V SA/Wa 2432/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (sprawozdawca), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant referent stażysta - Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ...czerwca 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez D. K. (dalej: Skarżący) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja, organ) z ... czerwca 2013 r. nr ... o odmowie przyznania pomocy w ramach działania ‘’Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu ... listopada 2012 r. Skarżący złożył do Agencji wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ‘’Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. Pismem z ... stycznia 2013 r. Agencja wezwała Skarżącego do uzupełnienia i poprawy wniosku w terminie 21 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania. W dniu ... lutego 2013 r. do organu wpłynęło pismo wyjaśniające Skarżącego wraz z uzupełniającą dokumentacją. Pismem z ... lutego 2013 r. Skarżący ponownie został wezwany przez organ do uzupełnienia i poprawienia wniosku. W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący w dniu ... marca 2013 r. przedłożył pismo poprawiające wniosek wraz z załącznikami. Natomiast w dniu 25 marca 2013 r. (data wpływu pisma do organu) Skarżący wystąpił z prośbą o przedłużenie do dnia ... kwietnia 2013 r. terminu do złożenia dokumentacji do wniosku. Uzasadniając swój wniosek Skarżący wskazał, że właściciel dzierżawionych przez Skarżącego gruntów wypowiedział umowę dzierżawy. Dodatkowo Skarżący oświadczył, że na początku kwietnia finalizuje rozmowy mające na celu wydzierżawienie nowych gruntów, które umożliwią dalszy rozwój gospodarstwa. Następnie pismem z ... marca 2013 r. Agencja poinformowała Skarżącego o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu do dnia ... kwietnia 2013 r. na uzupełnienie wniosku o brakujące dokumenty. W dniu ... kwietnia 2013 r. do organu wpłynęło uzupełniające pismo Skarżącego wraz z załącznikami w postaci dwóch umów dzierżawy nieruchomości rolnej zawartych ... kwietnia 2013 r. Wobec przedstawienia przez Skarżącego nowych informacji i dokumentów organ wezwał Skarżącego pismem z ... maja 2013 r. do uzupełnienia wniosku o płatność. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący pismem z ... maja 2013 r. (data wpływu do organu) przedłożył uzupełnienia do wniosku. Pismem z .. czerwca 2013 r. Agencja odmówiła Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 13 września 2010 r). W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ powołał treść § 2 ust. 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r. zgodnie z którą o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, w rozumieniu Kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Wskazał, że zgodnie z § 4 rozporządzenia pomoc przyznaje się osobie fizycznej, która spełnia warunki określone w § 2. Organ wyjaśnił, że z dokumentacji zgromadzonej w trakcie procedowania wniosku o przyznanie pomocy wynika, że zjawisko atmosferyczne powodujące szkodę (opad gradu), które wystąpiło w dniu ... czerwca 2012 r. spowodowało straty na gruntach o powierzchni ... ha (część działki nr ...) będących wówczas przedmiotem poddzierżawy od M. S., stanowiących mienie wchodzące w skład Parafii R. p.w. Św. J. w D.. Umowa ta została wypowiedziana a obecnie Skarżący stał się posiadaczem zależnym innych gruntów, tj. działek nr [...] o łącznej powierzchni ... ha. Reasumując organ stwierdził, że Skarżący nie jest już posiadaczem gospodarstwa w którym wystąpiła szkoda w związku z czym należało odmówić przyznania pomocy. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżący podkreślił, że prowadził i dalej prowadzi gospodarstwo rolne, a nieruchomości stanowią tylko pomocnicze kryterium istnienia gospodarstwa rolnego. Szkoda, która wystąpiła dotyczy prowadzonego przez Skarżącego gospodarstwa rolnego, a nie konkretnego gruntu. Do wniosku załączył wszystkie dokumenty, które potwierdzają wystąpienie takiej szkody, w tym opinię wojewody. W dniu wystąpienia szkody grunty były dzierżawione przez Skarżącego i stanowiły całość gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W następstwie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Agencja pismem z ... sierpnia 2013 r. poinformowała Skarżącego o jego negatywnym rozpatrzeniu. W uzasadnieniu Agencja podkreśliła, że aby pomoc finansowa na rzecz danego podmiotu mogła być przyznana, konieczne jest, aby spełnione były zarówno warunki ubiegania się, jak i przyznania pomocy. Wyjaśniła, że na dzień składania wniosku Skarżący spełniał kryterium w zakresie posiadania gospodarstwa, w którym wystąpiła szkoda. Jednakże w toku weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy zaistniały okoliczności w postaci wypowiedzenia umowy poddzierżawy na działkę ewidencyjną nr [...], która stanowi lokalizację operacji i na której wystąpiła szkoda, co spowodowało, iż nie można uznać, że w prowadzonym obecnie przez Skarżącego gospodarstwie wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W skardze wniesionej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia Agencji z [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że odmowne stanowisko organu nie znajduje oparcia w przepisach rozporządzenia z 13 września 2010 r. ponieważ brak jest tam używanego przez organ pojęcia ,,obecnego’’ gospodarstwa rolnego. Skoro organ nie kwestionuje faktu prowadzenia przez Skarżącego gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, a taki wymóg zawiera rozporządzenie z 13 września 2010 r., to bezpodstawnym i nieuprawnionym jest wprowadzanie nowego pojęcia i rozróżnienia na dotychczasowe i obecne gospodarstwo rolne. Bezspornym jest, że Skarżący prowadzi przez cały czas jedno i to samo gospodarstwo rolne, w ramach którego naturalnie zachodzą zmiany w jego składnikach. W definicji gospodarstwa rolnego, w art. 553 kodeksu cywilnego, wymienione są składniki gospodarstwa, które nakazują traktowanie gospodarstwa rolnego jako zorganizowaną całość gospodarczą. Pod tym pojęciem należy rozumieć również składniki niematerialne. W świetle orzecznictwa nieruchomości stanowią tylko pomocnicze kryterium istnienia gospodarstwa rolnego. Zdaniem Skarżącego organ błędnie zrównuje pojęcie tożsamości gruntów (będącym jednym ze składników gospodarstwa rolnego jako całości) z pojęciem tożsamości gospodarstwa rolnego. Skarżący podkreślił, że Agencja błędnie wskazuje dotychczas dzierżawiony grunt – działkę ... jako lokalizację operacji podczas gdy wniosek o przyznanie pomocy dotyczył zakupu niezbędnych maszyn. Natomiast żaden przepis rozporządzenia czy ustawy nie wprowadza sankcji, że zmiany w posiadanych gruntach skutkują odmową pomocy. Warunkiem otrzymania pomocy jest prowadzenie gospodarstwa rolnego (czego organ nie kwestionuje, a nawet potwierdza) oraz fakt wystąpienia szkody (również okoliczność bezsporna). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pismem procesowym z... kwietnia 2014 r. organ podtrzymał wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę o oddalenie skargi oraz przedstawił szczegółową argumentację odnoszącą się do zarzutów skargi. Wskazał, że w § 2 rozporządzenia z 13 września 2010 r. określono warunki jakie powinien spełniać wnioskodawca ubiegając się o przyznanie pomocy. Agencja stwierdziła, że pojęcie ,,ubiegającego się o przyznanie pomocy’’ można wyjaśnić jako osobę, która składa wniosek o przyznanie pomocy i w sposób ciągły spełnia określone przesłanki przyznania pomocy. Pojęcie to zostało również opisane w wyrokach sądowych, np. wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1549/11. W wyrokach wskazano, że ,,ubiegającym się o pomoc’’ jest osoba od chwili złożenia wniosku do jego rozpatrzenia i wydania rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił, że celem działania ,,Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ zgodnie ze wskazaniami samego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz uzasadnieniem do rozporządzenia z 13 września 2010 r. jest odtworzenie majątku w gospodarstwach rolnych oraz wznowienie działalności gospodarstw, zniszczonych w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) stanowi § 2 pkt 1 w związku z § 4 rozporządzenia z 13 września 2010 r. Zgodnie z treścią § 2 pkt 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r. o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej (....), która: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanych dalej ‘’gospodarstwem’’, w którym wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2 – 11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 150, poz. 1249, z późn. zm.). Art. 55 3 Kodeksu cywilnego wskazuje, że gospodarstwo rolne to grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r. pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub osobie prawnej, lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wskazać należy, że zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 13 września 2010 r. pomoc przyznaje się na operację obejmującą wyłącznie inwestycje związane z prowadzeniem działalności rolniczej, której realizacja w gospodarstwie jest uzasadniona potrzebą przywrócenia potencjału produkcji rolnej (podkreślenie Sądu). Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 ustawy stosuje się odpowiednio. W przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy (art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ‘’Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ był posiadaczem zależnym gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha. (działka ewidencyjna nr ...). Zgodnie z treścią protokołu szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych z ... sierpnia 2012 r. oraz opinią wojewody o numerze ... powierzchnia upraw rolnych w gospodarstwie rolnym Skarżącego wyniosła .. ha. Nie jest sporne między stronami, że Skarżący - po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy - utracił posiadanie całości gruntów rolnych składających się na gospodarstwo rolne, położonych na działce nr ... i objętych wnioskiem o przyznanie pomocy. Wydzierżawił natomiast inne grunty rolne zlokalizowane na działkach nr ... oraz ..., na których nie wystąpiła jednak szkoda, upoważniająca do przyznania pomocy. Uwzględniając zatem treść § 2 pkt 1 rozporządzenia z 13 września 2010 r. jak również cel działania, jakim jest odtworzenie majątku w gospodarstwach rolnych oraz wznowienie działalności gospodarstw zniszczonych w wyniku klęsk żywiołowych organ prawidłowo przyjął, że Skarżący nie spełnił przesłanki rozporządzenia do uzyskania wsparcia. Poza tym przyznanie wnioskowanej przez Skarżącego pomocy nie byłoby uzasadnione potrzebą przywrócenia potencjału produkcji rolnej, ponieważ w posiadanym przez Skarżącego - w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia - gospodarstwie rolnym składającym się z gruntów położonych na działkach nr ... oraz ... nie wystąpiła szkoda spowodowana co najmniej przez jedno ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-11a ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące prowadzenia przez Skarżącego tego samego gospodarstwa rolnego (zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy jak i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia) w rozumieniu przepisów rozporządzenia i Kodeksu cywilnego oraz twierdzenie, że szkoda dotyczy prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego. Sąd w składzie orzekającym akceptuje pogląd wyrażany w orzecznictwie, że koniecznym i niezbędnym składnikiem każdego gospodarstwa rolnego jest grunt rolny a inne składniki nie są konieczne dla bytu samego gospodarstwa (post. SN z 7 maja 1997 r., II CK197/97, Wokanda 1997, nr 9, s. 9; wyrok NSA z 20 września 1991 r., II SA 669/91, ONSA 1992, nr 2, poz. 26) to jednak przy dokonanej zmianie w zakresie posiadanego gruntu rolnego nie można przyjąć, że Skarżący w analizowanym okresie czasu posiadał niezmiennie to samo gospodarstwo rolne. Nietrafnie również Skarżący twierdzi, że planowana operacja nie dotyczy konkretnego gruntu, ponieważ dotyczy zakupu maszyn. Z treści wniosku, złożonego przez Skarżącego w dniu ... listopada 2012 r., o przyznanie pomocy, uzupełnianego następnie przez Skarżącego, wynika jednoznacznie, że realizacja operacji lokalizowana ma być w miejscowości D. na działce ewidencyjnej nr ..., na której wystąpiła szkoda w uprawie roślin. Należy wskazać, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku pkt III. 11 ,,Opis operacji’’ Lokalizacja operacji – w polu 11.4 Ulica/oznaczenie działki należy wpisać nazwę ulicy lub numer/numery działek ewidencyjnych wraz z numerem/numerami obrębu ewidencyjnego, na których realizowana będzie operacja. Skarżący w części VII wniosku podpisał oświadczenie, że znane mu są przepisy i pozostałe zasady przyznawania pomocy określone w przepisach rozporządzenia oraz Instrukcji wypełniania wniosku. W tej sytuacji Skarżący nie może skutecznie podnosić, że wnioskowana pomoc nie odnosi się do konkretnych gruntów rolnych na których w istocie wystąpiła szkoda, lecz do innych gruntów, które szkodą nie zostały dotknięte. Reasumując w ocenie Sądu nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące bezpodstawnej odmowy przyznania pomocy w ramach działania ‘’Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Sąd nie stwierdził również by w sprawie doszło do naruszenia innych przepisów o charakterze materialnym czy proceduralnym, które to naruszenia uzasadniałyby uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.