V SA/Wa 242/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatności ONW). Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym. T. P. przyznane zostały płatności ONW na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. – w kwocie 1721,28 zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję o przyznaniu płatności nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. w całości i odmówił T. P. przyznania płatności ONW na rok 2005. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] września 2006 r. została przeprowadzona kontrola sprawdzająca, w wyniku której stwierdzono, iż działki ewidencyjne o nr [...] nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w latach 2004, 2005 i 2006, co spowodowało zawyżenie powierzchni działek rolnych o łączny areał 2,10 ha. Wobec powyższego należało odmówić przyznania płatności ONW ze względu na stwierdzenie różnicy przekraczającej 20% pomiędzy zadeklarowaną we wniosku powierzchnią działek rolnych zgłoszoną do płatności ONW. Następnie decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Prezes Agencji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 1721,28 zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz §9 ust. 1 i 2 w związku z §9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. WE L 368 z 23.12.2006 ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania, zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz UE L 141 z 30.04.2004). W uzasadnieniu organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny wskazując, iż kwota nienależnie pobranych płatności powstała w związku z nieutrzymywaniem wskazanych działek ewidencyjnych w dobrej kulturze rolnej w latach 2004-2006 i wypłatą wskazanych płatności na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Zgodnie natomiast z treścią ww. przepisów beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 2009 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.Urz. WEL 160 z 26.06.1999 ze zm.) tj. prowadzenia działalności na rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1ha, prowadzenia działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosowaniu dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebną ochroną środowiska naturalnego i utrzymaniem terenów wiejskich w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Ponadto Prezes Agencji zauważył, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...], Prezes Agencji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uznał, iż T. P. jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW we wskazanej wysokości wraz z odsetkami. Organ wyjaśnił, iż płatności ONW za 2005 r. przyznane T. P. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. w łącznej wysokości 1721,28 zł zostały w dniu [...] czerwca 2006 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jednakże w wyniku wznowienia postępowania decyzja o przyznaniu płatności ONW z dnia [...] maja 2006 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, zatem Strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, a środki pieniężne przekazane na rachunek bankowy zostały pobrane nienależnie. W skardze z [...] grudnia 2010 r. T. P. - dalej: Skarżący - wniósł o unieważnienie i anulowanie decyzji Prezesa Agencji z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż kontrola przeprowadzona w 2006 r. mogła potwierdzić wyłącznie stan na wrzesień 2006 r., powoływanie się przez organ na lata wcześniejsze jest powoływaniem się na stan czysto hipotetyczny, nie potwierdzony żadnymi dowodami materialnymi. Ponadto Skarżący podniósł, iż sprawa się przedawniła, bowiem należy badać sprawę przysługującej na rok 2005 płatności, a nie jej przyznania (wpływu na rachunek beneficjenta). Dodatkowo Skarżący podniósł zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania z uwagi na przysługujący w niniejszym postępowaniu administracyjnym środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który jest rozpatrywany przez ten sam organ. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji z [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wskazać zatem należy, iż sprawa przyznania Skarżącemu płatności za rok 2005 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] kwietnia 2010 r., od której Skarżący nie wniósł odwołania i stała się ona ostateczna. Podnoszone przez Skarżącego argumenty dotyczące nie zasadności odmowy przyznania płatności nie mogą być brane pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia czy w sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz. 634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej; b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Środki finansowe nienależnie wypłacone skarżącemu z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy. Zgodne z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73 poz. 657 z późn.zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r. z późn.zm.). Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na: - prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW); - prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego; - stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymaniu krajobrazu wiejskiego, w szczególności o zrównoważone gospodarowanie. Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej w dniu [...] września 2006 r. w gospodarstwie beneficjenta kontroli uznać należało, że Skarżący nie spełnił ww. wymogu dotyczącego stosowania ogólnej dobrej praktyki rolniczej. Decyzja Kierownika BP ARiMR w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., zatem wypłacone na jej podstawie środki finansowe należało uznać jako nienależne i podlegające zwrotowi wraz z odsetkami. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia uznać go należy za nieuzasadniony. Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W niniejszej sprawie wypłata płatności nastąpiła w dniu [...] czerwca 2006 r., natomiast decyzja Kierownika BP z dnia [...] kwietnia 2010 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności została doręczona w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Zasadnie organ uznał również, iż Skarżący nie działał w dobrej wierze bowiem składając w dniu [...] maja 2005 r. do kierownika BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, podpisał oświadczenie z sekcji IX na stronie 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że: "zobowiązuje się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej, dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich", a zatem wiedział o ciążących na nim obowiązkach, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W myśl art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, wydanej w I instancji przez Prezesa ARiMR, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Brak było zatem podstaw prawnych do przyznania Skarżącemu uprawnienia do złożenia w przedmiotowym postępowaniu odwołania w miejsce wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z wymienionych względów stwierdzić należy, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za 2005 rok nastąpiło w sposób prawidłowy, a decyzja administracyjna w tym zakresie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił