V SA/Wa 2416/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. – "L." J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. J. Z. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwoma synami, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości około 800 zł z tytułu pracy na ½ etatu, zaś jego żona w wysokości około 3.000 zł z tytułu działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wniosku podniósł również, iż zawiesił działalność gospodarczą, jego aktualne dochody są niskie, zaś "żona zarabia na życie". W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2013 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone pełnomocnikowi procesowemu wnioskodawcy w dniu 7 stycznia 2014 r. (potwierdzenie na k. 33 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie złożył dodatkowego oświadczenia i nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy jest w jego przypadku spełniona. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw wskazując, iż nie posiada jakiegokolwiek majątku. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zawieszona z uwagi na niedochodowość oraz prowadzenie wobec skarżącego kilkudziesięciu postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Skarżący – analogicznie jak na formularzu PPF – oświadczył, iż wykonuje pracę na ½ etatu, za co otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości około 800 zł. Jego żona z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje natomiast miesięczny dochód w wysokości około 3000 zł. Ze wskazanych kwot pokrywane są bieżące wydatki na utrzymanie rodziny. Ponadto skarżący wskazał, że przed WSA w Warszawie toczą się jeszcze inne jego sprawy, co wiąże się z koniecznością uiszczenia wpisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To w interesie strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. Należy podkreślić, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych wnioskodawcy w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, Sąd musi mieć dostęp do pełnej informacji o jego sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPF jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. Jeżeli oświadczenie wnioskodawcy, co do jego sytuacji majątkowej, okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, wnioskodawca ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jego sytuację rodzinną, majątkową, czy dochody (art. 255 p.p.s.a.). Należy w tym miejscu podnieść, że w przedmiotowej sprawie tryb, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., został wykorzystany – w zarządzeniu z dnia 13 grudnia 2013 r. Skarżący jednak, pomimo ww. wezwania jakie, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, wystosował do niego referendarz sądowy, uchylił się od przedłożenia jakiegokolwiek z żądanych dokumentów i informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa. Informacje te nie zostały też wskazane we wniesionym przez skarżącego sprzeciwie. Jak natomiast wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej skarżącego, mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że złożony przez niego wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.