V SA/Wa 2432/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-12
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Irena Jakubiec-Kudiura, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dotacja celowa z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego, w tym na świadczenia pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania, jeśli ustawa o systemie oświaty nie określa inaczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustawa o systemie oświaty, mimo że jest ustawą odrębną, nie wyłącza stosowania art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania. Słowo 'dofinansowanie' oznacza wsparcie częściowe, a nie całkowite, co implikuje konieczność wniesienia przez jednostkę samorządu terytorialnego wkładu własnego. Brak odrębnego przepisu w ustawie o systemie oświaty zezwalającego na przekroczenie 80% limitu oznacza, że gmina miała obowiązek wnieść wkład własny, a pobrana dotacja w kwocie przekraczającej ten limit podlega zwrotowi.Stan faktyczny
Miasto T. otrzymało dotację celową z budżetu państwa na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. W wyniku kontroli Najwyższej Izby Kontroli stwierdzono, że Miasto T. nie wniosło wymaganego wkładu własnego, co skutkowało uznaniem części dotacji za pobraną w nadmiernej wysokości. Wojewoda nakazał zwrot nadwyżki, a Minister Finansów utrzymał tę decyzję w mocy. Miasto T. zaskarżyło decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując prawidłowość interpretacji przepisów dotyczących limitu dotacji i wkładu własnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Miasta T. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej; oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie przez Miasto T. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. o zwrocie należności budżetowej w kwocie 29 699,04 zł. z tytułu pobrania w nadmiernej wysokości przez Miasto T. w 2010 r. dotacji z budżetu państwa udzielonej na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Miasto T. otrzymało w 2010 r. dotację celową z rezerwy celowej z części [...] poz. [...] budżetu państwa, przeznaczoną na dofinansowanie zadań własnych w dziale [...], rozdziale [...], § [...], realizowanych w zakresie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w łącznej kwocie 148 650 zł.
Powyższa kwota została przyznana w dwóch etapach:
1 – decyzją budżetową Nr [...] Wojewody [..] z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] przekazane zostały środki w kwocie 85 205 zł,
2 – decyzją budżetową Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2010r. Nr [...] przekazano środki w kwocie 63 445 zł.
W powyższych decyzjach znajduje się zapis, że dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego winny być udzielone z uwzględnieniem art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.), zwanej dalej :ustawą o finansach publicznych.
Pismem z dnia 30 grudnia 2010r. Nr [...] [...] Kurator Oświaty zwrócił się do jednostek samorządu terytorialnego z prośbą o rozliczenie środków finansowych w związku z zakończeniem realizacji zadań własnych finansowanych lub dofinansowanych z dotacji celowych przekazanych w 2010r. z budżetu państwa, w tym środków na dofinansowanie świadczeń systemu pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
Z rozliczenia przekazanego przez Burmistrza Miasta T. wynika, że Miastu została przekazana dotacja celowa z budżetu państwa na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w kwocie 148 650 zł., strona wykorzystała 148 495,19 zł., natomiast kwotę 154,81 zł. zwróciła na konto Wojewody [...]. Miasto realizując zadanie nie wniosło wkładu własnego.
Jednocześnie w dniach od 7 stycznia 2011 r. do 4 kwietnia 2011 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim została przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli – Delegaturę w [...] kontrola w zakresie wykonania przez Wojewodę budżetu państwa w 2010 r. w części [...] – województwo [...]. W protokole z kontroli stwierdzono, że zgodnie z art. 128 ust.2 ustawy o finansach publicznych kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. W związku z powyższym stwierdzono, że udział własny niektórych gmin, w tym Miasta T. był niższy od wymaganego przepisami i nakazano Wojewodzie [...] rozliczenie dotacji udzielonej jednostkom samorządu terytorialnego na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym z uwzględnieniem przepisów art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.
Wojewoda [...] dokonał rozliczenia dnia 11 kwietnia 2011 r. i stwierdził, że wobec całkowitego kosztu realizacji zadania poniesionego przez Miasto T. wynoszącego 148 495,19 zł, 80% całkowitego kosztu wynosi 118 796,15 zł i wkład własny gminy w wysokości 20% powinien wynieść nie mniej niż 29 699,04 zł. Wobec nie wniesienia przez Miasto T. wkładu własnego kwota 29 699,04 zł. stanowi kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.
Pismem z dna 12 maja 2011 r. Wojewoda [...] wezwał Burmistrza Miasta T. do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia stwierdzania pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. od dnia 11 kwietnia 2011 r. do dnia zapłaty.
Burmistrz Miasta nie uiścił żądanej kwoty i pismem z dnia 26 maja 2011r. zwrócił się o odstąpienie od żądania zwrotu części dotacji, powołując się na stanowisko Ministra Edukacji Narodowej zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...], z którego wynika, że gminy nie mają obowiązku angażowania środków własnych w pokrywanie wypłat świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
Wobec braku zwrotu kwoty wskazanej w piśmie z dnia 12 maja 2011 r. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] czerwca 2011r. zawiadomił Miasto T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie pobrania w 2010r. w nadmiernej wysokości dotacji na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w dziale [...], rozdział [...], w kwocie [...] zł.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr. [...] Wojewoda [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez Miasto T. należności budżetowej w kwocie 29 699,04 zł. z tytułu pobrania w 2010 r. w nadmiernej wysokości dotacji z budżetu państwa udzielonej na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w dziale [...], rozdział [...], wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia pobrania dotacji, tj. od 11 kwietnia 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych z uwagi na brak wkładu własnego strony w realizowane zadanie.
W odwołaniu z dnia 17 sierpnia 2011 r. Miasto T. wniosło o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że udzielona dotacja została udzielona we właściwej wysokości i nie podlega zwrotowi, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...].
Decyzji organu I instancji skarżące Miasto zarzuciło naruszenie: art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, w związku z postanowieniami rozdziału 8a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz art. 169 ust. 1 pkt 2 w związku z ust.4 i ust.5 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.
Decyzją z dnia [...] września 2011r nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów wyjaśnił, że art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych stanowi, że kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. Zdaniem Ministra przepis ten jednoznacznie określa górny limit procentowy na dofinansowanie kosztów realizacji zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego dotacją celową udzieloną z budżetu państwa na poziomie 80% kosztów realizacji zadania. Wyjątki od tej generalnej zasady mogą określić jedynie "odrębne ustawy".
Minister podkreślił, że wykładnia językowa tego przepisu jest jednoznaczna i niepozostawiająca żadnych wątpliwości co do jego rozumienia. Po pierwsze, użycie wyrazu "dofinansowanie" oznacza, że środki z budżetu państwa w postaci dotacji celowej mają na celu wsparcie realizacji określonego zadania własnego gminy w części, a nie w całości. Stosując wykładnię językową należy bowiem kierować się znaczeniem słów oraz tym, że ustawodawca racjonalnie używał takich a nie innych słów. Wskazał, że ustawodawca wyraźnie rozgranicza pojęcia "dofinansowania" i "finansowania" realizacji zadań publicznych, np. w art. 126. art. 127 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o finansach publicznych zawierających definicję dotacji celowych. Rozróżnienie takie zawiera także art. 169 ust. 2 definiujący "dotację pobraną w nadmiernej wysokości". Takie rozumienie powyższej normy prawnej prowadzi do logicznej konkluzji, że pozostała część finansowania realizacji zadania spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego.
Minister przyznał rację twierdzeniu, zawartemu w powołanym w odwołaniu, piśmie Ministra Edukacji Narodowej z [...] lipca 2010 r., że "ustawą odrębną", o której mówi zarówno ust. 1 jak i ust. 2 art. 128 ustawy o finansach publicznych jest ustawa z 1991 r. o systemie oświaty. Wskazał jednak, że żaden z przepisów tej ustawy nie określa, iż udział procentowy dofinansowania tego zadania środkami dotacji celowej z budżetu państwa powinien być wyższy niż 80% kosztów realizacji zadania. Art. 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi jedynie, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Oznacza to, zgodnie z zasadą ogólną, wyrażoną w art. 128 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, iż udzielanie dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy. Ustawa o systemie oświaty szczegółowo reguluje powyższą kwestię w odniesieniu do jednostek oświatowych, natomiast nie określa innego, wyższego niż 80% udziału środków dotacji celowej przeznaczonych na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego na cele oświatowe. Minister dodał, że zarówno ustawa o systemie oświaty, jak i ustawa o finansach publicznych, posługuje się wyrazem "dofinansowanie". Wskazał, że z powyższych względów nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w piśmie Ministra Edukacji Narodowej, że brak wskazania wprost w ustawie o systemie oświaty proporcji określających, jaka wielkość dotacji z budżetu państwa przypada na stypendia i zasiłki uczniowskie uzasadnia brak wymogu tzw. wkładu własnego na realizację zadania własnego gminy - w tym przypadku dotyczącego pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. Zgodnie z art. 90p ust. 1 ustawy o systemie oświaty udzielanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy, zaś art. 90c ust. 2 tej ustawy określa, że świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Zgodnie zaś z art. 166 Konstytucji RP zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Natomiast dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych powinny odgrywać ograniczoną rolę wśród źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Minister powołał się na wyrok z 28 czerwca 2001 r., sygn. U 8/00 Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdził, że w związku z tym, gmina nie może być zwolniona z ponoszenia kosztów realizacji chociażby części zadań własnych, w tym przypadku w zakresie udzielania pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
Wskazał również, że dotacja została udzielona pod rządami ustawy o finansach publicznych z 2009r., na warunkach i zasadach wyrażonych w tej ustawie, a nie była kontynuacją zadań zapoczątkowanych pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy o finansach publicznych. Zmiana zasad czy wysokości przyznawania dotacji celowych nie narusza zasady zabezpieczenia " interesów w toku", gdy określone korzyści przyznawane są po wejściu w życie nowych regulacji w danym zakresie.
W skardze z dnia 24 października 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Finansów Miasto T. wniosło o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie braku obowiązku zwrotu do budżetu państwa dotacji celowej w kwocie 29 699,04 zł., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono :
- naruszenie art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym, poprzez ustalenie, że w kwocie dotacji udzielonej na dofinansowanie zadania własnego mieści się kwota tzw. udziału własnego, podczas gdy według skarżącego właściwa interpretacja tego przepisu pozwala jedynie na nałożenie na jednostkę samorządu obowiązku wniesienia wkładu własnego,
- niezgodne z przepisem art.128 ust.2 ustawy o finansach publicznych uznanie prawidłowości dokonanego przez Wojewodę wyliczenia kwoty wkładu własnego samorządu przy przyjęciu, że kwota dotacji stanowi 100% wartości zadania, podczas gdy kwota ta powinna stanowić 80% zadania,
- naruszenie przepisów rozdziału 8 a ustawy o systemie oświaty w związku z prezentowaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej interpretacją wskazującą, że art.128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie powinien powodować zmian w zakresie dotowania stypendiów i zasiłków szkolnych, polegających na ponoszeniu przez jednostki samorządu terytorialnego co najwyżej 20%nwypłaty tej formy pomocy,
- naruszenie art.169 ust.1 pkt 2 w zw. z ust.4 i ust.5 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne ustalenie, że Skarżącemu udzielono dotacji w nadmiernej wysokości, podczas gdy została ona wykorzystana w całości zgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że cała kwota otrzymanej dotacji została przeznaczona na cele zgodne z celem na jaki została udzielona, tj. na pomoc materialną dla uczniów o charakterze socjalnym. Podkreśliła, że Ministerstwo Edukacji Narodowej zajmuje w sprawie odmienne stanowisko niż organy orzekające w sprawie. Podniosła również, że wobec brzmienia przepisu art. 128 usta.2 ustawy o finansach publicznych Wojewoda przyznając dotacje powinien zobowiązać skarżącego do zainwestowania "udziału" własnego w wysokości 20%, którą to kwotę Miasto T. przeznaczyłoby na pomoc materialną dla uczniów o charakterze socjalnym. Według Skarżącego kwota dotacji powinna być uznana za 80% kosztów zadania i do tej kwoty doliczono by udział własny w wysokości 20%.
Strona podniosła również, że w Państwie prawnym nie do zaakceptowania jest sytuacja, że dwa naczelne organy jakimi są Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Edukacji Narodowej odmienne interpretują przepis ustawy o finansach publicznych w sposób niosący ze sobą konsekwencje finansowe dla samorządów.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.
Podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający wskazał na wykładnię językową przepisu art. 128 ustawy o finansach publicznych podkreślając, iż ,,dofinansowanie’’ nie oznacza ,,sfinansowanie w całości’’. Zacytował przepis art. 90b ust. 1 ustawy o systemie oświaty podnosząc, że poszczególne formy pomocy materialnej mogą być finansowane w całości z budżetu państwa lub z budżetu państwa oraz budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub w całości z budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Wyjaśnił, że nie jest zasadny zarzut dotyczący prawidłowości wyliczenia wkładu własnego, bowiem przy wyliczaniu kwoty wkładu własnego nie odnoszono się do wartości dotacji, ale wartości zadania własnego jednostki samorządu terytorialnego, która w przypadku Skarżącego była tożsama z kwotą pobranej dotacji.
Wskazał także przykład regulacji, w której ustawodawca wyłącza stosowanie art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, tj. art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 2010r o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. Nr 123, poz. 835).
Minister dodatkowo wskazał, że przepis art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych został wprowadzony do rządowego projektu w toku prac parlamentarnych na życzenie strony samorządowej (pkt. 16 Stanowiska Zespołu do Spraw Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego z dnia 19 września 2008r w sprawie projektu ustawy o finansach publicznych oraz projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, ze stosownie do przepisu art. 145§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. Sąd , w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w stopniu określonym w tym przepisie, może zaskarżoną decyzję uchylić w całości albo w części lub stwierdzić jej nieważność, nie ma natomiast możliwości wydania orzeczenia merytorycznie rozstrzygającego sprawę administracyjną, bowiem takie uprawnienie przysługuje tylko powołanym do tego organom administracji zgodnie z przysługującymi im kompetencjami.
Rozpoznana sprawa dotyczy dotacji udzielonej w roku budżetowym 2010. Wszystkie akty dotyczące dotacji (decyzje budżetowe) zostały wydane w roku 2010.
Z dniem 1 stycznia 2010r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która w przepisie art.128 ust.1 stanowi, że "Udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy", a w ust.2, że " Kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba, że odrębne ustawy stanowią inaczej."
Powyższy przepis określa górny limit procentowy dofinansowania kosztów realizacji zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego dotacją celową udzieloną z budżetu państwa na poziomie maksymalnie 80% kosztów realizacji zadania. Wyjątki od tej generalnej zasady mogą określić jedynie "odrębne ustawy". Jak trafnie zauważył Minister w zaskarżonej decyzji wykładnia językowa tego przepisu jest jednoznaczna i niepozostawiająca żadnych wątpliwości, co do jego rozumienia. Po pierwsze, użycie wyrazu "dofinansowanie" oznacza, że środki z budżetu państwa w postaci dotacji celowej mają na celu wsparcie realizacji określonego zadania własnego gminy w części, a nie w całości. Stosując wykładnię językową należy bowiem kierować się znaczeniem słów oraz tym, że ustawodawca racjonalnie używał takich a nie innych słów. Należy zatem wskazać, że ustawodawca wyraźnie rozgranicza pojęcia "dofinansowania" i "finansowania" realizacji zadań publicznych, np. w art. 126, art. 127 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o finansach publicznych zawierających definicję dotacji celowych. Rozróżnienie takie zawiera także art. 169 ust. 2 definiujący "dotację pobraną w nadmiernej wysokości". Takie rozumienie powyższej normy prawnej prowadzi do konkluzji, że tylko część realizacji zadania może być finansowana dotacją celową (maks.80%) natomiast pozostała część finansowania danego zadania spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego.
Odnosząc się do przywołanego przez Skarżące Miasto pisma Ministra Edukacji Narodowej z [...]lipca 2010 r. i zawartego w nim stwierdzenia, że "ustawą odrębną", o której mówi zarówno ust. 1 jak i ust. 2 art. 128 ustawy o finansach publicznych , jest ustawa o systemie oświaty, Sąd wskazuje, że ustawa o systemie oświaty jest ustawą odrębną, o której mowa w art. 128 usta.1 ustawy o finansach publicznych, nie jest natomiast ustawą odrębną, o której mowa w ust. 2 tego artykułu. Należy zauważyć, że żaden z przepisów ustawy o systemie oświaty nie określa, że udział procentowy dofinansowania tego zadania środkami dotacji celowej z budżetu państwa powinien być wyższy niż 80% kosztów realizacji zadania. Art. 90r ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r nr 256 poz. 2572 ze zm.) stanowi jedynie, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Oznacza to, zgodnie z zasadą ogólną, wyrażoną w art. 128 ust. 1 ustawy o finansach publicznych iż "udzielanie dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy". Ustawa o systemie oświaty szczegółowo reguluje powyższą kwestię w odniesieniu do jednostek oświatowych, natomiast nie określa innego, wyższego niż 80% udziału środków dotacji celowej przeznaczonych na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego na cele oświatowe. Przy czym trafnie organ zauważył, że zarówno ustawa o systemie oświaty, jak i ustawa o finansach publicznych, posługuje się wyrazem "dofinansowanie". Z powyższych względów nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w piśmie Ministra Edukacji Narodowej, że brak wskazania wprost w ustawie o systemie oświaty proporcji określających, jaka wielkość dotacji z budżetu państwa przypada na stypendia i zasiłki uczniowskie uzasadnia brak wymogu tzw. wkładu własnego na realizację zadania własnego gminy, w tym przypadku dotyczącego pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że ustawa o systemie oświaty nie reguluje w sposób odmienny pomocy materialnej dla uczniów i brak w niej wyłączenia stosowania art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.
Taką regulację zawiera np. trafnie przywołana w odpowiedzi na skargę ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz.835), która w art. 35 ust. 3 stanowi, że "do kwoty dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego poszkodowanych na skutek powodzi, przeznaczonej na zadania własne związane z usuwaniem skutków powodzi, nie stosuje się warunku określonego w art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych."
Nie uzasadniony jest zarzut nieprawidłowego wyliczenia wkładu własnego. Przy wyliczaniu kwoty wkładu własnego nie odnoszono się do wartości dotacji, ale do wartości zadania własnego Miasta T. Dotacji na dofinansowanie pomocy materialnej o charakterze socjalnym udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
Wysokość dotacji celowej dla gminy na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym ustalana jest według wzoru zawartego w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 22 lutego 2005r.w sprawie terminów przekazywania dotacji celowej gminom na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym oraz sposobu ustalania wysokości tej dotacji ( Dz.U.Nr 36, poz. 319). Miasto pobierając dotacje celową powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na 20 % wkładu własnego.
Wobec powyższego, organy orzekające trafnie uznały, że w przedmiotowej sprawie doszło do pobrania dotacji celowej z budżetu państwa w nadmiernej wysokości. W myśl art. 169 ust. 2 ustawy o finansach publicznych dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu w wysokości wyższej, niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Nieprawidłowość w przedmiotowej sprawie polegała na pobraniu z budżetu państwa środków finansowych w wysokości wyższej, niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania, ponieważ środki z dotacji celowej przeznaczonej na wskazany cel zostały pobrane w kwocie wyższej niż wynikało to z limitu procentowego określonego wprost w artykule 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Wysokość kwoty dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości została wyliczona prawidłowo.
Dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie bieżących zadań własnych gminy powinny odgrywać ograniczoną rolę wśród źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego (vide: stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2001r (U 8/00, OTK 2001 nr 5, poz. 123), a w niniejszej sprawie pobrano środki finansowe wyższe, niż konieczne, wynikające z limitu procentowego określonego w ustawie o finansach publicznych, zasadnie wiec organy orzekające określiły kwotę części dotacji celowej podlegającą zwrotowi.
Za nieuzasadniony uznał Sąd również zarzut naruszenia przepisów rozdziału 8a ustawy o systemie oświaty, w którym uregulowane są sprawy dotyczące pomocy materialnej dla uczniów. Przepis art. 128 ust.2 ustawy o finansach publicznych nie ingeruje w kwestie udzielania pomocy materialnej dla uczniów, a jedynie określa, że kwota dotacji (jak wyżej wyłożono również dotacji będącej przedmiotem niniejszego postępowania) nie może być wyższa niż 80% kosztów realizacji zadania. Przepisy ustawy o systemie oświaty, a w szczególności przepis art. 90r ust. 1 stanowiący, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa nie regulują kwestii proporcji ilości środków własnych gminy i środków z budżetu państwa przeznaczanych na dofinansowanie tej pomocy dla uczniów. Dlatego w tym zakresie należy stosować przepis art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 169 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust.4 i ust.5 pkt 2 ustawy o finansach publicznych "poprzez błędne ustalenie , że Skarżącemu udzielono dotacji w nadmiernej wysokości, podczas gdy została ona wykorzystana w całości zgodnie z przeznaczeniem " Sąd wyjaśnia, że zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ w stosunku do Skarżącego stwierdzono pobranie dotacji w nadmiernej wysokości i fakt, że otrzymana dotacja została w całości (poza zwróconą kwotą) wykorzystana na pomoc materialną dla uczniów o charakterze socjalnym nie ma znaczenia dla uznania, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości i wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem są dwoma odrębnymi i niezależnymi od siebie podstawami do orzeczenia o obowiązku zwrotu dotacji.
Sąd natomiast w całości podziela stanowisko Skarżącego, iż "... nie do zaakceptowania jest sytuacja, że dwa naczelne organy jakimi są Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Edukacji Narodowej odmienne interpretują przepis ustawy o finansach publicznych..." Ponieważ jednak przedstawiona interpretacja Ministra Edukacji Narodowej jest w ocenie Sądu błędna, a ponadto nie ma mocy wiążącej, nie mogła mieć wpływu na wynik postępowania sądowego.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło