V SA/Wa 2478/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: - sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "T." Sp. jawna w M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej: oddala skargę. W dniu ... lipca 2010 r. do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Sz. wpłynął wniosek nr ... "T." ... Spółka Jawna (dalej także: Strona, Spółka, Skarżąca) o pomoc z tytułu udostępniania dzieciom w szkołach podstawowych owoców i warzyw w II semestrze roku szkolnego 2009/2010 w ramach programu "Owoce w szkole" na kwotę 147 079,42 PLN. Do wniosku Spółka dołączyła potwierdzenia dostaw owoców i warzyw do 62 szkół podstawowych w II semestrze roku szkolnego 2009/2010 oraz kserokopię faktury wewnętrznej VAT nr ... . Po rozpatrzeniu tego wniosku Dyrektor OT ARR w Sz. (dalej także: Dyrektor, organ I instancji) decyzją z ... lipca 2010 r. nr ... przyznał Spółce pomoc z tytułu dostarczanych owoców i warzyw do szkół podstawowych w ramach programu "Owoce w szkole" we wnioskowanej wysokości 147 079,42 PLN w odniesieniu do 115 182 pełnych porcji owoców i warzyw. eniem z ... października 2010 r. nr ... Dyrektor wznowił zakończone ww. decyzją postępowanie w sprawie przyznania pomocy, uzasadniając to rozbieżnością pomiędzy danymi wskazanymi przez Spółkę we wniosku, a danymi wynikającymi z oświadczeń pochodzących ze szkół uczestniczących w programie. W szkołach przeprowadzona została kontrola ewidencji dokumentacji celem ustalenia, ile faktycznie owoców i warzyw dostarczono do placówek. W wyniku tych kontroli potwierdziły się rozbieżności stanowiące podstawę wznowienia postępowania. Następnie Dyrektor decyzją z ... grudnia 2010 r. nr ..., wydaną na podstawie na podstawie art. 151 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz § 11 Rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z wdrożeniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej programu "Owoce w szkole" w roku szkolnym 2009/2010 (Dz. U. 2009 Nr 1229 poz. 1059 ze zm.; dalej: Rozporządzenie) uchylił swoją decyzję ostateczną z ... lipca 2010 r. w sprawie przyznania Spółce pomocy w odniesieniu do 115 182 pełnych porcji owoców i warzyw nieodpłatnie dostarczonych do szkół podstawowych i udostępnionych dzieciom w kwocie 147 079,42 PLN oraz przyznał pomoc w odniesieniu do 112 069 pełnych porcji owoców i warzyw nieodpłatnie dostarczonych do szkoły podstawowej i udostępnionych dzieciom w kwocie 143 000,05 PLN. Od decyzji tej Strona wniosła odwołanie, zarzucając organowi wydanie jej bez podstawy prawnej, a także naruszenie art. 155 k.p.a. oraz stwierdzając, że nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które umożliwiłyby organowi zastosowanie art. 145 § 1 pkt5 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania Strona wskazała, iż niedopuszczalnym było zwrócenie się Dyrektora do szkół z prośbą o ponowną analizę treści złożonych oświadczeń oraz podniosła, że raporty z kontroli w szkołach nie powinny być brane pod uwagę, albowiem oświadczenia szkół będące ich podstawą były sporządzane niejako "na nowo" i zawierały nieprawidłowości i błędy, ponadto tłumaczenia towarzyszące prostowaniu rzekomych omyłek były w pewnych przypadkach mocno wątpliwe. Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej także: Prezes, organ II instancji) decyzją z dnia ... lutego 2011 r. nr ..., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o przyznaniu Spółce pomocy w wysokości 117 338,41 PLN w odniesieniu do 91 958 pełnych porcji. W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2) Rozporządzenia, jeżeli liczba dzieci uczęszczających do szkół podstawowych, które zawarły umowy na bezpłatne dostawy owoców i warzyw w ramach programu wynosi co najmniej 50 % grupy docelowej, lecz mniej niż 66% owoce i warzywa są udostępniane dzieciom w sposób określony w cz. II załącznika do ww. rozporządzenia. Jednocześnie zgodnie z cytowanym rozporządzeniem, porcja składa się z jednego produktu wymienionego w kolumnie "owoce lub przetwory owocowe" oraz z jednego produktu wymienionego w kolumnie "warzywa lub przetwory warzywne". Ponadto stosownie do § 10 ust. 1a Rozporządzenia, jeżeli liczba porcji owoców i warzyw dostarczonych przez zatwierdzony podmiot w przeliczeniu na jedno dziecko jest mniejsza niż łączna liczba porcji, jaką zgodnie z informacją o sposobie udostępniania owoców i warzyw, o której mowa w § 9 ust. 2, miało otrzymać jedno dziecko, to wysokość pomocy nie może wynosić więcej niż iloczyn maksymalnego limitu kosztów porcji dla danego okresu udostępniania i ilorazu liczby porcji owoców i warzyw dostarczonych przez zatwierdzony podmiot w przeliczeniu na jedno dziecko oraz łącznej liczby porcji otrzymywanych w danym okresie przez jedno dziecko. Ponadto zgodnie z cytowanym wyżej rozporządzeniem maksymalny limit kosztów 30 porcji dla okresu udostępniania, którego dotyczył wniosek, wynosił 38,28 PLN. Następnie dokonano analizy potwierdzeń dostaw złożonych przez Stronę, pisemnych oświadczeń szkół podstawowych, do których dostarczane były w ramach programu