V SA/Wa 2439/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011r. sprawy ze skargi J.C. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. oddala skargę W dniu [...] maja 2009 r. J.C. (dalej - skarżący) złożył w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej - ARiMR) wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Kierownik Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie pełnomocnictwa Prezesa ARiMR, w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883, z późn. zm.) o pomoc może się ubiegać osoba fizyczna, która: w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców lub miejskiej z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Następnie organ wskazał, że w celu spełnienia kryteriów warunkujących przyznanie pomocy skarżący zameldował się w C.. Następnie podkreślono, że z przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń z [...] maja 2009 r., [...] lutego 2010 r. oraz z [...] maja 2010 r. wynika, iż mieszkał on w C. od 6 kwietnia 2009 r. do 6 kwietnia 2010 r. oraz od 13 maja 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Organ wskazał, iż należało zatem przyjąć, że w okresie, który nie został wymieniony w żadnym z przedstawionych zaświadczeń, skarżący mieszkał nie w C., a – jak wynika z informacji wskazanych w jego dowodzie osobistym w K. – czyli w mieście, które ma powyżej 5 tys. mieszkańców. Następnie, wskazując na niepoprawne uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy organ zarzucił, iż skarżący dokonał zwiększenia zakresu prac w stosunku do uprzednio dostarczonego kosztorysu, w zakresie kosztów kwalifikowanych umieścił roboty, które zostały rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz przedłożył dokumenty, które z uwagi na brak spójności uniemożliwiają sprawdzenie poprawności kosztorysu. Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w § 4 pkt 1 lit. f ww. rozporządzenia, a ponadto nie uzupełnił wniosku, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia skutkuje odmową przyznania pomocy. W dniu 19 lipca 2010 r. skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa. Organ nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie skarżący zwrócił się o uchylenie pisma z dnia [...] czerwca 2010 r. informującego o odmowie przyznania pomocy. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, iż organ nieprawidłowo uznał, że miejscem zamieszkania skarżącego jest K.. Podkreślił, iż w K. zlokalizowana jest jedynie część jego działalności zawodowej. Jednakże powyższa okoliczność oraz fakt, iż skarżący jest zameldowany w K. nie może prowadzić do wniosku, że jest to jednocześnie miejsce zamieszkania skarżącego. Podkreślił, iż jego miejscem zamieszkania był i jest C., gdzie stale przebywa wraz z rodziną, w K. zaś prowadzi jedynie interesy. Wobec powyższego organ bezpodstawnie założył, iż przerwa w okresie zameldowania w C. jest równoznaczna ze zmianą miejsca zamieszkania. Odnosząc się do zarzutu nieuzupełnienia wniosku podkreślił, iż uzupełnił wniosek zgodnie z wezwaniem. Jeżeli zaś, pomimo dokonanego uzupełnienia, organ stwierdził istnienie braków, to winien zgodnie z dyspozycją § 18 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia ponownie pisemnie wezwać skarżącego do usunięcia pozostałych nieprawidłowości. Podkreślił, iż złożony przez niego wniosek był kompletny, zaś niedopatrzenie polegające na ujęciu w stosunku do wcześniejszego kosztorysu dodatkowych prac, tj. zwiększenie o gładzie na ścianach oraz malowanie, nie powinno mieć żadnego wpływu na końcowe rozstrzygnięcie. Wynika to z faktu, iż wskazane zwiększenie stanowiło drobne niedopatrzenie i nie miało żadnego wpływu na treść złożonego wniosku. Wniosek w pierwotnym brzmieniu opiewał na koszty przekraczające [...] zł, tym samym zgodnie z § 12 w zw. z § 11 ust. 4 ww. rozporządzenia skarżący przekroczył limity refundacji, a więc tak czy inaczej zwiększenie kosztorysu w żadnym wypadku nie miałoby znaczenia dla zakresu refundacji. Odnosząc się do zarzutu organu, iż w zakresie kosztów kwalifikowanych umieszczono roboty, które zostały rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomcy, skarżący wskazał, iż decydujące znaczenie dla zaliczenia do kosztów kwalifikowalnych ma data poniesienia kosztów. To, iż jakieś prace zostały rozpoczęte w niewielkim rozmiarze przed dniem złożenia wniosku nie przesądza o możliwości zaliczenia tych prac do kosztów kwalifikowalnych. Podsumowując wskazał, iż organ naruszył także § 19 ust. 13 ww. rozporządzenia w związku z nie rozpatrzeniem sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że kryterium miejsca zamieszkania w określonego rodzaju miejscowości obowiązuje wnioskodawcę zarówno w chwili ubiegania się, jak i przyznania pomocy, powinien on zatem spełniać to kryterium w sposób ciągły, tj. od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy do dnia zawarcia umowy. Tymczasem analiza przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń z ewidencji ludności prowadzi do wniosku, że w okresie od dnia 7 kwietnia 2010 r. do dnia 12 maja 2010 r. nastąpiła przerwa w zameldowaniu na pobyt czasowy w C.. Okoliczność ta uniemożliwia stwierdzenie, że w okresie tym skarżący faktycznie przebywał w ww. miejscowości. Dalej, mając na uwadze treść skargi, organ zaznaczył, iż przepis § 18 ust. 3 w związku z § 18 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia umożliwia co najwyżej dwukrotne wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku, złożenia poprawnych dokumentów oraz wyjaśnień. W przypadku zaś, gdy pomimo dwukrotnego wezwania do usunięcia braków, wniosek nadał nie jest kompletny i poprawny, Agencja jest zobowiązana do odmowy przyznania pomocy. Następnie organ nie zgodził się z zarzutem rozpatrzenia sprawy z przekroczeniem terminów do jej rozstrzygnięcia. Organ wyjaśnił, iż w toku rozpatrywania złożonego wniosku skarżący był dwukrotnie informowany na podstawie § 19 ust. 15 ww. rozporządzenia o konieczności wydłużenia terminu na rozpatrzenie sprawy z uwagi na jej szczególnie skomplikowany charakter oraz konieczność rozpatrywania wniosków zgodnie z kolejnością ustaloną w drodze losowania. W świetle powyższego organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) stanowi § 4 pkt 1 lit. f oraz § 18 ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883, z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest, zgodnie z art. 25 k.c., miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Animus musi być wystarczająco uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań psychofizycznych oraz czynności prawnych (administracyjnych, pracowniczych, cywilnoprawnych, rodzinnoprawnych). Zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. O powzięciu zamiaru stałego pobytu świadczą okoliczności, na podstawie których uzasadnione jest ustalenie, że w danej miejscowości koncentruje się w danym czasie centrum życiowe osoby fizycznej, przejawiającej tam aktywność rodzinną i zawodową (v.: K. Piasecki: komentarz Zakamycze 2003, Komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, (w:) K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003.). W ocenie składu orzekającego, organ zasadnie przyjął, iż przerwa w zameldowaniu na pobyt czasowy w miejscowości C., którą skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie pomocy jako swoje miejsce zamieszkania, uniemożliwiła stwierdzenie, czy w okresie tej przerwy skarżący faktycznie przebywał w ww. miejscowości. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że zamieszkiwał w miejscowości C. pomiędzy dniem 7 kwietnia 2010 r. a dniem 12 maja 2010 r. Nie złożył również jednoznacznego oświadczenia, jaki jest rzeczywisty adres zamieszkania. Również analiza wydruku z ewidencji producentów rolnych z 23 stycznia 2010 r., w którym jako adres zamieszkania skarżącego wskazano adres zameldowania na pobyt stały w K., wskazuje na brak udowodnienia faktu nieprzerwanego zamieszkiwania na obszarach wiejskich. Należy przy tym zauważyć, iż stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ prawidłowo przyjął zatem, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia kryterium dostępu do pomocy określone w § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. Należy ponadto wskazać, iż w sprawie zachodziły dodatkowe przesłanki odmowy przyznania pomocy z uwagi na niekompletność i niepoprawne uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 5 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. jeżeli wnioskodawca pomimo wezwania do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków nie usunął ich w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym Agencja informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy. Zauważyć w powyższym kontekście należy, iż w kosztorysie inwestorskim dostarczonym w ramach drugiego uzupełnienia wniosku wnioskodawca zwiększył zakres planowanych do wykonania robót budowlanych o prace przewidziane w poz. 6 – gładzie gipsowe na ścianach i stropach oraz w poz. 7 – malowanie. Koszty realizacji tych prac zostały również uwzględnione w ponownie złożonym zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji i zaliczone do kosztów kwalifikowalnych. Dokonując powyższych zmian wnioskodawca naruszył postanowienia § 18 ust. 7 rozporządzenia z 17 lipca 2008 r. stanowiącego, iż złożony wniosek o przyznanie pomocy nie może być zmieniany przez wnioskodawcę w zakresie planu finansowego operacji lub zestawienia rzeczowo-finansowego operacji, chyba że zmiany te wynikają z wezwań Agencji. Istotnym brakiem, który nie został uzupełniony pomimo wezwania w pismach z 26 stycznia 2010 r. oraz z 30 kwietnia 2010 r. jest brak spójności pomiędzy powierzchniami wskazanymi w opisach rzutów kondygnacji projektowanego budynku a powierzchniami poszczególnych pomieszczeń wynikającymi z zestawień powierzchni kondygnacji. Powyższe uchybienie skutkowało brakiem możliwości sprawdzenia poprawności wyliczenia i wydzielenia kosztów kwalifikowalnych. Należy ponadto wskazać, iż skarżący naruszył § 11 ust. 3 rozporządzenia z 17 lipca 2008 r. zaliczając do kosztów kwalifikowalnych roboty budowlane, które zostały rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku, tj. prace przy konstrukcji stropu podwieszanego drugiego piętra, wykonanie tynków ścian drugiego piętra oraz wykonanie wylewek cementowych na drugim piętrze. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku przyznania pomocy do kosztów kwalifikowalnych zalicza się również koszty poniesione przez wnioskodawcę przed dniem zawarcia umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jeżeli realizacja zestawienia rzeczowo-finansowego operacji w zakresie danego kosztu została rozpoczęta nie wcześniej niż w dniu, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.