V SA/Wa 2429/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi U.D. na decyzję Dyrektor Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy U.D. (dalej "skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniając złożony wniosek skarżąca wskazała, że ponosi koszty leczenia w wysokości około [...] zł miesięcznie. Pozostałe środki pieniężne przeznacza na utrzymanie i wyżywienie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że jest emerytką i otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Z oświadczenia wynika, ze skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ponieważ oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 30 stycznia 2013 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 7 dni, pod rygorem oceny wniosku na podstawie posiadanych informacji. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wskazała, że nie mogła zgromadzić dokumentów wskazanych w wezwaniu, ponieważ w tym czasie poddawana była zabiegom lekarskim. Skarżąca nie może samodzielnie funkcjonować i musi korzystać z pomocy osób trzecich. W jej ocenie termin wyznaczony w wezwaniu był zbyt krótki na zgromadzenie dokumentów w nim wskazanych. Ponadto wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje pomocy od innych osób ani organizacji społecznych, sporadycznie przebywa w miejscu zamieszkania i nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Oświadczyła, że wydatki na leczenie (leki, dojazdy, wizyty lekarskie, czynności medyczne) oraz wyżywienie nie pozwalają na minimalne oszczędności, a więc otrzymywane środki pieniężne są w pełni wydatkowane. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 P.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., można wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedziała na wezwanie Sądu, ale nie dostarczyła wszystkich informacji i dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 P.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów skarżąca oświadczyła, że wskazany w wezwaniu 7 dniowy termin był zbyt krótki aby zgromadzić dokumenty w nim wskazane, szczególnie, że skarżąca w tym czasie była poddawana zabiegom lekarskim i musiała korzystać z pomocy innych osób. Równocześnie skarżąca nie wskazała terminu, w którym jest w stanie zgromadzić dokumenty i przesłać je do Sądu. Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła wskazanych w swoim oświadczeniu okoliczności: informacji o stanie zdrowia, informacji o zabiegach medycznych i leczeniu podejmowanych w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do argumentu, iż Sąd wyznaczył skarżącej zbyt krótki czas do zgromadzenia i przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację finansową, skarżącej przypomnieć należy, że skarżącą wezwano do przedstawienia odpisów zeznań podatkowych, odcinków emerytury oraz wyciągów bankowych. Zauważyć należy, że skarżąca powinna dysponować niektórymi z wymienionych dokumentów (np. zeznania podatkowe, informacje o uzyskanych dochodach, odcinki otrzymywanych świadczeń emerytalnych) i ich zdobycie nie wymagało podjęcia dodatkowych czynności oraz czasu. Zauważyć również należy, że wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji o sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącej zostało wykonane przez nią bardzo ogólnie. Skarżąca nie wskazała gdzie mieszka, powtórzyła, że ponosi koszty leczenia, ale w żaden sposób nie udokumentowała ich wysokości. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które skarżąca została poproszona w wezwaniu z 30 stycznia 2013 r. były niezbędne do oceny jej możliwości finansowych. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę prawidłowo (w pełni wykonane), a skarżąca przedstawiła ogólne informacje na temat swojej sytuacji majątkowej i osobistej uznać należy, że nie wykazała, iż ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Przede wszystkim nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych, z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.