V SA/Wa 2403/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2012 r. Nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarówno w uzasadnieniu wniosku, jak też w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z trzema synami, posiada mieszkanie o pow. ... m ² oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha. Miesięczne dochody skarżącego wynoszą ... zł. Do wniosku załączył orzeczenie o zaliczeniu go do III grupy inwalidztwa, dwa zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych dochodach w 2011 r. (... zł), decyzje w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich oraz wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 31 sierpnia do 30 września 2012 r. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący podał, iż zamieszkuje z żoną i dzieckiem w wieku 1 roku, natomiast na ... dzieci ... lat płaci alimenty. Żona skarżącego jest na urlopie wychowawczym i nie pobiera żadnego świadczenia, nie ma majątku. Wydatki miesięczne na utrzymanie skarżącego wraz z wydatkami na alimenty wynoszą ... zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż korzysta z samochodu spółki jawnej, którą prowadzi razem z synem. Uzyskuje pomoc finansową od rodziny, w tym korzysta z samochodu nie ponosząc żadnych opłat. Skarżący ma kredyt w ... Skarżący nadesłał wyciąg z rachunku za okres od 31 października 2012 r. do 30 listopada 2012 r. oraz ponownie zaświadczenie o dochodach z 2011 r. Postanowieniem z 23 stycznia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2403/12 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z 2 lutego 2013 r. skarżący zawarł sprzeciw na powyższe postanowienie. Wskazał w nim, że wprawdzie posiada majątek (gospodarstwo rolne) i prowadzi działalność gospodarczą, jednakże majątek ten nie może być wykorzystany jako wpis sądowy, gdyż nie wystarczają na to dochody. Podkreślił, że nie można żądać od niego, aby zaciągał kredyt na wniesienie wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej o jego przyznanie, która winna tego dokonać poprzez złożenie kompletnego, wiarygodnego i przekonującego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, dokumentów źródłowych oraz, na wezwanie Sądu, dodatkowych oświadczeń. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniej oceny sytuacji materialnej tej osoby. Oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości oraz stałych koniecznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Mając na uwadze treść złożonych przez skarżącego oświadczeń nie sposób stwierdzić, że wykazał on niemożność poniesienia kosztów postępowania. Sąd podkreśla, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił w sposób wystarczający swojej sytuacji majątkowej, a wezwanie do podania dodatkowych informacji nie zostało wykonane w sposób określony w wezwaniu. Skarżący nie nadesłał zaświadczenia o wysokości dochodów z prowadzonego gospodarstwa ani żadnych innych dokumentów potwierdzających jego dochody w 2012 r., jak również dokumentów potwierdzających wydatki mieszkaniowe. Skarżący w dodatkowym oświadczeniu wskazał, iż prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki jawnej, ale dochodów tej spółki nie wskazał. Skarżący oświadczył, iż posiada kredyt w BGŻ. Nie wskazał jednak, na jaki cel ten kredyt został zaciągnięty, jaka jest wysokość rat. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na powyższe pytania uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Oświadczenie skarżącego należało uznać za niepozwalające dokonać właściwej oceny jego sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga przy tym, iż to na skarżącym jako osobie zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy ciążył obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż skarżący posiada przyznany debet w rachunku w wysokości ... zł, zatem posiada zdolność kredytową. Na dzień ... listopada 2012 r. skarżącemu pozostawały do wykorzystania środki w kwocie ... zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Do osób takich nie sposób zaliczyć osoby prowadzące działalność gospodarczą i osiągające z tego tytułu dochody (co skarżący przyznał w piśmie stanowiącym sprzeciw). W tej sytuacji nie można było uznać, że skarżący nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie wynoszą ... zł. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.