V SA/Wa 2395/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w postaci wpisu bez uszczerbku dla siebie i najbliższej rodziny. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i jest współwłaścicielem w ½ części mieszkania o powierzchni 60 m kw. Jako źródła utrzymania wymienił świadczenie emerytalne w wysokości 2.080 zł oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie 800 zł. Natomiast do wydatków zaliczył: alimenty - 600 zł, ratę spłaty zobowiązań względem ZUS – 700 zł, egzekucję US – 600 zł, koszty wyżywienia – 400 zł, koszty zakupu leków – 300 zł oraz opłatę za mieszkanie - 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, skarżący w piśmie z dnia 27 października 2016 r. wyjaśnił, że dodatkowy dochód uzyskuje z tytułu wykonywania pracy ochroniarza obiektu na podstawie umowy zlecenia i dochód ten jest nieregularny. Wskazał również, iż pozostaje z małżonką w stanie separacji faktycznej. Do ww. pisma załączył (m.in.) kserokopię odpisu protokołu obejmującego ugodę zawartą w dniu 15 lutego 2013 r. przed Sądem Rejonowym w O., III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt III RC 1410/12), na podstawie której skarżący zobowiązał się płacić na rzecz żony I. Z. kwotę po 600 zł miesięcznie tytułem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, a także kserokopię postanowienia ww. Sądu z 15 lutego 2013 r. (sygn. akt III RC 1410/12) o umorzeniu postępowania z powództwa I. Z. przeciwko skarżącemu o alimenty. Małżonkowie wprowadzili ustrój rozdzielności majątkowej, mieszkają razem, lecz prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Skarżący jest w ½ części współwłaścicielem mieszkania położonego w Olsztynie (którego całkowita wartość wynosi ok. 150.000 zł) i dlatego w połowie pokrywa koszty jego utrzymania. Skarżący oświadczył również, iż nie posiada rachunków bankowych. Dodał też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne i co miesiąc egzekwuje od niego minimum 600 zł, jednakże skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Do pisma z 27 października 2016 r. skarżący załączył również kserokopie następujących dokumentów: • dowodu uiszczenia opłaty za mieszkanie za miesiąc październik 2016 r. w kwocie 447,04 zł, • zeznania podatkowego za 2015, z którego wynika, że w roku ubiegłym skarżący osiągnął dochód w kwocie 36.693,52 zł, w tym 30.903,66 z tytułu świadczenia emerytalnego, a 5.789,86 z tytułu umów zlecenia, • zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odprowadzanych przez Agencję S.S. Sp. z o.o. z tytułu zawartej ze skarżącym umowy zlecenia, • deklaracji PIT-40A wskazującej, iż w roku 2015 skarżący uzyskał przychód (dochód) w wysokości w tym 30.903,66 z tytułu świadczenia emerytalnego, • deklaracji PIT-11, z której wynika, że w roku ubiegłym skarżący wypracował dochód w wysokości 5.316 zł z tytuł umowy zlecenia zawartej z Grupą S.S. Sp. z o.o., • deklaracji PIT-11, z której wynika, iż w roku ubiegłym skarżący uzyskał dochód w wysokości 473,76 zł z tytuł umowy zlecenia zawartej z Agencją S.S. Sp. z o.o., • umowy nr 257/2016 z 23 maja 2016 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, na podstawie której wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. rozłożył skarżącemu na raty należność z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz ubezpieczenia na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wynoszącą w sumie 50.385,10 zł, • faktur VAT potwierdzających miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, tj. opłatę za energię elektryczną – ok. 77,3 zł (154,61 zł – za dwa miesiące), opłatę za telefon – 50,41 zł, abonament telewizyjny - 55 zł, • decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z 1 marca 2016 r. o waloryzacji emerytury skarżącego, której wysokość do wypłaty od 1 marca 2016 r. – po potrąceniu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego - wynosi 1.477,22 zł. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z (...) lipca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z (...) lipca 2015 r. o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wobec majątku skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie, obejmujących należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia: społeczne, zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Pracy. Jak wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 2/15, sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 [pic] 1pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zatem w przedmiotowej sprawie – jako należącej do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, strona skarżąca jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych (art. 239 [pic] 1pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Zgodnie z 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek o przyznanie prawa pomocy lub rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na uwadze okoliczność, że rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne (z uwagi na ustawowe zwolnienie), postępowanie zainicjowane przedmiotowym wnioskiem skarżącego podlega umorzeniu, stosownie do treści wyż. cyt. art. 249a p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Wobec ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznaniu będzie podlegać wyłącznie żądanie skarżącego dotyczące ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanych przepisach określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Oceniając sytuację majątkową skarżącego w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, iż nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnym położeniu, które uniemożliwia mu poniesie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednakże, jak już wyżej wskazano, z uwagi na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, rozpoznaniu będzie podlegać wyłącznie wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego, a do uwzględnienia tego żądania wystarczające jest spełnienie przesłanek częściowego przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Aktualne dochody skarżącego (2.880 zł według jego oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy) w kontekście skali jego miesięcznych wydatków (ok. 2.350 zł, w tym: połowa opłat za utrzymanie mieszkania – ok. 350 zł, koszty wyżywienia – 400 zł, koszty zakupu leków – 300 zł, alimenty rzecz małżonki – 600 zł, rata spłaty należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. – 700 zł) wskazują, iż skarżący nie jest w stanie spełnić żądań finansowych wybranego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zatem spełnia ustawowe kryteria częściowego przyznania prawa pomocy. Z tej przyczyny konieczne jest przyznanie skarżącemu radcy prawnego z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów przed Sądem. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.