V SA/Wa 2481/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" oddala skargę. W dniu [...] września 2010 r., do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek P. O. zwanego dalej również "Stroną", o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Sprawie nadano znak: [...]. Do wniosku Strona dołączyła między innymi zaświadczenie z dnia [...] września 2010 r. wystawione przez Placówkę Terenową Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w Z., zgodnie z którym, Strona nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu [...] listopada 2010 r., do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęła zmiana wniosku P. O. o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", do której Strona dołączyła oświadczenie o sposobie uzupełnienia wykształcenia z dnia [...] listopada 2010 r., wskazujące okres uzupełnienia wykształcenia: [...] P. O. zamierzał podjąć naukę w [...]. W dniu [...] kwietnia 2011 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu P.O. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Decyzję doręczono w dniu [...] maja 2011 r. Następnie w dniu [...] października 2011 r., do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek P. O. o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom"'. Pomoc została wypłacona w dniu [...] stycznia 2012 r., na konto bankowe wskazane przez Stronę. W dniu [...] maja 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował Stronę, że z dniem [...] kwietna 2014 r. uległy zmianie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, Nr 201, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym". W piśmie tym, Strona, w przypadku wystąpienia okoliczności przewidzianych zmienionymi przepisami (okoliczności, które spowodowały nieuzupełnienie wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy), została wezwana do ich potwierdzenia w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania niniejszej informacji. Pismo zostało doręczone Stronie w dniu [...] maja 2014 r. W odpowiedzi na ww. pismo, P. O. złożył oświadczenie z dnia [...] maja 2012 r. o wystąpieniu okoliczności przewidzianych zmienionymi przepisami, do którego dołączył zaświadczenie z dnia [...] maja 2014 r., wystawione przez [...], potwierdzające, że Strona jest studentem na kierunku [...], specjalność: [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie wystąpienia okoliczności przewidzianych zmienionymi przepisami rozporządzenia wykonawczego. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przypomniał P.O. o obowiązku przedłożenia m.in. dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do dnia [...] lipca 2014 r. Jednocześnie Dyrektor poinformował o sankcjach wynikających z niespełnienia ww. wymogu, a także niespełnienia zobowiązania do uzupełnienia wykształcenia do dnia [...] maja 2014 r. Pismo zostało doręczone Stronie w dniu [...] czerwca 2014 r. W dniu [...] lipca 2014 r., P. O. złożył wyjaśnienie w którym m.in. poinformował, że uzupełni wykształcenie w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, tj. do dnia [...] września 2014 r. oraz wymienił przyczyny przerw i opóźnień w nauce. Do ww. pisma P. O. dołączył: 1) zaświadczenie z dnia [...] lipca 2014 r., wystawione przez [...], potwierdzające, że Strona jest studentem na kierunku [...], specjalność: [...], rozpoczął naukę w dniu 1 października 2006 r. oraz przewidywany termin ukończenia studiów upływa w dniu 30 września 2014 r.; 2) zaświadczenie od lekarza weterynarii z dnia [...] czerwca 2014 r., potwierdzające, że latach [...], w gospodarstwie należącym do ojca Strony [...], wraz z kartami z książki leczenia zwierząt gospodarskich oraz zwierząt, z których pozyskane tkanki lub produkty są przeznaczone do spożycia przez ludzi; 3) karty informacyjne leczenia szpitalnego ojca Strony, na przestrzeni [...] r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR powtórnie wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie ustalenia daty rozpoczęcia nauki w [...] oraz skorzystania z urlopu okolicznościowego i powtórzenia semestru. W dniu [...] sierpnia 2014 r., do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło wyjaśnienie, w którym P.O. wskazał, że prawidłowa data rozpoczęcia nauki to dzień 1 października 2006 r. Zgodnie z załączonym zaświadczeniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., wystawionym przez [...], Strona, w trakcie trwania studiów, skorzystała z urlopu okolicznościowego oraz została skierowana na powtarzanie semestru, co wydłużyło okres studiowania o 2 lata. Następnie dwukrotnie został skreślony z listy studentów ([...]) i dwukrotnie uzyskał decyzję o wznowieniu studiów. Na dzień wystawienia zaświadczenia, Strona uzyskała absolutorium i jest zobowiązana do złożenia pracy dyplomowej do dnia [...] grudnia 2014 r. Planowany termin ukończenia studiów to dzień 30 września 2014 r. W wynikli przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w piśmie z dnia [...] października 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że Strona nie uzupełniła wykształcenia w terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i poinformował P. O. o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości 100% wypłaconej kwoty pomocy tj. [...] zł. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił P. O. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom'" i w dniu [...] stycznia 2015 r., wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł. P. O. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Do odwołania Strona dołączyła kopie: 1) dokumentacji medycznej związanej ze stanem zdrowia matki Strony, z lat 2007-2014 oraz orzeczenia z dnia [...]r. o niepełnosprawności babci Strony i zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej; 2) faktur VAT potwierdzających dokonanie zakupów inwestycyjnych w gospodarstwie Strony. Wraz z pismem z dnia [...] lutego 2015 r., w uzupełnieniu odwołania, P. O.złożył zaświadczenie z dnia [...] lutego 2015 r., wystawione przez [...], zgodnie z którym Strona ukończyła studia w dniu [...] lutego 2015 r., na [...]. W dniu [...] marca 2015 r., Prezes ARiMR wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym zwrócił się o przedłożenie kopii dyplomu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia rolniczego przez Stronę. W dniu [...] marca 2015 r., P. O. przedłożył dyplom ukończenia studiów w [...], z dnia [...] lutego 2015 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał na powyższy stan faktyczny sprawy a następnie dokonał analizy obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i uznał, że odwołanie jest bezzasadne. Prezes ARiMR w pierwszej kolejności wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż Strona została pouczona w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom," w pkt 4 lit. h - o konieczności uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat od dnia doręczenia decyzji oraz w pkt 5 lit. f, o konieczności przedłożenia w Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Powyższą decyzję doręczono w dniu [...] maja 2011 r. Organ podkreślił, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 6 oraz § 19 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, termin na uzupełnienie wykształcenia przez P. O. upływał z dniem [...] maja 2014 r., a termin na dostarczenie dokumentu, upływał w dniu [...] lipca 2014 r. Prezes ARiMR podkreślił również, że przed uzyskaniem pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", P. O. zadeklarował w oświadczeniu o sposobie uzupełnienia wykształcenia, że posiada wykształcenie średnie i spełni wymagania w zakresie wykształcenia rolniczego do dnia [...] czerwca 2011 r. (zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] listopada 2010 r.). Organ zauważył, że zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Placówkę Terenową KRUS w Z., z dnia [...] września 2010 r., P. O. nie figurował w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników na dzień wystawienia zaświadczenia. Na podstawie akt sprawy, organ stwierdził, że do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, Strona nie posiadała stażu pracy w rolnictwie, spełniającego warunki § 6 ust. 1 oraz ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. Podkreślono, że na dzień [...] kwietnia 2011 r., tj. dzień wydania decyzji przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o przyznaniu pomocy, P.O. posiadał wykształcenie średnie niezwiązane z rolnictwem oraz nie posiadał 3- letniego stażu pracy w rolnictwie. W wymaganym okresie 3 lat od dnia odebrania tej decyzji tj. do dnia [...] maja 2014 r., nie uzupełnił wykształcenia. P. O. przedłożył wraz z odwołaniem od zaskarżonej decyzji, zaświadczenie, zgodnie z którym ukończył studia i uzyskał tytuł inżyniera w dniu [...] lutego 2015 r. Taka też data widnieje na dyplomie przedłożonym przez Stronę w dniu [...] marca 2015 r. Oznacza to, że Strona uzyskała wykształcenie rolnicze [...] miesięcy i [...] dni po upływie terminu wskazanego w § 18 ust. I pkt 6 rozporządzenia wykonawczego i nie dopełniła warunku wskazanego w § 19 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego. Prezes ARiMR również wskazał, iż zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 str.15 z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.). "... państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a. śmierć beneficjenta; b. długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu: c. wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d. katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa: e. wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f. choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza'". Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są: 1. uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu: • wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy, • katastrofa naturalna powodująca trwale uszkodzenie nieruchomości lub obiektów, • wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia, • wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin, • rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta 2. niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. W myśl § 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności: 1) zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły Iub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lub przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu; 2) kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia; 3) kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez Beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności (zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006). W dalszej części uzasadnienia organ zauważył, że w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., P. O. złożył wyjaśnienie w którym podkreślił, że "zaistniały okoliczności niezależne ode mnie wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły które spowodowały, iż nie uzupełnię wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy". Strona poinformowała, że uzupełni wykształcenie w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, tj. do dnia 30 września 2014 r. Zdaniem Prezesa ARiMR, P. O. do pisma nie dołączył dokumentu, który potwierdziłby zaistnienie okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego tj. niezależnych od beneficjenta okoliczności wynikających z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związanych z terminem egzaminu zawodowego skutkujących nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie. Strona przedstawiła m.in. zaświadczenie od lekarza weterynarii z dnia [...] czerwca 2014 r., potwierdzające, że latach [...], w gospodarstwie należącym do ojca Strony [...] oraz w czasie wizyt i zabiegów lekarsko-weterynaryjnych "aktywnie uczestniczył syn właściciela P.O.". Organ zauważył, że wskazana przyczyna opóźnienia w uzupełnieniu wykształcenia, nie spełnia warunku wymienionego w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie wskazanie choroby zwierząt gospodarskich, jako choroba epizootyczna wymieniona w ww. art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 lit. f, nie może być uwzględnione przez organ II instancji m.in. ze względu na fakt, że choroba dotknęła żywego inwentarza w gospodarstwie ojca Strony, jak również ze względu na niespełnienie warunku zgłoszenia, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Zdaniem Prezesa ARiMR w sprawie P. O. nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w ww. przepisach prawa jako kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Zważywszy na wszystkie okoliczności w sprawie, organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji nr [...], iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, nakazującego zwrot 100 % kwoty pomocy za nieuzupełnienie wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Nienależnie pobrana kwota płatności wynosi [...] zł. Odnosząc się do złożonego przez Stronę odwołania, organ odwoławczy stwierdził, iż fakt ustalenia terminu egzaminu w dniu [...] lutego 2015 r., nie może być uwzględniony w przedmiotowej sprawie jako nadzwyczajna okoliczność, przede wszystkim dlatego, że niespełniony został warunek wymieniony w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym, uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. W sprawie P. O., termin ten upłynął w dniu [...] lutego 2015 r., podczas gdy na zaświadczeniu z [...] oraz na dyplomie, data ukończenia studiów to dzień [...] lutego 2015 r. W zakresie zarzutu naruszenie art. 47 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wymieniona przez Stronę, [...] w latach [...], nie należy do kategorii siły wyższej, mogącej uzasadnić przedłużenie zainteresowanemu terminu realizacji obowiązku uzupełnienia wykształcenia, organ podkreślił, że P. O. poinformował Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o tym fakcie w dniu [...] lipca 2014 r., przedstawiając zaświadczenie od lekarza weterynarii z dnia [...] czerwca 2014 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 47 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 ze względu na nieuznanie za siłę wyższą zgłoszonych przez Stronę problemów zdrowotnych członków najbliższej rodziny organ zauważył, że Strona nie poinformowała Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o wymienionych okolicznościach przed dniem upływu terminu na uzupełnienie wykształcenia. Do wyjaśnienia złożonego w dniu [...] lipca 2014 r., P. O. dołączył karty informacyjne leczenia szpitalnego ojca Strony w okresie [...], następnie wraz z odwołaniem złożył kopie dokumentacji medycznej związanej ze stanem zdrowia matki Strony, [...], o niepełnosprawności i zaliczeniu do I grupy inwalidzkiej babci Strony. Zdaniem Prezesa ARiMR, w świetle ww. art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, choroba członka rodziny, nie może być uznana za szczególne okoliczności, w których ARiMR może odstąpić od żądania zwrotu części lub całości wypłaconej pomocy, nie jest to przypadek mieszczący się w zamkniętym katalogu przesłanek wymienionych w art. 47 ust. 1. Zdaniem organu błędne jest twierdzenie Strony, że przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 obejmuje również inne przypadki poza wymienionymi ("w szczególności"), co potwierdza m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygnaturze nr III SA/Wr 53/14 z dnia 4 września 2014 r. W dalszej części uzasadnienia organ podkreślił, że P. O. w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" został pouczony o konieczności uzupełnienia wykształcenia oraz o konieczności przedłożenia w Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia, we wskazanych terminach. Z akt sprawy wynika, że do dnia [...] maja 2014 r., czyli terminu wynikającego z przepisu § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, Strona nie uzupełniła wykształcenia, zgodnie z oświadczeniami złożonymi wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy. W dniu [...] maja 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wezwał Stronę, w przypadku wystąpienia okoliczności przewidzianych zmienionymi przepisami rozporządzenia wykonawczego (okoliczności, które spowodowały nieuzupełnienie wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy), do ich potwierdzenia w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania niniejszej informacji. Następnie w wezwaniu z dnia [...] czerwca 2014 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, jeszcze raz zwrócił się o przedłożenie wyjaśnień w sprawie okoliczności wystąpienia "siły wyższej'', wynikających z zastosowania § 22 rozporządzenia wykonawczego. Organ odwoławczy również zauważył, że Wnioskodawca, w pkt XV wniosku o przyznanie pomocy oraz w pkt VII wniosku o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane są Jemu zasady przyznawania i wypłaty pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015., nr [...], P. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 47 pkt f Rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW), poprzez jego niezastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i błędne przyjęcie: • iż poważne choroby trzech członków najbliższej rodziny skarżącego, uniemożlwiające im bezpośrednią pracę w gospodarstwie rolnym oraz [...], nie stanowią "siły wyższej" lub "szczególnych okoliczności" w rozumieniu ww. przepisu, w sytuacji gdy są to okoliczności zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia, niezależne od skarżącego lub co najmniej stanowiące wyjątkowy zespół faktów i wydarzeń towarzyszących uwarunkowaniom prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego, a użyte w przepisie sformułowanie "w szczególności" ma charakter przykładowego wyliczenia obligującego organ do rozważenia wszystkich okoliczności mających wpływ na tok nauczania i skutkujące jego opóźnieniem, • iż [...] udokumentowana przez skarżącego i o której skarżący zawiadamiał organy, nie należy do kategorii siły wyższej mogącej uzasadniać przedłużenie zainteresowanemu terminu do zadośćuczynienia obowiązkowi uzupełnienia wykształcenia w określonym terminie, w sytuacji gdy z brzmienia tego przepisu jasno wynika, iż za siłę wyższą uważa się także [...], na którą zapada całość, bądź część inwentarz należącego do rolnika, 2. § 22 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: Rozporządzenie) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i mylne uznanie, iż opóźnienie w uzupełnieniu wykształcenia przez skarżącego nie było związane z terminem egzaminu zawodowego, w sytuacji gdy skarżący po zaliczeniu ostatniego z przedmiotów przewidzianych w harmonogramie studiów w dniu [...] marca 2014 r. miał możliwość złożenia egzaminu zawodowego dopiero dnia [...] lutego 2015 r., co też uczynił, 3. art. 7, 8, 11 k.p.a. poprzez brak motywów decyzji odzwierciedlających rację decyzyjną, wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, pominięcie dowodów i okoliczności przemawiających za przywróceniem 3- dniowego terminu lub odstąpienia od żądania zwrotu udzielonej pomocy, co wskazuje na brak procesu rzeczowej konkretyzacji decyzji, rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem rozważenia interesu społecznego oraz uzasadnionego interesu indywidualnego, pomimo iż z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, iż opóźnienie w uzupełnieniu wykształcenia nastąpiło na skutek okoliczności niezależnych od skarżącego, udzielona pomoc finansowa została w całości przeznaczona na zakup maszyn rolniczych, a ponadto na dzień [...] lutego 2015 r. został odwołującemu wyznaczony termin obrony pracy dyplomowej, po którym skarżący uzyskał wymagane wykształcenie. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze ww. podstawy orzekania sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ. Przypomnieć należy, że art. 29 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Na podstawie tej delegacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał dnia 17 października 2007 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", objętego PROW 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW). W myśl § 18 ust.1 pkt 6 rozporządzenia MRiRW w brzmieniu obowiązującym w dacie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej, beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - w przypadku, o którym mowa w § 6 ust. 3, a stosownie do § 19 pkt 6 powinien przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Wymieniony § 6 ust.3 rozporządzenia MRiRW stanowił natomiast, że osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 1, może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Rozporządzeniem z dnia z dnia 17 kwietnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmienił rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz.501, dalej: rozporządzenie zmieniające). W wyniku zmiany § 19 pkt.6 rozporządzenia MRiRW został rozszerzony o zapis, iż w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - zaświadczenie potwierdzające uzupełnienie wykształcenia należy złożyć w terminie w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat i 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Przepis § 22 ust.1 pkt.2 został wówczas dodany i stanowił, że innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. Rozporządzenie zmieniające weszło w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, to jest dnia 19 kwietnia 2014 r. a zmieniane przepisy § 19 pkt. 6 i § 22 pkt. 2 miały zastosowanie również do beneficjentów, którym przed dniem wejścia w życie tegoż rozporządzenia upłynęły terminy na spełnienie warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MRiRW. Stosownie do treści § 4 ust. 1 zmieniającego rozporządzenia Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazała skarżącemu informację o zmianie przepisów w zakresie, o którym mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Stosowne pismo z dnia [...] maja 2014 r. zostało doręczone skarżącemu. Przypomnieć też należy, że zgodnie z treścią art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW)- Dz. UE. L. 368 str. 15 (dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr. 1974/2006): 1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. 2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Niesporne w sprawie jest, że ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Skarżącemu została przyznana pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w kwocie [...] zł. Decyzja zawierała pouczenie o obowiązku dopełnienia zobowiązania o uzupełnieniu wykształcenia w okresie 3 lat od doręczenia decyzji oraz obowiązku przedłożenia w terminie 60 dni od dnia upływu wskazanych 3 lat dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia. Obowiązek dopełnienia powyższego zobowiązania zawarty w pouczeniu decyzji był zgodny z treścią § 6 ust. 3 rozporządzenia MRiRW i treścią pisemnego zobowiązania skarżącego z dnia 8 września 2010 r. złożonego przy wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Decyzja o przyznaniu pomocy została doręczona skarżącemu w dniu [...] maja 2011r. Zatem termin do uzupełnienia wykształcenia mijał [...] maja 2014 r., a termin do złożenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w dniu [...] lipca 2014r. Zgodnie z prawidłowym ustaleniem organu skarżący uzupełnił wykształcenie dopiero w dniu [...] lutego 2015 r. Jest to termin, który przekracza zarówno termin podstawowy 3 lat od doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy ([...] lipca 2014 r.), jak również termin potencjalnie przedłużany w trybie § 19 pkt. 6 w zw. § 22 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia MRiRW ([...] lutego 2015 r.). W tym miejscu wskazać należy, że przedłużenie terminu uzupełnienia wykształcenia dotyczy wyłącznie 9 miesięcy od daty podstawowej i uzależnione jest od niezależnego od beneficjenta cyklu kształcenia. Wbrew zarzutom skargi wymieniony przedłużony termin nie tylko bezskutecznie wyekspirował w przedmiotowej w sprawie ale także nosił znamiona nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień obciążających skarżącego. Z dwóch zaświadczeń wydanych przez [...] z dnia [...] lipca 2014 r. i [...] sierpnia 2014 r. wynika, że skarżący rozpoczął studia 4 letnie (8 semestrów) w dniu 1 października 2006 r., że był na urlopie okolicznościowym w okresie [...], że w roku akademickim [...] powtarzał ostatni (8) semestr, że w dniu [...] został skreślony z listy studentów, następnie w dniu [...]r. uzyskał wznowienie studiów, ponownie w dniu [...] został drugi raz skreślony z listy studentów i w dniu [...]r. ponownie wznowił studia z planowanym terminem zakończenia studiów 30 września 2014 r. Z zaświadczenia uczelni z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że w tej dacie miał już absolutorium i zobowiązany był do złożenia pracy dyplomowej do dnia 30 grudnia 2014 r. W tych warunkach nie można przypisać okresów przedłużania studiów uczelnianym cyklem nauki niezależnym od skarżącego. Skarżący nie wskazał nawet kiedy złożył pracę dyplomową. Termin jej złożenia niewątpliwie wpływał na wyznaczenie daty jej obrony. Na termin napisania i złożenia pracy dyplomowej miał wpływ sam skarżący. Tym samym zarzut naruszenia przez organ przepisu § 22 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia MRiRW pozostaje bezzasadny. W sprawie nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 47 rozporządzenie Komisji (WE) nr. 1974/2006. Wymieniony przepis wskazuje na siłę wyższą lub wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają odstąpienie od żądania zwrotu otrzymanej pomocy. Przepis ten wyraźnie wskazuje na poważne powody uniemożliwiające wykonanie przyjętego zobowiązania ale też wskazuje, że beneficjent jest zobowiązany poinformować o tym organ w terminie 10 dni roboczych, od dnia w którym on lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Skarżący powołuje się na okoliczność choroby rodziców, niepełnosprawność babci oraz na okoliczność [...] w gospodarstwie ojca w latach [...]. W stosunku do żadnej z tych okoliczności nie dokonał stosownego poinformowania organu. W odniesieniu do stanu zdrowia wskazanych osób podnieść należy, że stan ten istniał w dacie składania wniosku o udzielenie pomocy ([...] września 2010) i był znany skarżącemu składającemu zobowiązanie do uzupełnienie wykształcenia. W odniesieniu natomiast do [...] to okoliczność ta dotyczyła stada nie należącego do skarżącego, okoliczność ta nie było zgłaszana organowi w okresie, w którym zaistniała, a zaświadczenie weterynaryjne o zaistniałej chorobie w latach [...] wystawione było dopiero [...] czerwca 2014 r. Tym samym wskazane okoliczności nie wypełniały przesłanek art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr. 1974/2006 w odniesieniu do skarżącego. Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania z art. 7, 8 i 11 k.p.a. Sąd nie stwierdza, by w toku niniejszego postępowania organy administracji złamały wymóg stania na straży praworządności, nie podejmowały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), bądź by czynności prowadzono w sposób nie budzący zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisem art. 107 k.p.a., zawiera ustalenia okoliczności faktycznych, wnioski z nich wynikające, a także rozważania prawne. Tym samym twierdzenie skarżącego, iż naruszono przepis art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.