V SA/Wa 2460/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. o numerze [...], Dyrektor Izby Celnej w W., powołując w podstawie prawnej przepis art. 228 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, uznał, iż odwołanie od nie podpisanej decyzji organu celnego pierwszej instancji z [...] marca 2005 r. jest niedopuszczalne, w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] września 2002 r. A. Sp. z o.o. w W., działając jako przedstawiciel bezpośredni importera "D." Sp. z o.o. z siedzibą w W., dokonała zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD o numerze [...] towaru w postaci [...] par obuwia sportowego. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę nr [...] z [...] września 2002 r. wystawioną przez eksportera działającego pod firmą T. z siedzibą w B. oraz certyfikat pochodzenia nr [...], wystawiony [...] września 2002 r., zgodnie z którym towar pochodził z R. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny przeprowadził rewizję celną, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości dotyczące ilości, pochodzenia oraz wartości towaru, w związku z czym wszczęto postępowanie celne oraz dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na wprowadzeniu w błąd poprzez podanie niezgodnych z rzeczywistością danych w zgłoszeniu celnym. Pismem z [...] września 2002 r. skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o zezwolenie na odesłanie zgłoszonego towaru do eksportera z uwagi na niezgodność pomiędzy złożonym zamówieniem, a otrzymaną partią towaru. Po przeprowadzeniu postępowania celnego, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] maja 2003 r. o numerze [...] uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, taryfikacji i wartości celnej towaru oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł w tym zakresie na podstawie ustalonych przez siebie danych. Orzekając na skutek odwołania Spółki, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] kwietnia 2004 r. o numerze [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu celnego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż powyższe rozstrzygnięcie nastąpiło z przyczyn formalno-prawnych, bowiem w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie rozpoznano wniosku Strony z 21 października 2002 r. o unieważnienie zgłoszenia celnego, a jedynie odniesiono się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dokonując analizy przedłożonych dokumentów, do czego obliguje art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm). W związku z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca Spółka pismem z 22 grudnia 2004 r. wystąpiła do organu celnego pierwszej instancji z ponownym wnioskiem o unieważnienie zgłoszenia celnego oraz zgodę na zwrot towaru do dostawcy. Po rozpoznaniu powyższych wniosków Spółki o unieważnienie zgłoszenia celnego, w dniu [...] marca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wydał decyzję o numerze [...], którą odmówił unieważnienia tego zgłoszenia, zaś rozstrzygnięcie tej treści nie zawierające podpisu osoby upoważnionej doręczył pełnomocnikowi Spółki w dniu [...] kwietnia 2005 r. Jednocześnie, w dniu [...] kwietnia 2005 r. tenże organ wydał decyzję o tym samym numerze i treści, która została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] kwietnia 2005 r. Skarżąca Spółka wniosła odwołania zarówno od decyzji z [...] marca 2005 r., jak i decyzji z [...] kwietnia 2005 r. Na skutek powyższego, Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z [...] lipca 2005 r. o numerze [...] uznał, iż odwołanie od nie podpisanej decyzji organu celnego pierwszej instancji z [...] marca 2005 r. jest niedopuszczalne, zaś decyzją z tej samej daty o numerze [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] kwietnia 2005 r. Uzasadniając powyższe postanowienie organ wskazał, iż obligatoryjnym elementem decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym jest podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego. Skoro zatem pismo z [...] marca 2005 r. - nazwane decyzją - nie zostało podpisane, to nie wywiera ono skutków prawnych decyzji administracyjnej, w związku z czym odwołanie wniesione od nieistniejącej decyzji uznać należało za niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lipca 2005 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że decyzja nie podpisana ale doręczona stronie jako akt władczy administracji nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, ponieważ brak jest przedmiotu zaskarżenia. Rozwijając powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej podniósł, iż jeśli niepodpisana decyzja z dnia [...] marca 2005 r. nie była – jak twierdzi organ orzekający – decyzją, to nie można od nie złożyć odwołania, a zatem zaskarżone postanowienie jest wydane bez podstawy prawnej ze względu na treść art. 220 Ordynacji podatkowej. Odwołanie można bowiem wnieść tylko od decyzji. Skarżąca podniosła, że decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt z chwilą doręczenia adresatowi (art. 212 Ordynacji podatkowej). Z tym momentem wiąże organ, który ją wydał, a adresatowi wskazuje na jego prawa lub obowiązki. Wbrew twierdzeniom Izby Celnej, pismo nie zawierające niektórych elementów wymienionych w art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, nawet takich jak oznaczenie organu orzekającego, wskazania adresata aktu, rozstrzygnięcia o istocie sprawy czy wreszcie podpisu osoby reprezentującej organ, nie wywołuje skutków prawnych nie dlatego, że nie jest decyzją ale dlatego, że zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiot sporu w rozpoznawanej sprawie zasadza się w odpowiedzi na pytanie, jakie obligatoryjne elementy musi zawierać pismo organu administracji publicznej aby można je było uznać za decyzję w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, iż decyzja administracyjna musi pochodzić od organu uprawnionego do jej wydania, musi mieć podstawę prawną oraz spełniać inne warunki przewidziane przez prawo. Przepis art. 210 § 1 Ordynacji Podatkowej wymienia składniki, jakie powinna posiadać decyzja. Są to: oznaczenie organu podatkowego, data jej wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie oraz podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Nie wszystkie z powyższych składników mają jednakowe znaczenie. Pominięcie niektórych pozbawia akt pisemny charakteru decyzji. W wyroku z dnia 20.07.1981 r. sygn. akt S.A. 1163/01 (OSPiKA 1982, Nr 9-10, poz. 169) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jako minimum elementów dla bytu decyzji cztery składniki: określenie organu wydającego, adresata, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby reprezentującej organ. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że pismo organu nie może być uznane za decyzję. To stanowisko zostało zaakceptowane w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z 30.07.1982 r. Sygn. akt I S.A. 574/82 (Lex Polonica), w wyroku z 27.07.1999 r. Sygn. akt I S.A. 1509/98 (Lex 48728). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko zaprezentowane w powołanych wyrokach. Brak podpisu osoby działającej z upoważnienia organu powoduje, że pismo traci charakter decyzji, nawet jeśli zawiera wszystkie inne elementy decyzji i zostało stronie doręczone. Bez podpisu dane pismo pozostaje projektem, nie stanowi zatem władczego przejawu woli organu orzekającego. Stanowisko takie jest także powszechnie akceptowane przez doktrynę, jak np. w komentarzu do art. 210 Ordynacji podatkowej, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, srt. 527, czy w komentarzu do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 500. Nie ma racji skarżąca, podnosząc, iż skoro nie było decyzji to nie może mieć zastosowania przepis art. 220 Ordynacji Podatkowej. Słusznie organ orzekający zauważył, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak też i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego albo gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną a jest, jak np. w przedmiotowej sprawie, pismem organu nie wywołujących skutków decyzji administracyjnej. W takim wypadku, w razie złożenia odwołania od nieistniejącej decyzji, organ stosuje przepis art. 220 Ordynacji Podatkowej stwierdzając niedopuszczalność odwołania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.