V SA/Wa 2401/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. S. L. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.200 zł brutto miesięcznie, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości 3.400 zł brutto miesięcznie. W rubryce nr 8 wniosku wskazał, iż jego zona jest właścicielem domu o pow. 90 m2. W uzasadnieniu podniósł, iż prowadzą z żoną osobne gospodarstwa domowe, przedstawił swoje wydatki związane z utrzymaniem, wskazał nadto, iż spłaca kredyt. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia [...] 2014 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy dniu [...] 2014 r. (potwierdzenie na k. 29 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało jaka jest wysokość zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zobowiązań publicznoprawnych, czy wnioskodawca bądź jego żona posiadają rachunki bankowe, lokaty, oszczędności pieniężne, a jeśli tak to w jakiej wysokości, czy uzyskują pomoc finansową od rodziny, a także czy posiadają ruchomości o znacznej wartości. Zwrócono się także do wnioskodawcy o przedstawienie dokumentów potwierdzających prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącego wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, co skutkuje oddaleniem wniosku. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.