V SA/Wa 2404/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu państwa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. F. z siedzibą w L. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż F. posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, nie posiada środków trwałych, zaś w ostatnim roku obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł. F. posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono środki w wysokości [...] zł. F. podniosła, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś na cele statutowe pozyskuje środki z dotacji oraz dobrowolnych składek członków. W chwili obecnej F. nie posiada żadnych środków finansowych, bowiem środki zgromadzone na rachunku bankowym zostały zablokowane przez urząd skarbowy. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych F., zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2014 r. wezwano ją do złożenia określonych dokumentów. Korespondencja obejmująca powyższe wezwanie, przesłana na wskazany we wniosku adres była dwukrotnie awizowana (w dniach 11.12.2014 r. i powtórnie 19.12.2014 r.), a następnie zwrócona jako niepodjęta (vide: k. 73 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.:). W zakreślonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w uzasadnieniu, iż Skarżąca nie wykazała, że wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 9 lutego 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 t.j.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W niniejszej sprawie Skarżąca F. nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż Skarżąca nie nadesłała dokumentów pozwalających na ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2014 r. Skarżąca została wezwana do nadesłania Statutu F., wyciągów i wykazów z posiadanych przez F. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuacje materialną F. W sprzeciwie F. podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarła wszystkie informacje, do nadesłania których została wezwana pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że w istocie znajduje się w nich statut F., brak w nich natomiast wyciągów i wykazów z posiadanych przez F. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, czy innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną F.. Pomimo wezwania Skarżąca nie nadesłała powyższych dokumentów. Natomiast dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym (na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wskazała, że na rachunku bankowym zgromadziła środki w wysokości [...] zł.), ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie. Analizując złożone przez Skarżącą oświadczenia nie sposób zatem dokonać rzetelnej oceny, czy jest ona w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, ponieważ nie przedstawiła pełnej dokumentacji, o którą była wzywana. Nie uczyniła tego ani na etapie rozpatrywania wniosku przez referendarza sądowego ani wraz ze złożeniem sprzeciwu, choć miała świadomość, że brak dokumentów, do nadesłania których została wezwana, był przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. W związku z powyższym należy uznać, iż Skarżąca nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Nienadesłanie stosownych dokumentów, uniemożliwia dokonanie rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. W tej sytuacji oświadczenie Skarżącej należało uznać za nierzetelne – skoro pomimo wezwania przez referendarza nie udokumentowała opisywanej sytuacji – i budzące wątpliwości – ponieważ mając świadomość, iż brak stosownych dokumentów był przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy – nie złożyła ich również wraz ze sprzeciwem. Skarżąca uniemożliwiła zatem Sądowi porównanie wysokości obciążeń finansowych związanych z tokiem postępowania sądowoadministracyjnego z jej możliwościami płatniczymi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.