owoce i warzywa oraz wyników kontroli przeprowadzonych w szkołach podstawowych. W jej wyniku okazało się, że nie wszystkie dostarczone owoce i warzywa zostały wydane w sposób umożliwiający zakwalifikowanie ich jako podstawy do przyznania pomocy. Zdarzały się np. przypadki wydawania porcji składających z owocu i przetworu owocowego, co nie było zgodne treścią Rozporządzenia. Ostatecznie Spółce przysługiwała pomoc w odniesieniu do 91 958 pełnych porcji owoców i warzyw w kwocie 117 338,41 PLN. W ocenie Prezesa, zaistniały w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania, albowiem pierwotna decyzja została oparta o nieprawidłowe dane, która to okoliczność ujawniła się już po zakończeniu postępowania. Dyrektor w uzasadnieniu swojej decyzji nie wziął pod uwagę ilości wnioskowanych przez stronę. Ponadto na mocy decyzji organu I instancji została przyznana pomoc do ilości udostępnionych niezgodnie ze sposobem udostępniania. Pomoc przyznana została do ilości soku owocowego i jabłek udostępnionych w ciągu jednego dnia oraz produktów warzywnych udostępnionych bez produktów owocowych, które nie stanowiły porcji w rozumieniu Rozporządzenia. Pomoc nie powinna zostać również przyznana do porcji, które zostały udostępnione w ilości większej niż 3 razy w tygodniu i w okresie dłuższym niż 10 tygodni udostępniania. Dodatkowo zaistniała przesłanka rażącego naruszenia interesu społecznego w postaci niegospodarności w wydawaniu środków publicznych. Odnosząc się zaś do zarzutów Strony wskazanych w odwołaniu, w pierwszej kolejności wskazano, że organy na mocy art. 77 § 1 k.p.a. mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co uzasadniało zwrócenie się do szkół o ponowne złożenie oświadczenia dotyczącego wydanych owoców i warzyw. Zasadnym było również przeprowadzenie kontroli w szkołach na podstawie art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 288/2009 z dnia 7 kwietnia 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do pomocy wspólnotowej przeznaczonej na dostarczanie dzieciom w placówkach oświatowych owoców i warzyw świeżych i przetworzonych oraz produktów z bananów w ramach programu "Owoce w szkole". Ponadto za nieprawidłowy uznano zarzut naruszenia art. 155 k.p.a., albowiem nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Spółki do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w której wniesiono o jej uchylenie, zarzucając naruszenie: przepisów art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., a w konsekwencji powyższego naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy; przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe; przepisu art. 147 k.p.a., poprzez wszczęcie postępowania z urzędu, kiedy możliwe było jedynie wszczęcie go na wniosek skarżącej; normy prawnej zakodowanej w treści przepisu art. 146 § 2 k.p.a., bowiem w przedmiotowej sprawie oczywistym pozostaje, że obecnie niemożliwe byłoby wydanie innej co do istoty decyzji, niż dotychczasowa. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że organ bezpodstawnie wznowił przedmiotowe postępowanie, nie będąc do tego ani zobowiązanym, ani nie posiadając wystarczających po temu przesłanek. Zdaniem Skarżącej, nie mogło takiej podstawy stanowić przekonanie Dyrektora o sfałszowaniu potwierdzeń dostawy owoców i warzyw, albowiem stwierdzenie takiej okoliczności należy do sądu powszechnego wtoku stosownego postępowania karnego. Ponadto zaznaczono, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., do czego nie był uprawniony. Powyższe uzasadnia zdaniem Spółki wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 937/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie ze skargi "T." ... sp. jawna, z uwagi na prowadzone przeciwko wspólnikom spółki postępowanie karne. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Sz. ... Wydział Karny sygn. akt ... ... z dnia ... kwietnia 2016 r. uniewinniony został jeden ze wspólników Skarżącej spółki, natomiast drugi został nieprawomocnie skazany za popełnienie czynu z art. 286 § 1 w zw. z art. 270 § 1 w zw. z art. 13 § 1 w zw. z art. 286 § 1 w zw. z art. 270 § 1 w zw. z art. 11 § 3 w zw. z art. 12 w zw. z art. 4 § 1 Kodeksu karnego. eniem z dnia [...] września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie, a następnie skarga Spółki została zarejestrowana ponownie pod sygn. akt V SA/Wa 2478/16. Pismem z ... grudnia 2016 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując, że okoliczność, że tylko jeden ze wspólników został skazany za popełnienie przestępstwa posłużenia się przerobionymi dokumentami nie zmienia faktu, że to na ich podstawie została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, a zatem zaistniała przesłanka wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, eń bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że żadna z przesłanek wskazanych w ww. przepisach nie zaszła, a podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego nie były zasadne. Odnosząc się zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż dowody na podstawie, których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe należy wskazać, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że Spółka w celu uzyskania od Agencji Rynku Rolnego świadczeń pieniężnych w ramach realizacji programu obejmującego państwa Unii Europejskiej "Owoce w szkole" przedłożyła wnioski o przyznanie pomocy, do których załączono przerobione i poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci oświadczeń szkół podstawowych zawierające zawyżone ilości dostarczonych porcji warzywno-owocowych, co miało istotne znaczenie dla wysokości przyznawanego wsparcia finansowego, i co spowodowało wszczęcie przez Prokuraturę Rejonową Sz. śledztwa pod sygnaturą ... . Następnie Sąd Rejonowy S. ... Wydział Karny w dniu ... kwietnia 2016 r., sygn. akt ... wydał wyrok uznający za winnego Ł. A. L., tego że w okresie 1 czerwca 2010 r. do 20 lipca 2010 r. posługując się jako autentycznymi przerobionymi dokumentami w postaci potwierdzeń dostaw owoców i warzyw do szkół wprowadził w błąd pracowników OT ARR w S. co do dostarczenia owoców i warzyw, za które ARR wypłaciła wynagrodzenie. Należy zauważyć, iż Ł. L., jako pracownik spółki T. i jednocześnie syn D. L. był umocowany do wszystkich czynności związanych z uzyskaniem od ARR środków finansowych z tytułu udziału w programie "Owoce w Szkole". Jak słusznie podkreślił pełnomocnik organu w piśmie procesowym okoliczność uniewinnienia D. L., nie ma wpływu na fakt, iż na skutek posługiwania się przez pracownika spółki – Ł. L. sfałszowanymi dokumentami, doprowadzono do niekorzystnego rozporządzenia środkami finansowymi pochodzącymi z budżetu UE, których do chwili obecnej nie udało się odzyskać, gdyż spółka T. jest niewypłacalna. Sąd zauważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy wystąpiła sytuacja określona w art. 145 § 2 k.p.a. Powołany przepis dopuszcza bowiem możliwość wznowienia postępowania również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Ujawniony w aktach administracyjnych sprawy materiał dowodowy potwierdzający fakt sfałszowania potwierdzeń dostaw owoców i warzyw do szkół, daje pełne podstawy do przyjęcia "oczywistości" sfałszowania dowodu, o jakim mowa w powołanym przepisie. Ponadto, stronie skarżącej zostały nienależnie wypłacone środki finansowe, a więc nastąpiło poważne naruszenie interesu społecznego poprzez nieprawidłowe i niezawinione przez organ wydatkowanie środków pochodzących z budżetu wspólnotowego i krajowego, które to środki podlegają szczególnej ochronie. W związku z powyższym stwierdzić przyjdzie, że w kontrolowanej sprawie wystąpiła także przesłanka do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. Za nietrafny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 147 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania z urzędu, kiedy możliwe było jedynie wszczęcie go na wniosek Skarżącej. Wznowienie postępowania bowiem następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. W przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 § pkt 1, a więc dopuszczalne było wszczęcie postępowania z urzędu. Zarzut naruszenia przez organ art. 146 § 2 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Zastosowanie tej przesłanki może nastąpić tylko w razie, gdy nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej, a więc tylko w przypadku, gdy organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, w oparciu o przepisy prawa materialnego rozstrzygnie sprawę tak, jak została rozstrzygnięta decyzją ostateczną (zob. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2002, s. 639). W przedmiotowej sprawie pierwotna decyzja z dnia ... lipca 2010 r. przyznawała skarżącej spółce pomoc finansową w odniesieniu do 115 182 pełnych porcji owoców i warzyw nieodpłatnie dostarczonych do szkół podstawowych w kwocie 147.079,42 zł. Natomiast po przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym zapadła decyzja przyznająca stronie pomoc finansową w odniesieniu do 91 958 pełnych porcji owoców i warzyw nieodpłatnie dostarczonych do szkół podstawowych w kwocie 117 338,41 zł. Sąd podziela stanowisko organu, iż nie sposób zgodzić się z argumentacją strony, iż istotą wszczętego postępowania było przyznanie pomocy uprawnionemu do jej otrzymania podmiotowi, zaś kwestia wysokości pomocy jest drugorzędna. Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, ile pełnych porcji owocowo warzywnych zostało udostępnione przez spółkę dzieciom w szkołach podstawowych i określenia, w jakiej wysokości należy wypłacić pomoc finansową. Ponadto za bezzasadne należało również uznać pozostałe zarzuty Skarżącej, ponieważ organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sposób prawidłowy, a dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślić też trzeba, że Prezes dokonał ponownej merytorycznej oceny sprawy, analizując wszystkie jej istotne elementy, a także odniósł się do podnoszonych przez Skarżącą kwestii, prezentując w tym zakresie prawidłowe stanowisko. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.