V SA/Wa 2416/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. W. – [...] na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz W. W. – [...] kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez W. W. –[...] (dalej Skarżący) jest decyzja Prezesa Rynku Rolnego (dalej Prezes ARR) z [...] września 2011 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. (dalej Dyrektor OT) z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], którą odmówiono Skarżącemu udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu 5 lipca 2011 r. do Oddziału Terenowego ARR w P. wpłynął wniosek Skarżącego o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC stanowiący załącznik nr 1 do Warunków uczestnictwa w mechanizmie ,,Wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC’’. Skarżący wnioskował o udzielenie wsparcia w związku z zielonymi zbiorami na łącznej powierzchni 0,40 ha. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor OT odmówił Skarżącemu udzielenia wnioskowanego wsparcia z tytułu zielonych zbiorów z powierzchni 0,40 ha. W podstawie prawnej decyzji organ powołał § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130 poz. 750, dalej rozporządzenie krajowe) oraz art. 1, 7 ust. 3 i art. 8 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw ( Dz. U. UE L 160, 18.06.2011, str. 71, dalej rozporządzenie unijne). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor OT stwierdził, że wniosek Skarżącego zawierał braki w załączniku nr 3 w postaci braku podpisu wnioskodawcy pod oświadczeniem o znajomości skutków składania fałszywych oświadczeń. Wskazał, że [...] lipca 2011 r. podjęte zostały próby kontaktu telefonicznego ze Skarżącym pod wskazanym we wniosku numerem telefonu w celu poinformowania o brakach i terminie ich usunięcia. Próby te okazały się nieskuteczne gdyż wnioskodawca nie odbierał telefonu. Dyrektor OT wyjaśnił, że zgodnie z § 10 ust. 2 rozporządzenia krajowego uznana organizacja producentów owoców i warzyw oraz producent owoców i warzyw niebędący członkiem organizacji, który od dnia 26 maja 2011 r. do dnia wejścia w życie tego rozporządzenia dokonali zielonych zbiorów albo niezbierania o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia unijnego mogą potwierdzić dokonanie tych działań i wysokość wnioskowanego wsparcia przez złożenie jedynie oświadczeń na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję wraz z wnioskiem o udzielenie wsparcia. Jednocześnie zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia unijnego w sytuacjach o których mowa w art. 5 ust. 4 i 5 producenci spoza organizacji zgłaszają wnioski o wypłatę wsparcia Unii bezpośrednio do właściwych organów państw członkowskich do dnia 11 lipca 2011 r. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 2 rozporządzenia unijnego państwa członkowskie były zobowiązane przekazać Komisji informacje o łącznych ilościach wycofanych z rynku, łącznej powierzchni, której dotyczyło niezbieranie lub zielone zbiory oraz wnioski o ogólną kwotę wsparcia Unii odpowiadającą działaniom dotyczącym wycofania i niezbierania do dnia 18 lipca 2011 r. Organ wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że w wyznaczonym terminie producent nie przedłożył do OT ARR w P. poprawnie sporządzonej dokumentacji, brak zaś było możliwości formalnego wezwania go do uzupełnienia braków w terminach wskazanych w wyżej wymienionych przepisach to należało orzec jak w sentencji decyzji. W odwołaniu Skarżący stwierdził, że nie otrzymał żadnej informacji telefonicznej chociaż był w gospodarstwie i odbierał połączenia telefoniczne. Zauważył, że istniała możliwość powiadomienia w inny sposób np. przez pocztę z zachowaniem wymaganych terminów. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Prezes ARR powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1702 ze zm., dalej ustawa o ARR) oraz § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia krajowego. W uzasadnieniu decyzji Prezes ARR wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia krajowego wsparcie jest udzielane, jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu unijnym. Powołał się również na treść § 10 ust. 2 rozporządzenia krajowego, zgodnie z którym producent owoców i warzyw, który od 26 maja 2011 r. do dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do 22 czerwca 2011 r., dokonali zielonych zbiorów albo niezebrania o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia unijnego, mogą potwierdzić dokonanie tych działań i wysokość wnioskowanego wsparcia przez złożenie jedynie oświadczeń na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję wraz z wnioskami o udzielenie wsparcia. Potwierdzenie dokonanych przez producenta działań, określonych w złożonym przez niego oświadczeniu, powinno nastąpić w formie pisemnej a w konsekwencji powinno być opatrzone podpisem, gdyż tylko złożenie podpisu na oświadczeniu pozwoliłoby domniemywać, że pochodzi ono od osoby wskazanej jednocześnie jako wnioskodawca. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy powołał się na art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, zgodnie z którym, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa ARR stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Jak zauważył dalej organ u podstaw powyższej regulacji leżała potrzeba stworzenia bardzo wydajnego i zautomatyzowanego systemu wydawania decyzji. Organy administracji publicznej przy takim uregulowaniu nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie Prezesa ARR w przypadku wniesienia podania zawierającego braki formalnoprawne organ I instancji nadal zobowiązany byłby do wezwania wnoszącego do usunięcia braków formalnoprawnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania zgodnie z art. 64 ust. 2 k.p.a. Następnie Prezes ARR stwierdził, że mając na uwadze nadzwyczajny charakter wsparcia w sektorze owoców i warzyw oraz krótki okres przewidziany na składanie wniosków strona powinna była należycie wypełnić wniosek i formularz oświadczenia przy zachowaniu maksimum staranności. To producent a nie Agencja ponosi winę za złożenie dokumentów o określonej treści. W skardze na powyższą decyzję Skarżący działający przez pełnomocnika zarzucił, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a. poprzez nie wezwanie Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wsparcie. Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności z powodu naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W motywach skargi wskazano, że formularz oraz wniosek opracowany przez ARR stanowią podanie wniesione do organu administracji publicznej i w przypadku stwierdzenia braków formalnych w podaniu Skarżący winien zostać wezwany do ich usunięcia w trybie art.64 ust. 2 k.p.a. Podkreślono, że art. 7 ust. 1 ustawy o ARR nie wyłączył w postępowaniach w sprawach indywidualnych stosowania art. 64 ust. 2 k.p.a. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie wykluczył możliwości sanowania braków formalnych wniosków (podań) w sposób przewidziany w tym przepisie. Ponadto zdaniem Skarżącego brak podpisu na załączniku do wniosku nie stał na przeszkodzie do przekazania Komisji do 18 lipca 2011 r. informacji o łącznych ilościach wycofanych z rynku, łącznej powierzchni, której dotyczyło niezbieranie lub zielone zbiory oraz wniosków o ogólną kwotę wsparcia unii odpowiadającą działaniom dotyczącym wycofania i niezbierania obejmujących również dane od Skarżącego wobec złożenia przez Skarżącego wniosku i podpisu wniosku. Na marginesie Skarżący nadmienił, że działania samych organów pozostają w sprzeczności bowiem Dyrektor OT w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wykonywane były próby poinformowania Skarżącego o stwierdzonych brakach i terminie ich usunięcia a Prezes ARR uważa, że organ nie ponosi odpowiedzialności za treść i ewentualne braki wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezes ARR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że oświadczenie o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia krajowego, jest załącznikiem do wniosku o charakterze dowodowym – nie zaś formalnym. Nawet gdyby uznać, że przedmiotowe oświadczenie za jeden z elementów formalnych wniosku o udzielenie wsparcia należy podkreślić, że oświadczenie to zostało złożone przez producenta wraz z wnioskiem zatem i tak nie było podstaw do art. 64 § 2 k.p.a., skoro wniosek nie zawierał braku formalnego w postaci braku tego oświadczenia, zaś odniesienie się przez organ do braku podpisu producenta na oświadczeniu mogłoby należeć wyłącznie do etapu merytorycznego rozpoznania wniosku, który spełniał wszystkie wymogi formalnoprawne. Zdaniem Prezesa ARR skrót myślowy zastosowany przez organ I instancji w wydanej decyzji nie potwierdza sugestii Skarżącego, że podjęta została próba wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast organ odwoławczy zobowiązany był do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, dokonał oceny zbieżnej ze stanowiskiem organu I instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd, kierując się tymi przesłankami uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARR z [...] września 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora OT ARR w P. z [...] sierpnia 2011 r. W ocenie Sądu przy wydaniu wskazanych decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że zasady udzielania wsparcia wnioskowanego przez Skarżącego określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750 ze zm.) Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a) rozporządzenia krajowego wsparcie jest udzielane, jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu nr 585/2011, w przypadku realizacji działania dotyczącego: zielonych zbiorów – przeprowadzono zabieg uprawowy polegający na wprowadzeniu do gleby niedojrzałych produktów pochodzących z uprawy objętej tym działaniem albo przeznaczono na kompost niedojrzałe produkty pochodzące z uprawy objętej tym działaniem. Wsparcie jest udzielane na wniosek uznanej organizacji producentów owoców i warzyw albo producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem tej organizacji, w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Wniosek o udzielenie wsparcia składa się na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję ( § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia krajowego). W ustępie 3 § 5 rozporządzenia krajowego określono, w szczególności, jakiego rodzaju informacje zawiera wniosek, w tym informację o załącznikach. Formularz wniosku o udzielenie wsparcia zawiera wykaz dokumentów, w tym oświadczeń, niezbędnych do udzielenia wsparcia ( § 5 ust. 4 rozporządzenia krajowego). Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia krajowego – uznana organizacja producentów owoców i warzyw oraz producent owoców i warzyw nie będący członkiem tej organizacji, którzy od dnia 26 maja 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia dokonali zielonych zbiorów albo niezebrania, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 585/2011, mogą potwierdzić dokonanie tych działań i wysokość wnioskowanego wsparcia przez złożenie jedynie oświadczeń na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję wraz z wnioskami o udzielenie wsparcia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i organizacji niektórych rynków rolnych – jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. W ocenie Sądu z wykładni przepisów rozporządzenia krajowego, mającego zastosowanie w sprawie, zainicjowanej wnioskiem Skarżącego o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw, wynika że oświadczenie producenta, stanowiące wymagany załącznik do wniosku jest w istocie częścią składową tego wniosku. Potwierdza to także treść formularza wniosku, w której w części C przewidziano, informacje o załącznikach i w której wskazano oświadczenie Skarżącego o zielonych plonach. Uznanie wspomnianego oświadczenia za element wniosku oznacza, że do rozpatrzenia tak rozumianego wniosku Skarżącego zastosowanie powinny mieć przepisy k.p.a., nie wyłączone na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i organizacji niektórych rynków rolnych. W sprawie niesporne jest, że Skarżący wystąpił do Dyrektora OT ARR w P. o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. We wniosku wskazał, że w okresie od 26 maja 2011 r. do dnia wejścia w życie rozporządzenia krajowego zrealizował działania dotyczące zielonych zbiorów. Do wniosku Skarżący załączył oświadczenie o zielonych plonach w związku z wystąpieniem kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, sporządzone na formularzu opracowanym oraz udostępnionym przez Agencję. Oświadczenie nie zostało podpisane przez Skarżącego co stanowiło podstawę, według stanowiska organów orzekających w sprawie, do odmowy udzielenia Skarżącemu wnioskowanego wsparcia. Zdaniem Sądu brak podpisu Skarżącego na wskazanym powyżej oświadczeniu stanowi brak wniosku, możliwy do uzupełnienia w przewidzianym w prawie trybie. Zatem w okolicznościach faktycznych sprawy zastosowanie powinien znaleźć art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Niezastosowanie wskazanego powyżej przepisu prawa przez organy obydwu instancji jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi samoistną okoliczność do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Oceny Sądu w powyższym zakresie nie zmienia argumentacja organu zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Należy w tym miejscu zauważyć, że żadne – mające zastosowanie w sprawie - przepisy krajowe czy też unijne nie wyłączają zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. do rozpatrzenia wniosku Skarżącego o udzielenie wsparcia. W szczególności podstawy takiej nie daje art. 7 rozporządzenia unijnego, który określa m. in. obowiązki państw członkowskich w zakresie powiadamiania Komisji o łącznych ilościach wycofanych z rynku, łącznej powierzchni, której dotyczyło niezbieranie lub zielone zbiory, oraz wnioski o ogólną kwotę wsparcia Unii odpowiadającą działaniom dotyczącym wycofania i niezbierania. Natomiast powołane przez organ orzeczenia sądów administracyjnych wydane zostały w indywidualnych sprawach, z których żadna nie dotyczyła rozpatrzenia wniosku producenta o udzielenie wsparcia w trybie rozporządzenia krajowego. Na marginesie warto wskazać, co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych (karta weryfikacji wniosku) i co trafnie zauważone zostało przez Skarżącego, że organ I instancji wykazał się niekonsekwencją gdyż początkowo podjął próbę (telefonicznego) wezwania Skarżącego do usunięcia braku w podpisie oświadczenia a następnie od tego odstąpił. Organ ponownie rozpatrujący sprawę z wniosku Skarżącego o udzielenie wsparcia zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.