V SA/Wa 245/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. J. P. w dniu [...] marca 2005 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W powyższym wniosku oraz w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wnioskodawca zadeklarował zrealizowanie dwóch przedsięwzięć nr 3 i 4 – zakup zwierząt gospodarskich i zakup maszyn rolniczych. Decyzją z [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. W decyzji tej wskazano, że warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. Ponadto wskazano, iż w ciągu 7 dni po ww. terminie należy założyć "Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia". Producent rolny w dniu [...] września 2008 r. dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym wskazał na zrealizowanie przedsięwzięcia nr 4 – zakup maszyn rolniczych oraz, że nie zrealizował drugiego celu, tj. zakupu zwierząt gospodarskich z powodu wystąpienia klęski żywiołowej, suszy – brak paszy. Do oświadczenia załączył również dokumenty mające potwierdzać zrealizowanie przedsięwzięcia. Po dokonaniu kontroli administracyjnej powyższego oświadczenia, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] października 2009 r. wydał decyzję o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, uzasadniając ją faktem, iż wnioskodawca nie zrealizował wszystkich przedsięwzięć deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności niskotowarowej, tj. nie zakupił zwierząt gospodarskich. Producent rolny złożył odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, iż nie zgadza się z tym orzeczeniem, bowiem jest niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, iż w zakreślonym terminie zrealizował jedno z zadeklarowanych przedsięwzięć, tj. zakupił maszyny rolnicze, natomiast nie kupił bydła ([...]), gdyż w 2008 r. w całym województwie [...], gdzie położone jest jego gospodarstwo, wystąpiła susza. Klęska suszy spowodowała, iż w gospodarstwie było o 50% mniej paszy, tak więc nie mógł dokupić więcej sztuk bydła, gdyż paszy brakowało nawet dla tego bydła, które już miał w gospodarstwie. Podniósł również, iż w terminie złożył stosowne oświadczenie i gdyby nie wstrzymano mu płatności w kwietniu 2009 r. na pewno zrealizowałby brakujące przedsięwzięcie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] listopada 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286 poz. 2870 ze zm.), dalej jako rozporządzenie niskotowarowe, z którego wynika, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5 wypłaca się, jeżeli producent zrealizował deklarowane przedsięwzięcia i złożył stosowne oświadczenie. Podniósł, że § 9 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego stanowi, iż płatność może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności takich jak: długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich, wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt. Analizując okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę jako przyczyny niezrealizowania wszystkich zadeklarowanych przedsięwzięć stwierdził, że klęska suszy w 2008 r. nie spełnia przesłanki zawartej w § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego. Wskazał bowiem, że jedynie wprowadzenie klęski żywiołowej przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia, w oparciu o art. 5 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej ( Dz. U. z 2002 r., Nr 62, poz. 558, dalej jako ustawa o stanie klęski żywiołowej) może zostać uznane za okoliczności, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia niskotowarowego. Jednak od dnia wejścia w życie ustawy o stanie klęski żywiołowej, tj. od 18 kwietnia 2002 r., Rada Ministrów nie wprowadziła stanu klęski żywiołowej. Ponadto organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia zacytował definicję klęski żywiołowej zawartą w art. 3 tej ustawy. Na powyższą decyzję z [...] listopada 2009 r. J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie § 9 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego poprzez nieuznanie suszy, która wystąpiła w 2008 r. za klęskę żywiołową. Ponadto podniósł, że z przepisów rozporządzenia niskotowarowego jasno wynika, że gospodarstwo dotknięte klęską żywiołową może otrzymać płatność w 4 i 5 roku po złożeniu oświadczenia o zaistnieniu tych okoliczności, które to oświadczenie zostało złożone w zakreślonym terminie. W ocenie skarżącego susza jest rodzajem klęski żywiołowej spowodowanej przez czynniki zewnętrzne, która spowodowała ogromne straty w jego gospodarstwie – brak paszy. Podniósł przy tym, że gdyby nie wystąpienie suszy zrealizowałby oba zadeklarowane we wniosku przedsięwzięcia. Na potwierdzenie wystąpienia w jego gospodarstwie klęski suszy załączył opinię wojewody [...] z [...] listopada 2008 r. stwierdzającą zakres i wysokość szkód wywołanych w gospodarstwie w okresie od [...] maja 2008 r. do [...] lipca 2008 r. na skutek klęski suszy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący otrzymał dofinansowanie w ramach płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W ramach tego programu skarżący określił plan rozwoju swojego gospodarstwa, gdzie wskazał, że zrealizuje dwa cele: zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych. Poza sporem pozostaje także to, że plan ten nie został w pełni zrealizowany. Skarżący, co jest bezsporne, nie dokonał zakupu zwierząt gospodarskich. Żadna ze stron postępowania tego faktu nie kwestionuje. Jako powód niezrealizowania założonych celów skarżący wskazał zaistnienie klęski żywiołowej w jego gospodarstwie rolnym w postaci suszy. Na dowód tego skarżący załączył do skargi kserokopię opinii wojewody z [...] listopada 2008 r. stwierdzającą zakres i wysokość szkód wywołanych w jego gospodarstwie w okresie od [...] maja 2008 r. do [...] lipca 2008 r. na skutek klęski suszy (k. 4 akt sądowych) . Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się więc do wykładni pojęcia "klęski żywiołowej", jakim posługuje się przepis § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 (zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i w odpowiednim terminie złożył stosowne oświadczenie). Natomiast zgodnie z § 9 ust. 2 tego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. Jednocześnie wyjaśnić należy, że cytowane rozporządzenie nie definiuje pojęcia klęski żywiołowej. Organ w takiej sytuacji dokonał wykładni tego określenia odnosząc je do rozumienia przedstawionego w ustawie o stanie klęski żywiołowej, zrównując terminy: "klęska żywiołowa" i "stan klęski żywiołowej". Zgodnie z przepisami ustawy o stanie klęski żywiołowej, Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, może wprowadzić stan klęski żywiołowej z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody (art. 5 ust. 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej). W rozporządzeniu tym określa się przyczyny, datę wprowadzenia oraz obszar i czas trwania stanu klęski żywiołowej (art. 5 ust. 2 ustawy o stanie klęski żywiołowej). W rozumieniu zaś art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej, klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Zdaniem Sądu przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja spornego terminu, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Pojęcie "klęski żywiołowej" zawarte w § 9 rozporządzenia ma odmienne znaczenie od pojęcia zawartego w ustawie, na które powołuje się organ, tj. "stanu klęski żywiołowej". Stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. Z przytoczonej powyżej treści przepisu art. 4 ustawy o stanie klęski żywiołowej wynika, iż pojęcie "stanu klęski żywiołowej" jest różne i nietożsame z pojęciem "klęski żywiołowej". Stan klęski żywiołowej wprowadza bowiem Rada Ministrów w drodze rozporządzenia z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody na terenach dotkniętych klęską żywiołową. Innymi słowy, stan klęski żywiołowej jest wprowadzany niejako w następstwie wystąpienia klęski żywiołowej. To zaś oznacza, iż w niniejszej sprawie, by zastosować prawidłowo § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, wystarczyło ustalić, że na obszarze gospodarstwa wystąpiła klęska żywiołowa w postaci np. suszy, powodzi, gradu itp., nie było natomiast potrzeby oczekiwania na wprowadzenie stanu klęski żywiołowej w drodze ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62 poz. 558 ze zm.) przez Radę Ministrów. W ocenie Sądu, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał błędnej wykładni § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w odniesieniu do zapisów ustawy o stanie klęski żywiołowej, poprzez utożsamienie terminu "wystąpienie klęski żywiołowej" z terminem "stan klęski żywiołowej". W celu zastosowania możliwości wypłacenia producentowi rolnemu płatności w 4 i 5 roku płatności dla gospodarstwa niskotowarowego przewidzianej w ust. 2 § 9 rozporządzenia, w toku prowadzonego postępowania rzeczą organów administracji jest ustalenie czy wystąpiły okoliczności klęski żywiołowej, przez którą rozumie się klęskę naturalną rozumianą jako zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu. Następnie zaś obowiązkiem organów jest ocena, czy zaistnienie w/w okoliczności miało wpływ na niezrealizowanie przez skarżącego deklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przedsięwzięć. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz wykładnię § 9 ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia niskotowarowego przedstawioną przez Sąd. Dopiero zaś po dokonaniu powyższego można będzie wydać decyzję w przedmiocie ewentualnego utrzymania w mocy wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty lub przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego skarżącego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.