V SA/Wa 2471/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skargą z [...] października 2011r. (data nadania [...] października 2011r.) R. D. reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2011r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W treści skargi zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 13 lutego 2012r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem wnioskodawca nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Skarżący, jak podkreślił autor postanowienia wezwany do złożenia oświadczeń potwierdzonych stosownymi dokumentami o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach nie nadesłał żądanych dokumentów. Pismem z 9 marca 2012r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z 13 lutego 2012r. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor podał, że skarżący nie posiada żadnego majątku, a jego dochody są tak niskie, że poniesienie kosztów sądowych pociągnęłoby za sobą uszczerbek w zakresie dotyczącym zaspokojenia najbardziej elementarnych potrzeb. Skarżący, jak wskazał autor sprzeciwu samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Producent rolny utrzymuje się z renty strukturalnej w wysokości [...] zł. netto. Do sprzeciwu dołączono odcinek wpłaty na KRUS oraz faktury VAT na zakup lekarstw. Pełnomocnik wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień, pismem z 4 kwietnia 2012r. załączył wyjaśnienia skarżącego. Wynika z nich, że żona skarżącego mieszka z [...] i jej rodziną w O., ich sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Skarżący sam zajmuje jeden pokój o pow. 14 m², kuchnię o pow. 16 m² oraz łazienkę o pow. 8 m² na podstawie umowy dożywotniej służebności mieszkania. Wszystkie media skarżący opłaca sam, obok zamieszkuje syn ze swoją rodziną, który utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżący ponosi co miesięczne wydatki związane z zakupem żywności, ubrań, artykułów przemysłowych, lekarstw, a także wydatki związane z biletami komunikacji miejskiej. Skarżący posiada samochód osobowy [...] z roku 2002r., którego wartość jest niewielka, wręcz złomowa. Wnioskodawca jak podkreślił, nie uzyskuje żadnej pomocy finansowej od rodziny, znajomych, ani od pomocy społecznej. Na potwierdzenie swoich wyjaśnień skarżący dołączył niezbędne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej jako p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Uznając okoliczności wskazane w sprzeciwie oraz w piśmie z 4 kwietnia 2012r. za udowodnione Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie przemawia trudna sytuacja materialna w jakiej znalazł się skarżący. Oceniając przedstawione przez niego oraz jego pełnomocnika okoliczności Sąd uznał, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych będzie adekwatne do jego sytuacji majątkowej. Na trudną sytuację finansową skarżącego wskazuje także fakt, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych itp. W ocenie Sądu uiszczenie - w tak trudnej sytuacji finansowej - kosztów sądowych mogłoby spowodować, że skarżący zostałaby pozbawiony środków do właściwej egzystencji, a ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy mogłaby skutecznie pozbawić go prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd poucza o treści art. 249 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.