V SA/Wa 248/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi I. S. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę. Skarżąca [...] w dniu [...].04.2013 r. złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach działania " Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z dnia [...].11.2015 r. Dyrektor [...] OR ARiMR w [...] poinformował stronę, że odmawia przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 7 ust. 4 pkt 3 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z 17.10.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007 – 2013 ( Dz.U. z 2014 r., poz. 298 ze zm.),dalej rozporządzenie. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że zgodnie z § 7 ust 4 pkt 3 rozporządzenia "Pomoc przyznaje się jeżeli zakończenie realizacji operacji i złożenie wniosku o płatność ostateczną nastąpi w terminie: a. 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy w przypadku operacji realizowanych w dwóch etapach, b. 24 miesięcy od dnia zawarcia umowy w przypadku operacji realizowanych w jednym etapie – lecz nie później niż do dnia 30 września 2015 r." In principio - w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy, stwierdzono braki formalne, co skutkowało wysłaniem w dniu ....12.2014 r. pisma ... wzywającego wnioskodawczynię do uzupełnienia/złożenia poprawnych dokumentów/złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawczyni przedłożyła cześć uzupełnień, w związku z czym wniosek nadal był niekompletny i zawierał braki formalne. Z uwagi na to wnioskodawczyni ponownie została wezwana pismem ... z dnia ....02.2015 r. do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni. W wyznaczonym terminie wnioskodawczyni nie uzupełniła wszystkich wymaganych dokumentów, wobec czego [...]OR ARiMR odmówił przyznania pomocy finansowej, o czym wnioskodawczyni została poinformowana pismem z dnia 05.03.2015r. Wnioskodawczyni w odpowiedzi na to stanowisko złożyła pismo z dnia ...03.2015 r. wzywające Prezesa Agencji do usunięcia naruszenia prawa lub przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku i zaliczenia dokumentów złożonych w dniu ....02.2015 r. w poczet tego uzupełnienia. Jako przesłankę przywrócenia terminu, wnioskodawczyni podała wystąpienie szczególnych okoliczności niezależnych od niej, a mianowicie ustalenia daty doręczenia przesyłki na oficjalnej stronie publicznego operatora pocztowego, na której pracownik poczty błędnie wpisał datę ....02.2015 r. Ta informacja stała się podstawą ustalenia przez wnioskodawczynię terminu do złożenie uzupełnienia wniosku. Do przedmiotowej prośby dołączono oświadczenie z Urzędu Pocztowego ..., które potwierdzało, że przesyłka została doręczona w dniu ....02.2015 r., a na stronie internetowej pracownik poczty błędnie wpisał datę ....02.2015 r. BWI ... OR uznało, że przysyłka została prawidłowo doręczona zgodnie z przepisami KPA w dniu ....02.2015 r. i odmówiło przywrócenia terminu na dokonanie określonych czynności w toku postępowania, o czym wnioskodawczyni została poinformowana pismem ... z dnia ....04.2015r. W wyniku postępowania odwoławczego Prezes ARiMR stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym weryfikacji wniosku nie doszło do naruszenia prawa o czym wnioskodawczyni została poinformowana pismem ... z dnia .... W odpowiedzi na powyższe stanowisko wnioskodawczyni pismem z dnia ....05.2015r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dni 11.09. 2015 r., sygn. V SA/Wa 2582/15, uchylił rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia ....03.2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W związku z przywróceniem wniosku do ponownej weryfikacji i z uwagi na jego niekompletność niemożliwe było zakończenie jego weryfikacji do dnia [...] września 2015 r. Organ stwierdził, że pomoc może być przyznana, jeżeli spełnione są wszystkie warunki jej przyznania. W odniesieniu do przedmiotowej operacji jednym z warunków wynikających z rozporządzenia było zakończenie realizacji operacji i złożenie wniosku o płatność ostateczną nie później niż do dnia [...] września 2015 r. Określony maksymalny termin zakończenia realizacji operacji i złożenie wniosku o płatność ostateczną jest terminem prawa materialnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W sprawie wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez ... upływ terminu na złożenie wniosku o płatność spowodował wygaśnięcie prawa do wypłaty pomocy. Po bezskutecznym wezwaniu Organu do usunięcia naruszenia prawa strona wniosła skargę do Sądu zarzucając: a. naruszenie § 7 ust. 4 pkt. 3 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia MRiRW poprzez odmowę przyznania pomocy, b. naruszenie prawa unijnego w fazie wdrożeniowej, poprzez ustanowienie przez polskiego prawodawcę warunków i terminów ograniczających - zawężających dostępność do płatności (dopisanie nowych warunków), mimo że np. może powstać sytuacja szczególna polegająca na opieszałości organu, czy błędu prawnego organu. W efekcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego pisma i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że Organy administracji wydały rozstrzygnięcia bez oparcia ich w przepisach prawa i błędnie analizowały materiał dowodowy, w szczególności Organ przyznający pomoc powinien co do zasady zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego budować zaufanie do organów i tak uzasadnić faktycznie oraz prawnie decyzje, aby stronę przekonać do rozstrzygnięcia. Organ powinien pouczać stronę. Organowi nie wolno przekraczać luzu decyzyjnego i nie wolno stawiać wymagań, które w prawnie nie są zapisane oraz które są niemożliwe do zrealizowania w danym układzie faktycznym (zarzut dowolności dodatkowych kryteriów). "Wielokrotnie sądy administracyjne wytykały Organom, że zawężają podmiotowo i przedmiotowo pomoc, z powodu błędu prawnego polegającego na samodzielnym definiowaniu i to definiowaniu zawężającym w porównaniu do prawa unijnego. Organ wydał - zdaniem Skarżącej - akt władczy z błędnym zakwalifikowaniem stanu faktycznego bez uwzględnienia szczególnej okoliczności niezależnej od skarżącego, ale zależnych od Organu. Skarżąca działała w usprawiedliwionym zaufaniu do rzetelności Organu, który nie miał prawa do opieszałego i bezprawnego prowadzenia postępowania. W ocenie skarżącej celem uregulowań unijnych nie jest przyjmowanie sztywnych terminów materialnoprawnych, tylko stosowanie przepisów adekwatnie do zaistniałego stanu faktycznego." W odpowiedzi na skargę Organ podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonego pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Zasady przyznawania pomoc finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" uregulowane zostały w rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 298, z późn. zm). Ww. rozporządzenie zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej zwana ustawą z dnia 7 marca 2007 r. Zgodnie z § 7 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 października 2007 r., pomoc przyznaje się, jeżeli: zakończenie realizacji operacji i złożenie wniosku o płatność ostateczną nastąpi w terminie: a) 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy w przypadku operacji realizowanych w dwóch etapach, b) 24 miesięcy od dnia zawarcia umowy w przypadku operacji realizowanych w jednym etapie - lecz nie później niż do dnia 30 września 2015 r. Określony w rozporządzeniu maksymalny termin zakończenia realizacji operacji i złożenia wniosku o płatność ostateczną jest terminem prawa materialnego, którego uchybienie wywołuje skutek wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1257/1997, termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. W przedmiotowej sprawie w związku z postępowaniem sądowym, upływ terminu na złożenie wniosku o płatność oraz zakończenie realizacji operacji, do dnia 30 września 2015 r., spowodował wygaśnięcie prawa do przyznania pomocy. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż przepisy rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. nie pozwalają po dniu 30 września 2015 r. na zawieranie umów przyznania pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania, dlatego też Agencja odmówiła przyznania pomocy finansowej, informując jednocześnie o tym Skarżącą pismem ... z dnia ... listopada 2015 r. Tak więc zarzut naruszenia przez Agencję § 7 ust. 4 pkt 3 oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia należy uznać za niezasadny. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w kompetencji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi było wydanie rozporządzenia zawierającego szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Prawodawca miał zatem obowiązek określić jakie warunki, w tym również i ostateczny termin realizacji operacji, winien spełniać podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy aby tę pomoc uzyskać. Nie można również zgodzić się ze Skarżącą, iż stosowanie przez prawodawcę "sztywnych terminów materialnoprawnych" stanowi naruszenia prawa. Ustanowienie ostatecznego terminu, po upływie którego Agencja nie mogła przyznawać pomocy finansowej wynikało, m.in. z konieczności prawidłowego rozliczenia Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z Unią Europejską i zapewnieniu, iż dokonywane przez państwo członkowskie wydatki w ramach programu zostaną rozdysponowane zgodnie z prawem UE. Z uwagi na powyższe należy również uznać, iż drugi zarzut, tj. naruszenie prawa unijnego w fazie wdrożeniowej, poprzez ustanowienie przez polskiego prawodawcę warunków i terminów ograniczających - zawężających dostępność do płatności, jest bezzasadny. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 71 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) "Zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków ustala się na poziomie krajowym, z zastrzeżeniem szczególnych warunków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu dla niektórych środków rozwoju obszarów wiejskich ". W ocenie Sądu wynika z niego wprost, iż to właściwy organ państwa członkowskiego winien ustanowić zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków, w tym również terminy w jakim można dokonać przyznania pomocy, co prawidłowo uregulowano. Niezależnie od powyższego, wskazać należy iż nieprawomocny wyrok wydany, w przedmiotowej sprawie przez WSA w Warszawie wraz z uzasadnieniem wpłynął do Agencji dopiero w dniu 29 września 2015 r. Od powyższego wyroku Agencja miała prawo wnieść skargę kasacyjną, jednakże z tego nie skorzystała. W związku z czym wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2015 r. stał się prawomocny po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. już po [...] września 2015 r. Brak jest zatem w niniejszej sprawie winy Agencji, iż doszło do upływu terminu wynikającego z rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., w wyniku czego Agencja zobligowana była przez przepisy prawa do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania. Reasumując, nie sposób uznać – zdaniem Sądu – że na etapie obsługi wniosku o przyznanie pomocy przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa. Odmowa przyznania pomocy finansowej ... w ramach przedmiotowego działania w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy jest jak najbardziej zasadna. Działania Agencji należy uznać za prawidłowe zarówno co do treści, jak i formy rozstrzygnięcia. Sąd zwraca uwagę, że skarga podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżonemu aktowi lub czynności nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Jak to zostało wskazane wyżej, Agencja w toku postępowania w sprawie z wniosku Skarżącej nie naruszyła ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, w związku z czym – stosownie do treści art.151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji.