V SA/Wa 2430/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Sławomir Kozik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. N. i-K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę Przedmiotem skargi z 21 maja 2015 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. N.K. (zwaną dalej Skarżącą) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2015 r. znak: ... (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) Nr ... z dnia ... marca 2015 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją Nr ... z dnia ... stycznia 2008 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości 482,80 zł. Skarżąca nie zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast pismem z dnia 11 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego), uzupełnionego pismem z dnia 6 marca 2015 r. (data stempla pocztowego) zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności. Decyzją Nr ... z dnia ... marca 2015 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Pani A. N.K. umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Nr ... z dnia ... stycznia 2008 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że decyzją z dnia ... stycznia 2008 r. Prezes ARiMR ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 482,80 zł. Odnosząc się do wniosku o umorzenie należności wskazał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności, określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), zgodnie z którym właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 2 L 12.2006, str. 52, z późn. zm.). Z uwagi na fakt, że zadłużenie Skarżącej ustalone decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... stycznia 2008 r. stanowiło kwotę 482,80 zł, a tym samym kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro (kurs euro na dzień 31 grudnia 2007 r. wynosił 3,5935 zł), organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej. Organ I instancji stwierdził również, że Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa o powierzchni 3,5 ha (2,3 ha przeliczeniowych). Zgodnie ze średnią ceną gruntów rolnych w obrocie prywatnym w woj. śląskim w IV kwartale 2014 r.. wg GUS, średnia wartość gruntów rolnych Skarżącej bez naniesień wynosi 118 277,95 zł (tj. 3,5 ha X 33 793,70 zł). Wskazano też, że jednocześnie Skarżąca spłaca kredyt na zakup maszyny rolniczej, a także m.in. otrzymała płatności na rok 2014 z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 3 961,19 zł, płatność do owiec w wysokości 1 443,69, płatność do krów w wysokości 571,49 zł oraz płatność z tytułu ONW w wysokości 1 187,87 zł. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a ponadto wskazał, że zgodnie z § 6 tego rozporządzenia możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. W dniu ... kwietnia 2015 r. doŚląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło odwołanie Skarżącej z dnia ... kwietnia 2015 r. od decyzji z dnia ... marca 2015 r., w którym Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje, podnosząc jednocześnie, że w jej ocenie dług z 2005 r. w świetle prawa się przedawnił. Decyzją z dnia ... maja 2015 r., znak: ... Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2015 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, że Prezes ARiMR wydał w dniu ... stycznia 2008 r. decyzję o ustaleniu Stronie skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 482,80 zł, kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014, a tym samym nie było możliwe umorzenie tej zaległości z urzędu. Organ wskazał ponadto, że z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Organ wskazał przy tym, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, że Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa o powierzchni 3,5 ha (2,3 ha przeliczeniowych); zgodnie ze średnią ceną gruntów rolnych w obrocie prywatnym w woj. śląskim w IV kwartale 2014 r., wg GUS, średnia wartość gruntów rolnych A. N.K. bez naniesień wynosi 118 277,95 zł (tj. 3,5 ha x 33 793,70 zł), a nieruchomość ta może zostać zajęta przez organ egzekucyjny. Biorąc powyższe pod uwagę organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., przesłanka umorzenia kwoty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia roszczenia organ stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) do kwot o których mowa w ust. 1, a więc kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy UE; krajowych przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie termin płatności upływał w dniu 31 grudnia 2013 r., jednakże zgodnie z § 4 art. 70 ww. Ordynacji podatkowej - bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W stosunku do Skarżącej został zastosowany środek egzekucyjny w 2013 r. , a wobec tego zarzut Strony skarżącej w kwestii przedawnienia przedmiotowej należności nie ma obecnie zastosowania z uwagi, iż zobowiązanie Skarżącej jest aktualne i nie uległo przedawnieniu. Stwierdzono ponadto, że fakt znajdowania się Skarżącej w trudnej sytuacji materialnej, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych Stronie skarżącej decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... stycznia 2008 r. Podkreślono, że zarówno agencja płatnicza jak również Instytucja Zarządzająca - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Minister stwierdził tym samym, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy § 4 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. i odmówił Skarżącej umorzenia należności. Wskazano również, że w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia należności głównej, co powoduje, że zgodnie z jednoznacznym przepisem § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. nie ma obecnie możliwości umorzenia odsetek za zwłokę. W dniu ... maja 2015 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęło niepodpisane pismo Pani A. N.K., z którego wynika, że jest ona niezadowolona z rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2015 r. Skarżąca wniosła to pismo w terminie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wskazała, że składa je za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i podtrzymała swoje wcześniejsze argumenty. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony prawidłowo i nie jest przez Skarżącą kwestionowany. Problem w rozpoznawanej sprawie dotyczy dwóch kwestii, a mianowicie ewentualnego przedawnienia należności, jak również prawidłowości postępowania organu w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku Skarżącej. Odnośnie kwestii przedawnienia należy wskazać, że wobec Skarżącej został wystawiony tytuł wykonawczy z dnia ... czerwca 2013 r. nr ... (karta 6 akt administracyjnych), a tym samym – w myśl wskazywanych przez organ w zaskarżonej decyzji z dnia ... maja 2015 r. przepisów ustawy Ordynacja podatkowa – należności wynikające z decyzji z dnia ... stycznia 2008 r. nie uległy przedawnieniu. Odnośnie zaś drugiej kwestii - należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z p. zm., dalej jako rozporządzenie). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010r. organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć określone należności. Natomiast brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. Biorąc pod uwagę fakt, że Skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-4 to jedynie okoliczności związane z dochodami i posiadanym majątkiem mogły podlegać ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5-6 rozporządzenia. Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną sytuacji materialnej, w której znajduje się Skarżąca. Jest ona bardzo trudna ale Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Mimo niskiej dochodowości wartość gospodarstwa bez wątpienia wielokrotnie przekracza kwoty żądanych od Skarżącej nienależnych płatności, w tym w przedmiotowej sprawie i bez wątpienia nie można uznać, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; Skarżąca nie spełnia także przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, ponieważ dotyczy ona możliwości umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Takie rozstrzygnięcie przez organy egzekucyjne nie zostało wydane, zatem przesłanka ta nie wystąpiła i nie jest możliwe jej zastosowanie w sprawie. Należy podkreślić, że treść § 3 ust. 1 rozporządzenia nie przewiduje, ażeby możliwe było umorzenie postępowania w związku z trudną sytuacją materialną, czy zdrowotną strony, ponieważ umorzenie możliwe jest jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w tym przepisie a sytuacja materialna jest oceniana jedynie przez pryzmat treści § 3 ust 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia. W myśl § 6 rozporządzenia w przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności dlatego też umorzenie odsetek za zwlokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z ... stycznia 2008 r. przekroczyła równowartość 100 euro, dlatego też - jak słusznie przyjęły organy - należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu w myśl § 4 ust.1 rozporządzenia. Z uwagi na powyższe Sąd nie stwierdził, aby organy w sprawie działały z naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.