V SA/Wa 2419/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz- Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... sierpnia 2012 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę .., w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... Po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr ... z dnia ... maja 2012 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ... sierpnia 2012 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił W. K. umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr ... z dnia ... marca 2012 r. Motywując swoje stanowisko organ I instancji podał, iż decyzją nr ... z dnia ... maja 2012 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości ... zł. oraz, że została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), bowiem organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. Jednakże z racji, iż należność dotyczy PROW na lata 2007-2013, to zgodnie z art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW umorzenie tej części należności będzie możliwe dopiero po zakończeniu realizacji programu. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku Strony. Organ I instancji stwierdził również, iż Strona utrzymuje się z emerytury małżonki w wysokości .... zł. netto. Ponadto jest współwłaścicielem ... wartości samochodu marki ..., rok prod. ... o wartości ... zł. tj. ... zł. Organ I instancji wskazał, że Strona wraz z małżonką posiada zaciągnięte kredyty w banku i ma pewną zdolność kredytową. Mając na uwadze powyższe Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu Strona wniosła o umorzenie należności ustalonej decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr ... z dnia ... marca 2012 r. Podniosła zarzuty dotyczące odrębnych postępowań w sprawie przyznania pomocy finansowej oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Ponadto, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności nie przekroczyła równowartości 100 euro, a zatem powinna zostać jej umorzona. Uznając bezzasadność odwołania organ II instancji podniósł, że kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych Stronie w ramach PROW 2007-2013 wynosiła 82,34 zł., a tym samym nie przekroczyła równowartości 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 29 lutego 2012 r. wynosił 4.1212 zł. Przedmiotowa należność mogłaby być zatem umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 412,12 zł., ale z racji iż dotyczy PROW na lata 2007-2013, to zgodnie z art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej umorzenie kwot nienależnie pobranych płatności ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie możliwe jest dopiero po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013). Tak więc brak jest obecnie podstaw do umorzenia kwoty 82.34 zł. nienależnie pobranych płatności przyznanych Stronie w ramach realizacji PROW 2007-2013. W związku z tym organ wskazał, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłacanych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, iż Strona jest współwłaścicielem ... wartości samochodu marki ...., rok prod. ... o łącznej wartości ... zł., tj. ... zł. Ruchomość, którą posiada Strona może zostać zajęta przez organ egzekucyjny. Ponadto Strona utrzymuje się z emerytury małżonki w wysokości ... zł. netto. Po otrzymaniu jej wypłaty, wypłata ta wchodzi w skład majątku wspólnego i z tą chwilą może zostać zajęta przez organ egzekucyjny. Ponadto z akt sprawy wynika, że Strona spłaca kredyty bankowe zatem posiada środki aby spłacić również nienależnie pobraną płatność. Organ odwoławczy jest więc zatem zdania, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanka umorzenia należności. Poza tym zarówno agencja płatnicza jak również Instytucja Zarządzająca – Minister Rolnictwa u Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5 a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r., wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o nie kontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z analizy powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Reasumując organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia należności głównej, co powoduje, iż zgodnie z przepisem § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. nie ma obecnie możliwości umorzenia odsetek za zwłokę. Odnosząc się do zarzutów Strony w sprawie braku jej winy w okolicznościach, które doprowadziły do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, wskazano, iż dotyczą one odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji Nr ... z dnia ... marca 2012 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W decyzji tej Strona została poinformowana o przyczynach ustalenia tej należności. Strona została również pouczona o możliwości zwrócenia się w odpowiednim terminie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona nie skorzystała z tego uprawnienia, w związku z tym decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr ... z dnia ... marca 2012 r. stała się ostateczna. Odnosząc się z kolei do zarzutów strony w kwestii powierzchni działek co do których została jej przyznana płatność, stwierdzono, że dotyczą one odrębnego postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), a tym samym nie podlegają rozpatrywaniu w toku przedmiotowego postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, iż podniesione przez Stronę zarzuty pozostają bez wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Pouczono jednocześnie Stronę, że w chwili obecnej może stosownie do § 7 powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., zwrócić się do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł W. K. podnosząc, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca. Skarżący oświadczył, iż nie rozumie argumentacji organu, który raz twierdzi, że obciążająca go należność powinna zostać umorzona by jednocześnie uznać, że takie umorzenie nie może mieć miejsca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem sprawy niniejszej jest kwestia umorzenia należności w kwocie ... zł. określonej inną decyzją (wydaną przez prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu ... marca 2012 r. nr ... w postępowaniu, które zostało ostatecznie zakończone. Oznacza to, że w sprawie niniejszej nie można kwestionować poprawności w/w decyzji ani też odwoływać się do okoliczności, które były podstawą jej wydania. Zatem postępowanie w sprawie niniejszej sprowadza się nie do kontroli poprawności określenia należności obciążającej skarżącego ale do kontroli zasadności odmowy umorzenia tej należności. Ta ostatnia kwestia regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz. U. nr 258 z 2010 r. poz. 1747). Paragraf 3 tegoż rozporządzenia wskazuje, że Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i Prezes Agencji Rynku Rolnego, zwani dalej "prezesem agencji płatniczej", mogą z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sankcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Co istotne przepis ten ma zastosowanie również do należności z tytułu wypłaconych przez agencje płatnicze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tego funduszu po zakończeniu realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Podkreślenia wymaga również i to, że Prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro we rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52 z późn. zm.) - § 4 ust. 1, z tym, że przepisu tego nie stosuje się, jeżeli rolnik nie podjął działań naprawczych, o których mowa w: 1) art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 1009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/20006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L. 30 z 31.01.2009, str 16, z późn. zm.), albo 2) art. 51 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r., str. 1, z późn. zm) - § 4 ust. 2. Cytowane wyżej rozporządzenie wskazuje zatem na jedyny przypadek, którego zaistnienie skutkuje koniecznością umorzenia należności z urzędu. Chodzi mianowicie o taką należność, która nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. W przedmiotowej sprawie niesporne było to, że kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ustalona decyzją prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2012 r. wynosiła ... zł., a więc nie przewyższała kwoty 100 euro. Organ stanął jednak na stanowisku, iż powyższa należność nie może być umorzona z dwóch powodów: 1) ze względu na treść cytowanego wcześniej § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad(...); 2) ze względu na treść art. 5 a rozporządzenia Komisji WE nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...) Ad.1. Argumentując swoje stanowisko w tej materii organ wskazał na fakultatywność w/w. przepisu oraz na to, że brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącemu nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności. W ocenie sądu powyższe stanowisko jest błędne. Nie negując bowiem faktu, że w/w przepis ma charakter fakultatywny nie sposób pomijać jednocześnie tego o jaką kwotę w przedmiotowej sprawie chodzi. Jest to przecież kwota ... zł., i nie wydaje się aby była ona wyższa od ewentualnych kosztów jej dochodzenia i egzekucji. W każdym razie w tej materii organ nie przedstawił żadnych racjonalnych i przekonujących argumentów. Ad. 2. Przepis, który zdaniem organu uniemożliwia umorzenie należności w wysokości niższej niż 100 euro to art. 5a rozporządzenia komisji WE nr 885/2006 z dnia 21 marca 2006 r. Przepis ten stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów art. 6 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady WE nr 1782/2003 warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady WE ner 1290/2005 uznaje się za spełnione jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 euro nie licząc odsetek. Dwa z ostatnio wymienionych przepisów wskazują, że : 1) W uzasadnionych przypadkach Państwa Członkowskie mogą zdecydować o nie kontynuowaniu windykacji gdy łączna kwota poniesionych i przewidywanych kosztów windykacji przewyższa kwotę do odzyskania (art.. 32 ust. 6 pkt a). 2) Państwo Członkowskie może zdecydować o wstrzymaniu procedury windykacji po zakończeniu programu rozwoju obszarów wiejskich na warunkach przewidzianych w art. 32 ust. 6. W ocenie sądu powyższy przepis nie może być interpretowany w taki sposób, który wyklucza możliwość zastosowania § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r. Jeśli bowiem kwota nienależnie pobranych płatności nie przekraczała 100 euro i jednocześnie organ ustali (co w niniejszej sprawie nie nastąpiło w sposób przekonujący) że koszty dochodzenia i egzekucji kwoty .. zł. będą wyższe od tej kwoty to winien on umorzyć obciążającą skarżącego należność nienależnie od tego czy program rozwoju obszarów wiejskich zakończył się czy też nie. Niezależnie od tego o czym wyżej mowa zauważyć należy, iż koszty dotychczas prowadzonego przed organami i sądem postępowania wielokrotnie przewyższały w/w. kwotę. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.