wniosku, gdzie należało podać dochody, których wnioskodawcy nie byli w stanie osiągnąć. Podnieśli, że stan zdrowia B. N. już wtedy czyli w 1993 r. nie był lepszy niż obecnie, ale nie mógł mieć przeprowadzonych żadnych badań ze względu na nieopłacone składki na ubezpieczenie społeczne.
Wyjaśnili, przyczynę nie składania wniosku o książeczkę ubezpieczeniową, tym, że nie chcieli wypełnić formularza zawierającego informację o dochodach z hektara przeliczeniowego, jakich to dochodów skarżący w rzeczywistości nie otrzymywali Wniosek złożyli dopiero zmuszeni pobytem córki w szpitalu. Stwierdzili, że w 2000 r. stawali z żoną "na komisję lekarską" i odmówiono im prawa do renty. Podnieśli, że fakt ten powinien być szczegółowo wyjaśniony przez Dyrektora KRUS w P. .
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: ppsa, w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. Ponieważ niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd Administracyjny w sprawie o syg. akt III SA/Wa 1340/06, to zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Prezes KRUS orzekając był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA z dnia 29 września 2006 r. syg. akt III SA/Wa 1340/06. Sąd orzekający w tej sprawie kontrolował również, czy wskazania zawarte w ww. wyroku zostały przez Prezesa KRUS wykonane.
W ocenie Sądu, decyzja będąca przedmiotem skargi odpowiada prawu, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe, oparte na nich wnioski są spójne i logiczne, a zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 29 września 2006 r. syg. akt IIISA/Wa 1340/06 zostały wykonane. Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu była decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydana w sprawie umorzenia należności posiadanych przez skarżących wobec KRUS. Możliwość umorzenia takiego zadłużenia uregulowana została w art. 41 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jed.Dz.U.1998rr. Nr 7, poz.25 ze zm.), zwanej dalej ustawą,
Zgodnie z art. 41 a ust. 1 i 2 ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może między innymi umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie.
Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności,
2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności,
3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego.
Tak więc przy rozpoznawaniu wniosku strony o umorzenie należności z tytułu składek organ rozpoznający wniosek zobowiązany jest ustalić i rozpoznać, czy w danej konkretnej sprawie istnieje ważny interes zobowiązanego, który uzasadniałby umorzenie zadłużenia. Ustawodawca jako jedyną skonkretyzowaną, dotyczącą dłużnika okoliczność , którą należy brać pod uwagę przy rozważaniu możliwości umorzenia zadłużenia wskazał możliwości płatnicze wnioskodawcy. Za ważny interes wnioskodawcy należy uznać również niewątpliwie takie okoliczności jak stan zdrowia wnioskodawcy i jego rodziny i wpływ spłacania zadłużenia na możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb zainteresowanego i jego rodziny. Orzekając w sprawie Prezes KRUS dokonał wnikliwej analizy sytuacji materialnej skarżących . Ustalił, że posiadają oni stałe dochody w postaci rent w wysokości : B. N. [...] zł brutto, na poczet zaległych składek objętych spłatą ratalną potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie, T. N. [...] zł brutto, potrącana jest kwota [...] zł. Po dokonaniu potrąceń i odliczeniu należnych podatków i składek pozostaje do wypłaty odpowiednio kwota [...] zł i [...] zł. Ponadto skarżący otrzymują zasiłki na dwoje małoletnich dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie. Otrzymują również zasiłki celowe na zakup leków.
Skarżący dysponują majątkiem w postaci nieruchomości, na którą składają się użytki rolne o pow. ponad [...] ha przeliczeniowych, budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze. Gospodarstwo zostało wydzierżawione, skarżący nie ponoszą więc kosztów jego prowadzenia. Orzekając na podstawie akt sprawy Sąd stwierdził, że zgodnie z aneksem do umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, czynsz dzierżawny należny z tego gospodarstwa nie był wypłacany w latach 2005 i 2006r. Zgodnie z umową od 2007 r. skarżący mają prawo do uzyskiwania czynszu dzierżawnego przewidzianego umową dzierżawy.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, biorąc pod uwagę fakt, że aktualnie skarżący nie mogą korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, a wcześniej korzystali z tych świadczeń w ograniczonym zakresie, bo z tych świadczeń były dokonywane potrącenia na poczet zaległości składkowych Prezes KRUS uchylił w części decyzję wydaną w I instancji i umorzył składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 3 [...] zł. Odmówił natomiast umorzenia składek na ubezpieczenie emerytalno- rentowe w kocie [...] zł. Jak wynika z decyzji zadłużenie skarżących wg. stanu na dzień wydania decyzji wynosiło [...] zł., a nie jak skarżący wskazali w skardze ponad [...] zł.
Wykonując wskazania zawarte w wyroku wydanym w sprawie o syg.akt III S.A./Wa Prezes KRUS rozważył również czy w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia zadłużenia określone w art. 41 a ust. 2 ustawy i stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności należności, ponieważ zobowiązani mają majątek nieruchomy oraz stałe dochody w postaci rent, z których potrącane są należności na poczet spłaty zadłużenia. Ponadto jak wynika z uzasadnienia decyzji należności KRUS są zabezpieczone hipoteką na nieruchomościach skarżących.
Zgodnie z zaleceniem zawartym w ww. wyroku Prezes KRUS ustalił, że przyznane skarżącym w 1994r. świadczenia rodzinne, które nie zostały przez nich przyjęte zostały jako niezrealizowane świadczenie budżetowe zwrócone do budżetu w kwocie [...] zł.
Prezes KRUS rozważył również prawidłowość zastosowania art. 50 ust.1 i 2 i stwierdził, że zgodnie z przepisem tego artykułu ustawy Kasa może potrącać z wypłacanych świadczeń z ubezpieczenia zaległe składki, w związku z czym w okresie od dnia 30.03.2004 r. do 15.02.2007 r. z przysługujących skarżącym zasiłków chorobowych oraz świadczeń rentowych potracono łącznie kwotę [...] zł, pokrywając z nich składki za B. N. za okres od III kw. 1993 r. do kw.2000 r. składki za T. N. za okres od III kw.1993 r. do IV kw.1999 r. i część składek za I kw.2000 r. oraz część odsetek nie objętych decyzją o umorzeniu z 2005 r.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że nie potrącanie w 1994 r. - zgodnie z wnioskiem skarżących - zasiłków rodzinnych w poczet opłaty składek było prawidłowym działaniem KRUS, ponieważ dopiero Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o zmianie ustawy o zasiłkach rodzinnych pielęgnacyjnych oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U.Nr 93, poz.569) w art. 1 pkt 25 wprowadziła zmianę w ustawie z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17 i Nr 138, poz. 681) dodając art. 33 a, stanowiący, że "Osobom indywidualnie opłacającym składki na ubezpieczenie społeczne zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne mogą być, na ich wniosek, wypłacane przez pomniejszenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne o kwoty przysługujących zasiłków."
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 145 §1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, może decyzję w całości lub części uchylić, stwierdzić jej nieważność w całości lub części lub stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Sąd nie ma natomiast możliwości umorzenia zadłużenia skarżących ponieważ uprawnienie to, zgodnie z art. 41 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zastrzeżone do kompetencji Prezesa KRUS lub upoważnionego przez niego pracownika. Nie należy również do kompetencji sądu administracyjnego anulowanie naliczonego zadłużenia, ani też rozpoznanie sprawy o wypłacenie wyrównania kwot potrąconych skarżącym z renty. Nie może być również przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu dotyczącym umorzenia zadłużenia skarżących wobec KRUS prawidłowość pisma, którym w 1994 r. poinformowano skarżących o zaprzestaniu wypłacania im określonych świadczeń.
Nie leży również w zakresie kompetencji sądu administracyjnego weryfikacja wysokości zadłużenia skarżących wobec KRUS. Ustalenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie, zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, potrącenie składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia dokonuje w drodze decyzji Prezes Kasy, a odwołanie od decyzji wydanych w takich sprawach przysługuje do sądu powszechnego, a nie do sądu administracyjnego (art. 36 ust. 1 pkt 1,6,8 i ust. 3 ustawy.) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes KRUS odnosząc się do kolejnych zarzutów skarżących wskazał, że o potrąceniach zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy orzekano każdorazowo w decyzjach ustalających prawo do tych świadczeń oraz , że od niektórych decyzji skarżący nie odwoływali się, od innych wnosili odwołanie do sądu. Tak więc pomimo, że sprawy te zostały szeroko omówione w uzasadnieniu decyzji, nie były one przedmiotem orzekania przez Prezesa KRUS w tym postępowaniu i podlegają kontroli Sądu w tym postępowaniu tylko jako elementy ustalonego przez organ orzekający stanu faktycznego i wykonanie zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2006 r. Podobnie nie było w tej sprawie przedmiotem orzekania, to czy słusznie nie przyznano skarżącej w 1997 r. zasiłku porodowego i macierzyńskiego oraz możliwość przyznania skarżącej rekompensaty z tego tytułu. Prezes KRUS nie orzekał również o przyznaniu lub odmowie przyznania stronie zasiłków rodzinnych w latach1995 - 2005. W zakresie w jakim strona skierowała sprawy zasiłków do sądu powszechnego , sprawy te zostały przez sądy powszechne rozstrzygnięte wyrokami. Nie było również przedmiotem orzekania przez Prezesa KRUS w tej sprawie wykreślenie hipoteki zabezpieczającej roszczenia KRUS, ograniczonego dostępu do opieki zdrowotnej do 2000 r. i nie przyznanie mu renty od 2000 r.- w sprawie tej Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 25.06.2001 r. oddalił odwołanie skarżącego, ani też odmowa wypłaty zasiłku chorobowego skarżącej w kwietniu 2005 r. Powyższe zagadnienia zostały w uzasadnieniu decyzji wyczerpująco omówione przez Prezesa KRUS, który tym samym wykonał zalecenia zawarte w wyżej przywołanym wyroku z dnia 29 września 2006 r., w który Sąd wskazał, że organ orzekający winien w decyzji odnieść się do każdego dokumentu i zarzutu podniesionego przez stronę.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło