V SA/Wa 2465/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2011r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę. Przedmiotem skargi M.K. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] grudnia 2009r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] sierpnia 2003r. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym: M.K. w dniu [...] sierpnia 2001 r. dokonał w Oddziale Celnym w L. zgłoszenia do procedury tranzytu towar w postaci [...]. W dniu [...] września 2011 r. towar przedstawiono w urzędzie celnym wewnetrznym celem zakończenia procedury tranzytu, dokonując równocześnie zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Do zgłoszenia celnego załączono fakturę nr [...] z [...] sierpnia 2001r., dokument Packing List oraz certyfikat nr [...]. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane pod numerem [...]. Następnie na podstawie zgłoszenia celnego z [...] września 2001r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone [...], przyjmując deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur wystawionych przez eksportera. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2003r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej ilości oraz wartości towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie SAD z [...] września 2001r. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono ponadto, iż załączony do zgłoszenia celnego certyfikat nr [...], na podstawie którego w stosunku do towarów zastosowano 17% stawkę celną konwencyjną, nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia, ponieważ nie został wystawiony przez organ upoważniony w danym kraju do wystawiania świadectw pochodzenia. Ponadto polska administracja celna w ramach współpracy międzynarodowej zwróciła się do administracji celnej C. z prośbą weryfikację świadectw pochodzenia FORM A, wystawionych dla firmy "[...] M.K.". W odpowiedzi na powyższe władze c. poinformowały, że świadectwa, razem z podpisami i pieczęciami organu poświadczającego pochodzenie towaru zostały sfałszowane, a eksporterzy widniejący w ww. świadectwach nie są zarejestrowani w instytucji upoważnionej do poświadczania świadectw pochodzenia. Decyzją z [...] sierpnia 2003 r. właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał zgłoszenie celne zawarte w SAD z [...] września 2001r. za nieprawidłowe z zakresie zastosowanej ilości, stawki celnej i wymiaru cła. W stosunku do importowanego towaru zastosowano stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100 %. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania, z tego też względu decyzja organu celnego I instancji stała się ostateczna. Pismem z [...] września 2009r. M.K. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] sierpnia 2003r., z uwagi na fakt, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe oraz z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję. Do wniosku Skarżący załączył wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] czerwca 2008r. (sygn. akt [...]), uniewinniający M.K. od popełnienia zarzucanych mu czynów, tj. zaniżenia ilości sprowadzonego towaru a przez to narażenia Skarbu Państwa na uszczuplenie cła. Właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] grudnia 2009 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] sierpnia 2003r., z uwagi na upływ terminu wynikającego z art. 2652 pkt 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (Dz.U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), zwanej dalej Kodeks celny. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] sierpnia 2010r., wydaną na skutek złożenia przez skarżącego odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] grudnia 2009r. W uzasadnieniu decyzji organ odowławczy wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przepis art. 2652 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym dotyczącym wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, zawierającym samodzielne uregulowanie, niezależnie od przepisów Ordynacji podatkowej. Powyższe oznacza, iż wznowienie postępowania w sprawie celnej mogłoby nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej Ordynacja podatkowa, lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Po tym terminie organ celny nie może wznowić postępowania. Dyrektor Izby Celnej w W. powołał się na przepis art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego i wskazał, że w niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. w dniu [...] września 2001 r. W związku z powyższym zauważył, że wniosek skarżącego z [...] września 2009 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., który wpłynął do Izby Celnej w W. w dniu [...] października 2009r. został złożony po terminie określonym w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, tj. po upływie trzech lat od powstania długu celnego. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie jest możliwe przeprowadzenie przez organ celny postępowania, co do merytorycznego badania przesłanek wznowienia. Tym samym załączony przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] czerwca 2008r. uniewinniający M.K. od zarzucanych mu czynów nie mógł stanowić podstawy do oceny zasadności złożonego wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek taki mógł być bowiem złożony do dnia [...] września 2004r. Pismem z 15 września 2010r. (data nadania) skarżący złożył skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] sierpnia 2010r., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego lub ewentualnie jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), tj. wydanie decyzji z pogwałceniem zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej; - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie wzbudzający zaufania do organów podatkowych, a w szczególności nie wzięcie przez organ po uwagę nowych okoliczności wynikłych z wydania w dniu 18 czerwca 2008r. przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy III Wydział Karny wyroku w sprawie o sygn. akt III Ks 4/06 uniewinniającego skarżącego. Z wyroku tego niezbicie wynikało, iż dowody będące podstawą wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. okazały się fałszywe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów orzekających w sprawie. Na rozprawie w dniu 17 marca 2011r. skarżący złożył pismo procesowe stanowiące załącznik do protokołu, w którym podniósł, m.in., że podstawy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania pojawiły się dopiero w momencie uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stanął na stanowisku, iż skarga nie jest zasadna, co skutkuje jej oddaleniem. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą wymierzenia należności celnych. Podkreślić przy tym należy, że poza zakresem rozważań Sądu pozostawała merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, bowiem przedmiotowy wniosek złożony został po upływie terminu umożliwiającego jego wniesienie. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja organu celnego odmawiająca wznowienia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oparta została o przepis art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. W świetle jasno zredagowanej treści przytoczonego przepisu istotna dla organu była zatem data powstania długu celnego, od której to zaczynał biec trzyletni termin określony w komentowanej normie prawnej. Celem oceny zasadności działań organów administracyjnych, należało w pierwszej kolejności wyjaśnić, jakie przepisy powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanym przez sąd przypadku. Jest to istotne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych. Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Data powstania długu celnego jest zatem istotna dla przesądzenia, które przepisy należało zastosować w sprawie, jak również dla oceny zasadności zastosowania przez organ ww. art. 265 2 Kodeksu celnego. Pozostaje poza sporem w przedmiotowej sprawie, iż Skarżący w dniu [...] września 2001r. dokonał zgłoszenia celnego [...]. Niniejsza sprawa dotyczyła zatem długu celnego powstałego we wrześniu 2001 r., czyli przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. W konsekwencji zatem zastosowanie musiały znaleźć przepisy ustawy z 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.). W myśl bowiem art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, dług celny, to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie), odnoszące się do towarów. Zgodnie zaś z art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2 Kodeksu celnego). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zgłoszenie celne zawarte SAD nr [...] zostało przyjęte przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. w dniu [...] września 2001 r. i w tym dniu powstał dług celny. Dokonując oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wskazać należy, że - zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Należy mieć na uwadze, iż przepisy Kodeksu celnego stanowią lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Norma art. 2652 Kodeksu celnego, zamieszczona w dziale III tytułu IX Kodeksu celnego, dodanego nowelą z dnia 10 kwietnia 1999 r. do tegoż Kodeksu (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - z mocą obowiązującą od dnia 21 maja 1999 r. - jest przepisem szczególnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i - jako norma o takim właśnie, szczególnym charakterze - również wyłącza (w zakresie w niej unormowanym) stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por.: wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I GSK 650/07; wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX Nr 168008). Ponieważ obowiązek uiszczenia należności celnych powstał w tej sprawie, jak wskazano powyżej [...] września 2001r., dlatego też trzyletni termin określony art. 2652 Kodeksu celnego należy liczyć od tej daty. Zważywszy więc na to, iż wniosek o wznowienie postępowania zgłoszony został pismem z [...] września 2009r., a termin do wniesienia tego wniosku upłynął w przedmiotowej sprawie w dniu [...] września 2004 r. uznać należało stanowisko organu za uzasadnione. Podkreślić zatem należy, iż wznowienie postępowania w sprawie celnej mogłoby nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Po tym terminie organ celny nie może już badać, czy istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z dyspozycją art. 265 2 pkt 2 Kodeksu celnego. Reasumując, wobec jednoznacznej treści art. 2652 Kodeksu celnego nie jest możliwe przeprowadzenie przez organ celny postępowania co do merytorycznego badania przesłanek wznowienia, czego domaga się Strona uzasadniając swoje żądania niezawinionym brakiem wiedzy o toczącym się postępowaniu. Tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej i art. 2 Konstytucji RP. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nie może być rozumiana jako konieczność wydawania decyzji sprzecznych z obowiązującym prawem. Praktyka taka byłaby sprzeczna z zasadą praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), która zobowiązuje organy administracji do czuwania nad tym, by prowadzone przez nie postępowania, jak i wydawane rozstrzygnięcia były zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W niniejszej sprawie organy obydwu instancji nie naruszyły w żaden sposób art. 2 Konstytucji, który stanowi, iż Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społeczne. Należy bowiem również mieć na uwadze, że jedną z naczelnych zasad państwa prawnego jest stałość obrotu prawnego, a więc pewność co do już ukształtowanego stosunku prawnego. Trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych została wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Celem tej zasady jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Pewność zaś obrotu prawnego wymaga, by decyzje wydawane w postępowaniu celnym stały się w określonych warunkach trwałe. Ponadto zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W myśl tej zasady organy administracji państwowej nie mogą naruszać obowiązujących przepisów prawa. Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy organy celne nie mogły wznowić postępowania zakończonego decyzją ostateczną, gdyż w ten sposób naruszyłyby konstytucyjną zasadę wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Na marginesie sprawy należy wyjaśnić, że będące przedmiotem niniejszego postępowania zgłoszenie celne z [...] września 2001 r. nie było objęte wyrokiem Sądu Karnego, na który powołuje się skarżący. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znajdując naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270).