V SA/Wa 2398/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. M. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). A. S., obywatelka [...], deklarująca narodowość [...] (zwana dalej: skarżącą) 28 grudnia 2009 r. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako przyczynę wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia procedury uchodźczej wskazała prześladowania przez władze jej rodziny, bicie i wywożenie jej ojca i brata. Z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w RP wystąpił również ojciec skarżącej – R. S. i jej pełnoletni brat B. S.. Skarżąca oświadczyła, że w kraju pochodzenia nie należała do żadnej z partii politycznych, organizacji religijnych lub etnicznych, nie prowadziła działalności politycznej, nie walczyła i nie udzielała jakiejkolwiek pomocy bojownikom, nie była zatrzymywana, aresztowana, nie prowadzono przeciwko niej postępowania administracyjnego lub sądowego, jak też nie została skazana wyrokiem sądu. W trakcie przesłuchania statusowego oświadczyła, że powodem wyjazdu z kraju pochodzenie była niestabilna sytuacja w [...] oraz problemy, jakie miał z władzami jej ojciec i brat. Podała, że w czasie wojny w 2002 r. w czasie [...] znaleziono w domu, który kupiła rodzina, lecz nie mieszkała w nim, metalową skrzynkę. Z tego powodu ojciec był zatrzymany na 3 dni. Ustalono później, że skrzynia nie należała do niego. Do drugiego zatrzymania miało dojść w listopadzie 2009 r. W dzień przyjechali wojskowi i milicjanci i pytali jej ojca o krewnego H. S.. W nocy ojciec i brat zostali zabrani przez ludzi w maskach. Ojciec został wypuszczony następnego dnia wieczorem, a brat po 3 dniach. Obaj byli pobici i mieli siniaki. Po tym wydarzeniu ani ojciec ani brat nie nocowali w domu. Cała rodzina złożyła wnioski o paszporty zagraniczne i wyjechała. W wyniku rozpoznania ww. wniosku Szef Urzędu decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić skarżącą z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] utrzymał decyzję I instancji w mocy. Skargę skarżącej na decyzję Rady do Spraw Uchodźców Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 172/11 oddalił. Skarżąca 1 grudnia 2010 r. złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku oświadczyła, że podczas pierwszej wojny rosyjsko – czeczeńskiej ojciec brał aktywny udział, bronił miasto [...], a podczas drugiej wojny walczył wujek C. S.. Spotkało ich wiele nieprzyjemności w związku z tym, że jej bliscy brali udział w wojnie. Nieraz zdarzało się, że w nocy przyjeżdżała milicja albo ludzie w maskach. Bili ojca na naszych oczach. Zdarzało się, że zabierali ojca i starszego brata, którzy po kilku dniach wracali w bardzo złym stanie. Ojciec kiedyś nie mógł nawet samodzielnie iść, tak go pobili. Skarżąca oświadczyła, że nie czuli się bezpiecznie w Rosji. Z powodu tych powodów skarżąca nie mogła kontynuować nauki na Uniwersytecie, gdyż nie miał kto odprowadzić jej na zajęcia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z [...] lutego 2011 r., nr [...], wskazując w podstawie prawnej art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 189; zwana dalej: ustawą o ochronie) orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż analiza danych zawartych we wniosku, prowadzi do wniosku, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny. Organ podkreślił, że jest mu znana trudna sytuacja polityczno – społeczna, panująca na [...], gdzie niejednokrotnie dochodzi do łamania praw, uznawanych za standardy w krajach demokratycznych, jednakże nie tylko nic nie wskazuje na to, aby skarżąca była narażona na ryzyko doznania poważnej krzywdy, w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rada powtórzyła, że przedmiotowy wniosek jest oparty na tych samych podstawach co poprzedni, a zatem niedopuszczalny, gdyż za jego podstawę nie podano żadnych nowych okoliczności w stosunku do pierwszego wniosku, a wspólnym mianownikiem obu wniosków jest powoływanie się na problemy i prześladowanie, którego mieli doświadczać członkowie rodziny skarżącej: jej ojciec i brat. Zachodzi zatem tożsamość spraw, zarówno podmiotowa, gdyż oba wnioski złożyła A. S., jak i przedmiotowa, co wykazano wyżej. W takiej sytuacji postępowanie należy umorzyć na podstawie przepisu art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie. Rada wskazała także, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich – merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie przedstawiła we wniosku żadnych nowych podstaw wniosku. Organ podniósł, że skarżąca w odwołaniu w rzeczywistości polemizuje z rozstrzygnięciem pierwszej sprawy toczonej z jej wniosku, dyskutując z oceną okoliczności sprawy dokonaną w pierwszym postępowaniu. Podkreślił, że w toku aktualnie prowadzonego postępowania organy statusowe nie są upoważnione do oceny okoliczności związanych z wcześniejszym wnioskiem. Możliwe byłoby to jedynie w przypadku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jednocześnie Rada zauważyła, iż sytuacja w [...] i samej [...] nie zmieniła się od czasu wydania decyzji ostatecznej w pierwszym postępowaniu do dnia złożenia kolejnego wniosku czy nawet do dnia dzisiejszego, w taki sposób, by można byłoby mówić o jej pogorszeniu względem sytuacji skarżącej. Nie wskazują na to żadne dostępne opracowania. Z tego powodu sytuacja w kraju pochodzenia nie wskazuje na pojawienie się nowej podstawy wniosku uzasadniającej obawę skarżącej przed prześladowaniem, a sam fakt złożenia nowego wniosku bezpośrednio po zakończeniu pierwszego postępowania w sprawie dowodzi braku nowych podstaw, gdyż brak jest nawet czasu, w którym te nowe podstawy mogłyby się pojawić. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] października 2011 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 40 ustawy o ochronie oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W motywach skargi skarżąca powtórzyła zarzuty i stwierdzenia zwarte w odwołaniu od decyzji organu 1 instancji i powołując się na orzeczenie NSA stwierdziła, ze Rada prowadząc postępowanie odwoławcze w je sprawie powinna rozpoznać sprawę merytorycznie, gdyż wymaga tego zasada dwuinstancyjności. Powołując się na orzeczenie WSA stwierdziła, że złożenie przez nią drugiego wniosku nie może być odczytane przez organy jako działanie w złej wierze. Zarzuciła Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców i Radzie do Spraw Uchodźców, że są organami upolitycznionymi, które swoje decyzje wydają w oparciu o ocenę aktualnej sytuacji między RP a [...]. Stwierdziła, że jest rzeczą ewidentną, że skoro ojciec i brat brali udział w działaniach wojennych to cala rodzina jest zagrożona, a obawa jest indywidualna, bezpośrednia, realna i niezaprzeczalna. Ponadto zarzuciła, że organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w tym dotyczącego aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia uwzględniającego zaszłe w niej zmiany po wydaniu decyzji zamykającej pierwsze postępowanie obu organów w jej sprawie. Nie zgodziła się z opinią, że wszystko w jej ojczyźnie, w tym przestrzeganie praw człowieka, jest poprawne. Zarzuciła, że Rada nie dokonała analizy sytuacji w kraju pochodzenia, a swoją decyzję oparła jedynie na analizie porównawczej złożonych dwóch wniosków, jak też nie odniosła się do żadnej ze wskazanej przez nią okoliczności. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że 1 grudnia 2010 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że był to kolejny wniosek skarżącej o nadanie statusu uchodźcy. W postępowaniu wszczętym z pierwotnego wniosku wydana została decyzja odmawiająca skarżącej nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekająca o wydaleniu wobec stwierdzenia, że brak jest okoliczności uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Wobec powyższego kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie, czy w związku z nowym, drugim wnioskiem skarżącej o udzielenie jej statusu uchodźcy, organ miał prawo uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie, a więc, że wniosek ten oparty jest na tych samych podstawach, a zatem, że jest on niedopuszczalny, co nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie – jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o ochronie – wniosek jest niedopuszczalny, gdy: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Jednocześnie zauważyć należy, że rozstrzyganie w zakresie statusu uchodźcy odbywa się przede wszystkim na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również inne akty prawne, w tym, np. dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający, ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianych jako wszelkie okoliczności dotyczące cudzoziemca), dotyczących go w indywidualny sposób i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Oczywiście przedstawione twierdzenia, muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wskazania okoliczności dotyczących w jego ocenie prześladowania, których szczegółowe rozważenie może pozwolić na ocenę, czy możliwe jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Należy uznać, że skoro okoliczności podane w pierwszym wniosku o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacja osobista wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych w rozumieniu (tych samych) okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania. Należy pamiętać, że w Dyrektywie Rady z 1 grudnia 2005 r. nr 2005/85/WE, która wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych określono procedury rozpatrywania wniosku (art. 23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków (art. 32). W art. tym w ustępie 3 w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek poddawany jest wstępnej ocenie, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest właśnie art. 40 ustawy o ochronie, a więc rozumienie pojęcia definicji "oparty na takich samych podstawach" polega na uznaniu, że są to takie same jak dotychczas (identyczne) okoliczności faktyczne sprawy, takie same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności zgłoszone przez skarżącą we wniosku z 1 grudnia 2010 r. wyraźnie odwołują się jedynie do okoliczności, które były już przedmiotem rozważań związanych ze złożeniem przez nią pierwotnego wniosku z 28 grudnia 2009 r. W przedmiotowej sprawie organ opierając się na treści uzasadnienia wniosku skarżącej i wskazanego tam zagrożenia związanego z działalnością ojca i brata, słusznie wyprowadził wniosek, że okoliczności, które stanowiły już podstawę rozstrzygania w sprawie, w której wydano decyzję odmawiającą nadania statusu uchodźcy, są tożsame dla obecnej sytuacji skarżącej. Sąd odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezbadania przez organ sytuacji w Czeczenii wskazuje, że sprawa ta została w sposób wnikliwy i szczegółowy z powołaniem się na raporty eksperckich organizacji monitorujących sytuację w Czeczenii przedstawiona w decyzjach z [...] maja i [...] października 2010 r. rozpatrujących pierwotny wniosek skarżącej. W dalszym ciągu pozostaje aktualne stanowisko Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców zawarte w "Tymczasowych wytycznych dotyczących oceniania potrzeby udzielania ochrony międzynarodowej ubiegającym się o status uchodźcy osobom pochodzącym w wchodzącej w skład [...]" z [...] kwietnia 2009 r., w którym UNHCR nie zaleca już, by wnioski azylowe składane przez [...] rozpatrywane były w oparciu o przesłankę, że w [...] panuje powszechna przemoc. Biorąc pod uwagę niewielki upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji Rady do Spraw Uchodźców ([...] października 2010 r.), a złożeniem kolejnego wniosku (1 grudnia 2010 r.), Sąd za niezasadne uznał zarzuty dotyczące niezbadania przez organ tego wątku sprawy. Tym samym za racjonalne należało uznać stanowisko organów, że obecnie w przypadku powrotu skarżącej do [...] nie ma żadnych przesłanek wskazujących, że mógłby być narażona na ryzyko doznania poważanej krzywdy lub też, aby po jej wyjeździe lub wydaniu przez organ odwoławczy decyzji ostatecznej w pierwszym postępowaniu zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności, które mogły być przyczyną prześladowania. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ po zbadaniu wniosku i porównaniu zawartych w nim okoliczności z poprzednimi ustaleniami miał prawo do przyjęcia, że istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny, i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Słusznie zatem zastosował się do regulacji określonej w art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie tzn. wydał decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Z tego też powodu Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich naruszeń prawa, które miałby charakter istotny mogący mieć wpływ na wynik postępowania, a tylko takie istotne naruszenie prawa w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) dawałby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).