V SA/Wa 2450/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru i kwoty długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz H. Sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wznowił z urzędu postępowanie celne zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] marca 2001 r. W podstawie prawnej wskazał art. 216 w związku z art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1 i art. 234 § 1, § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 6 § 2, art. 23 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny. Powodem wznowienia postępowania były ustalenia kontroli celnej przeprowadzonej u importera przez funkcjonariuszy Izby Celnej w O. Dotyczyły one wydatków poniesionych przez importera za prace techniczno-inżynieryjne oraz za przekazanie wiedzy związanej z nową technologią produkcji butelek, które należy doliczyć do wartości celnej towaru. Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 23 § 1, art. 30 § 1 ust. 2 lit d i ust. 3, art. 65 § 4 pkt 2 lit. a, art. 83, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uchylił decyzję z [...] marca 2001 r. Dyrektora Urzędu Celnego w W. w części dotyczącej wartości celnej i kwoty długu celnego i określił wartość celną części do automatu szklarskiego w nowej (podwyższonej) wysokości. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż w dniach od [...] maja 2002 r. do [...] czerwca 2002 r. funkcjonariusze Izby Celnej w O. przeprowadzili kontrolę w H. Sp. z o. o. z siedzibą w D. (następcy prawnego S. Sp. z o. o. w D.). Kontroli poddano dokumenty związane z realizacją kontraktów zawartych w dniu [...] maja 2000 r. przez importera z niemiecką firmą A. (eksporterem) na dostawę maszyn do produkcji opakowań szklanych (umowa nr [...] na kwotę [...]) oraz na wyposażenie wraz ze szkoleniem (umowa nr [...] na kwotę [...]). W zakresie powyższego ustalono, iż kontrolowana jednostka dokonała przywozu na polski obszar celny maszyn i wyposażenia w/g 9 zgłoszeń celnych, dokonanych w okresie od [...] sierpnia 2000 r. do [...] listopada 2000 r. Kontrolujący ujawnili również aneks nr [...] do umowy nr [...] zawarty w dniu [...] czerwca 2000 r. przez importera z A. na mocy którego importer zamawia u H. szereg usług w tym wiedzę know how w zakresie nabywanej nowej technologii produkcji na automatach [...] oraz szkolenie pracowników importera w N. i D. Dalsza kontrola dokumentacji księgowej ujawniła rachunek nr [...] z [...] lipca 2000 r., na kwotę [...] wystawiony przez firmę H. za prace inżynieryjskie i rysunki nad projektem maszyn [...] oraz rachunek nr [...] z [...] listopada 2000 r. na kwotę [...] wystawiony przez firmę H. za przekazanie wiedzy know how w zakresie nowej technologii produkcji butelek na maszynach [...]. Kwoty uregulowane za wymienione rachunki, w ocenie naczelnika urzędu celnego, wliczane są, stosownie do art. 30 § 1 ust. 2 lit d i ust. 3 kodeksu celnego do wartości celnej towaru. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] lipca 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że strona stosownie do treści art. 64 § 2 Kodeksu celnego obowiązana jest do zgłoszenia celnego załączyć dokumenty służące do ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru. W przypadku gdy w chwili wszczęcia postępowania celnego nie zna faktycznych kosztów związanych z towarem, powinna o tym fakcie poinformować organ celny. W przedmiotowej sprawie dokonując zgłoszenia celnego strona nie dopełniła ciążących na niej obowiązków i nie poinformowała o organów celnych o świadczeniach z tytułu prac inżynierskich i rysunków nad projektem maszyn [...] oraz za przekazaną wiedzę i know how w zakresie nowej technologii produkcji butelek na elektronicznych maszynach typu [...] (zgodnie z załącznikiem nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. do umowy nr [...]). Stanowiąca załącznik do zgłoszenia celnego z [...] sierpnia 2000 r. deklaracja wartości celnej nie zawiera adnotacji w powyższym zakresie. Dopiero podczas kontroli postimportowej przeprowadzonej w siedzibie firmy ustalono, iż wartość celna importowanego towaru została zaniżona, z powodu nieuwzględnienia kosztów związanych z poniesionymi przez stronę dodatkowymi wydatkami dotyczącymi wymienionych wyżej opłat, które zgodnie z art. 30 § 1 pkt 2 lit. d i pkt 3 ustawy Kodeks celny powinny być ujęte w wartości celnej towaru. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. Sp. z o. o. w D. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania w/g norm przepisanych. Podniosła zarzuty naruszenia przepisów: 1. art. 23 § 1 i § 9 oraz art. 30 § 1 pkt 2 lit d, i art. 30 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. nr 23, poz. 117 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, 2. art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn.zm.) poprzez uznanie, że opis rachunku dokonany przez importera kształtuje jego prawa i obowiązki na gruncie prawa celnego, 3. art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w celu zbadania czy nabycie know-how warunkowało dokonanie sprzedaży importowanych urządzeń oraz poprzez błędne ustalenie , że nabyta dokumentacja projektowa była związana z importowanymi urządzeniami. Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym, skarżąca sformułowała generalną tezę, że deklarowana wartość celna towaru była prawidłowa, zatem nie zachodziły podstawy do jej korekty (podwyższenia) o wydatki poniesione na podstawie zakwestionowanych przez organ celny rachunków. Odnosząc się do poniesionej opłaty za prace inżynieryjne skarżąca stwierdziła, iż organ celny w sposób błędny zastosował art. 30 § 1 pkt 2, lit d) Kodeksu Celnego ponieważ przepis ten dotyczy innego – niż w rozpatrywanej sprawie - stanu faktycznego. Omawiana norma przewiduje, że w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem przepisów art. 23 (kodeksu celnego) do ceny faktyczne zapłaconej lub należnej za towar dodaje się określoną w odpowiedniej proporcji wartość wymienionych w przepisie towarów i usług dostarczonych bezpośrednio lub pośrednio przez kupującego. Skarżąca nie dostarczała prac inżynieryjnych związanych z produkcją i sprzedażą przywożonych towarów, była natomiast beneficjentem usługi wykonanej za granicą. Pomimo podnoszenia tego zarzutu na etapie postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie odniósł się do niego, poprzestając na fragmentarycznym zacytowaniu brzmienia art. 30 Kodeksu celnego. Dodatkowo dokumentacja techniczna za sporządzenie której Spółka [...] wystawiła rachunek na kwotę [...] nie była związana z importowanymi urządzeniami. W rachunku zawarte zostało sformułowanie [...] z powodu wcześniejszego zawarcia (w dniu [...] maja 2000 r.) z kontrahentem niemieckim umów na dostawy dwóch automatów typu [...]. Zamówienie na dokumentację przebudowy złożone zostało w dniu [...] czerwca 2000 r. czyli po podpisaniu tych umów i dotyczyło przebudowy urządzeń znajdujących się w Polsce: zasilacza (jego elementów: misy, palników, materiałów ogniotrwałych), instalacji zasilających i przebudowy podłogi wchodzącej w skład budynku. Odnosząc się do poniesionej opłaty z tytułu know –how skarżąca podniosła, iż uiszczenie jej nie było warunkiem dostawy określonym w art. 30 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. Skarżąca od lat eksploatuje urządzenia do produkcji szkła (także typu [...]), posiada wyszkolony personel dysponujący fachowym wykształceniem i doświadczeniem wystarczającym do wykorzystywania nabytych urządzeń. Natomiast nabycie wiedzy know-how umożliwiło sprawniejsze i szybsze opanowanie produkcji i z tego powodu było uzasadnione. Rachunek za know-how wystawiony został [...] listopada 2000 r. i opłacony [...] grudnia 2000 r., a produkcja na pierwszym z importowanych automatów ruszyła [...] września, a na drugim [...] grudnia 2000 r. co potwierdza, że zakup tej wiedzy nie warunkował sprzedaży. Przyjęcie przez organ celny, iż uiszczenie opłaty za wiedzę know-how stanowiło warunek sprzedaży urządzeń nie poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego. Organ nie odniósł się również do twierdzeń strony w tym zakresie, nie przedstawił żadnych dowodów. Czyni to w ocenie skarżącej gołosłownym twierdzenie organu o opłacie za know-how jako warunku dokonania sprzedaży. W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż: I. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie decyzja organów I i II instancji. II. Brak jest dowodu doręczenia decyzji organu I-szej instancji, odwołania, a także jakiegokolwiek śladu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. III. Akta administracyjne nie zawierają także żadnego dowodu na to, iż w trakcie postępowania respektowano zasadę czynnego udziału strony w toku postępowania. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że zaistniała sytuacja całkowicie uniemożliwia sprawowanie kontroli w powyższym zakresie. To na organach administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania i należytego udokumentowania tego w aktach. Zrozumiałe jest, że sąd – w tej sytuacji – nie może odnieść się do zarzutów poczynionych w skardze. Nie znajdując podstaw do odroczenia rozprawy w świetle art. 99 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152, 200 tegoż aktu normatywnego – orzec jak w sentencji.