V SA/Wa 2491/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... sierpnia 2010 r. Nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminów do złożenia dokumentów dotyczących refundacji składek na ubezpieczenia społeczne p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF – z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Zamieszkują w mieszkaniu o pow. ...m² znajdującym się w budynku gospodarczo-mieszkalnym o pow. ... m ². Obydwoje są rencistami, wizyty u lekarzy i zakup lekarstw pociągają za sobą koszty. Skarżący nie posiada innych nieruchomości ani przedmiotów wartościowych. Firma skarżącego nie przynosi dochodów. Skarżący wraz z małżonką utrzymują się ze świadczeń rentowych oraz dochodów z dodatkowej pracy. Wysokość miesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym skarżący określił na kwotę ... zł. Ponadto skarżący wskazał, iż korzysta z refundacji składek ZUS z PFRON-u. Aktualnie spłaca z żoną kredyt, którym spłacili długi wobec dostawców (z ... ... zł spłata do maja 2011 r.). W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż wydatki związane z utrzymaniem własnym i małżonki wynoszą około ... zł, natomiast wydatki związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania są rzędu ... zł. Przedmiotów wartościowych skarżący nie ma, posiada ...-letni samochód osobowy. Skarżący wskazał, iż ciągle korzysta z kredytów odnawialnych i także z innych, którymi spłacił zobowiązania wobec dostawców. Jeśli chodzi o ostatnie lata to działalność nie przynosi dochodów. Skarżący w 2012 r. przechodzi na emeryturę i nie będzie już korzystał z PFRON-u. Skarżący nadesłał również zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009, wyciągi z rachunków bankowych oraz potwierdzenie wysokości uzyskiwanych dochodów z pracy przez małżonkę skarżącego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (zgodnie z §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącego bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która zgodnie z oświadczeniem nie przynosi żadnych dochodów. Skarżący został zobowiązany do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów z działalności, jednakże wezwania w tym zakresie nie wykonał. W dokumencie PPF skarżący wskazał jednak, iż jego łączne dochody z renty i działalności wynoszą ... zł. Dochody małżonki skarżącego z renty i pracy dodatkowej określono w wysokości ... zł brutto. Z nadesłanych dokumentów tj. wyciągu z rachunku bankowego oraz odcinków dotyczących wypłaty wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia wynika, iż dochody małżonki są znacznie wyższe tj. ze świadczenia emerytalnego uzyskuje ona miesięcznie ... zł netto natomiast z tytułu zatrudnienia jej dochody wynoszą około ... netto (średnie dochody z miesięcy od września do listopada 2010 r. - wypłata ROR). Ponadto nadesłane dokumenty potwierdzają, iż małżonka skarżącego uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu ryczałtu samochodowego – około ... zł miesięcznie (średnia z 3 miesięcy), uzyskała również od pracodawcy zwrot za okulary (... zł). Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, iż miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego, w którym pozostają dwie osoby wynosi około ... zł netto. Taka wysokość dochodu przy uwzględnieniu wskazanych niezbędnych kosztów utrzymania daje możliwość poniesienia przewidywanych kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie nie są wysokie. Do niezbędnych kosztów utrzymania zaliczono wskazane przez skarżącego ... zł (wyżywienie, ubranie i leczenie) oraz ... zł na utrzymanie domu. Nie dano wiary skarżącemu, iż miesięcznie wydaje na utrzymanie domu ... zł, tym bardziej, iż skarżący zobowiązany był przedstawić dokumenty potwierdzające wydatki mieszkaniowe, czego nie uczynił. Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci m.in. samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Ponadto zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki, spłaty karty kredytowej), które skarżący podjął w celu spłaty innych długów nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, w niniejszej sytuacji w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżący i jego małżonka nie znajdują się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe, które w niniejszej sprawie nie są wysokie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.