V SA/Wa 2414/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. S. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], [...] w przedmiocie: odmowa wypłaty pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia odrzucić skargę Wnioskiem z [...] lipca 2010 r. strona skarżąca wystąpiła do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Pismem z [...] maja 2011 r. Agencja poinformowała skarżącą, iż jej wniosek o przyznanie pomocy został rozpatrzony pozytywnie. W dniu [...] maja 2011 r. została zawarta miedzy stroną skarżącą a Agencją umowa cywilnoprawna nr [....] o przyznaniu pomocy na realizację wskazanej w umowie operacji. Wnioskiem z [...] lutego 2012 r. (data wpływu) skarżąca wystąpiła o płatność w ramach działania Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Pismem z [...] sierpnia 2012 r. Agencja poinformowała skarżącą, że operacja realizowana na podstawie umowy z 30 maja 2011 r. nie będzie finansowana – Agencja odmawia wypłaty pomocy. Skarżąca wystąpiła w dniu [...] września 2012 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z [...] stycznia 2013r. Agencja przywróciła wniosek do dalszego procedowania. Po określonych uzupełnianiach wniosku pismem z [...] maja 2014 r. Agencja poinformowała, że odmawia wypłaty pomocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem niefinansowania operacji jest nierealizowanie operacji zgodnie z przepisami dotyczącymi inwestycji objętej operacja jaką jest : "Utworzenie nowych miejsc pracy i wzrost zatrudnienie w obszarze wiejskim gminy Police oraz wzrostu konkurencyjności gospodarczej tego obszaru poprzez uruchomienie ośrodka jeździeckiego". Skarżąca pismem z [...] czerwca 2014r. złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Następnie pismem z [...] sierpnia 2014r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, iż dotyczy ona rozstrzygnięcia Agencji z [...] maja 2014 r. o odmowie wypłaty pomocy na podstawie umowy nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Na wstępie przypomnieć należy, iż na podstawie art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje, akty, czynności w nim wymienione. Ponadto zgodnie z § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Rozważając sprawę należy stwierdzić – co jest niesporne, że jej źródłem jest umowa stron zawarta w związku z realizacją operacji w zakresie działania “ Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", objętego PROW na lata 2007-2013 (vide: umowa nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., k. 644-622 akt adm.). Podstawę prawną wskazaną w umowie stanowił art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2007 Nr 64, poz. 427, ze zm. zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu"). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu, pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, osobie prawnej, jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone we wskazanych przepisach. Z kolei, w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu, pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, zawieranej pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Mając powyższe na uwadze w prowadzonym postępowaniu można niewątpliwie wyróżnić dwa etapy. Pierwszy etap związany jest z przyznawaniem pomocy i zostaje wszczęty złożeniem przez stronę wniosku o przyznanie pomocy. Etap ten ma charakter quazi administracyjny. Finalizacją jego jest natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania pomocy – pozytywne lub odmowne. Ten etap ma charakter bądź administracyjny (sądowoadministracyjnym) bądź cywilnoprawny. Charakter cywilnoprawny ma umowa o dofinansowanie, natomiast administracyjnoprawny będą miały wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Tryby postępowania (administracyjnoprawny i cywilnoprawny) nigdy się ze sobą nie łączą i w związku z tym skarżąca albo korzysta z trybu cywilnoprawnego podpisując umowę o dofinansowanie, albo z administracyjnoprawnego składając wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku rozstrzygnięcia pozytywnego wnioskodawca może zawrzeć umowę o dofinansowanie. Umowa ma charakter cywilnoprawny i jak do każdej umowy zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się w tym konkretnym przypadku poprzez możliwość jej podpisania na wskazanych warunkach, bądź w przypadku nieakceptowania warunków na jakich ma być zawarta, skarżącemu będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i następnie skargi do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast podpisanie umowy, a więc zaakceptowanie jej warunków i złożenie administracyjnego środka odwoławczego. Zdaniem Sądu podpisanie umowy o dofinansowanie w całości konsumuje wniosek o dofinansowanie projektu i brak jest w związku z tym przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie w dniu [...] maja 2011 r. została zawarta umowa miedzy Agencją a stroną skarżącą, określająca prawa i obowiązki stron związane z realizacją operacji, zaś przedmiotem sporu stron jest kwestia wywiązania się przez beneficjenta z umowy, wynikająca z odmowy wypłaty pomocy na wniosek o płatność, złożony przez skarżącą w dniu [...] lutego 2012 r. Wskazać zatem należy, iż zawarcie umowy oznacza definitywne zamknięcie etapu postępowania administracyjnego, w którym służyła skarga do sądu administracyjnego. To z kolei powoduje konieczność stwierdzenia, że wskazany przez stronę przedmiot zaskarżenia nie stanowi podejmowanego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ocena prawidłowości realizacji zobowiązań wynikających z umowy cywilnoprawnej przez jej strony wraz ze wszystkimi kontraktowymi konsekwencjami dokonania takiej oceny, podlega kontroli sądów powszechnych w razie zaistnienia sporu w tym zakresie, a nie sądów administracyjnych. Wskazać w tym miejscu dodatkowo należy na postanowienie zawarte w § 18 umowy, w myśl którego wszystkie spory pomiędzy Agencją a Beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Agencji (vide k. 211 akt adm.). Oczywistym jest zatem, że ewentualne roszczenia beneficjenta o wypłatę pomocy w zakresie objętym korektą podlegają dochodzeniu na drodze postępowania cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 779/11, dostępny w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu nie powinno w konsekwencji budzić wątpliwości, że spór zaistniały między Agencją a skarżącą jest sprawą cywilną, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W związku z tym, stwierdzić należy, iż na pismo z [...] maja 2014 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Na marginesie należy także zauważyć, że nawet gdyby uznać, że skarga przysługuje na powyższe rozstrzygnięcie z [...] maja 2014r. to strona złożyła ją z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Mianowice w dniu [...] czerwca 2014r. (karta 1390 akt administracyjnych) skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zatem termin do złożenia skargi w wypadku braku odpowiedzi na to wezwanie upłyną z dniem 8 sierpnia 2014r., a skarga została nadana w dniu 9 sierpnia 2014r. (karta 24 akt sądowych), a więc po terminie o którym, mowa w art.. 53 § 2 p.p.s.a W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.