V SA/Wa 2492/07

PostanowienieWSA w Warszawie2007-12-01

Skład orzekający: Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada znaczny majątek w postaci dzieł sztuki, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać prawo pomocy w zakresie całkowitym, pomimo posiadania dochodów pozwalających na pokrycie bieżących wydatków?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został oddalony, ponieważ wnioskodawczyni, mimo posiadania dochodów, które nie pokrywały w całości bieżących wydatków, dysponowała znacznym majątkiem w postaci dzieł sztuki, monet i znaczków, którego wartość szacowano na kilkaset tysięcy złotych. Posiadanie takiego majątku, nawet jeśli nie jest płynne, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż środki te mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazała na miesięczne dochody rodziny w wysokości od 1600 do 3600 zł, przy czym większość środków pochodziła od męża prowadzącego działalność gospodarczą. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości ani zasobów pieniężnych, ale posiada wspólnie z mężem obrazy, rzeźby, monety i znaczki o szacowanej wartości ok. 200 000 zł. Sąd, analizując jej sytuację materialną, stwierdził, że dochody rodziny, pomniejszone o bieżące wydatki, pozostawiały znaczną kwotę do dyspozycji, a posiadany majątek w postaci dzieł sztuki czynił przyznanie prawa pomocy niezasadnym.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 22 listopada 2007 r. T. H. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż mieszka w raz z mężem i małoletnim synem. Wskazała, iż jest zatrudniona u córki i zięcia jako pomoc domowa i dziecka z wynagrodzeniem w wysokości 600 złotych. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochody od 1000 do 3000 złotych miesięcznie. Wskazała, iż to co zarabia mąż wystarcza na utrzymanie rodziny ale na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika już nie. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych. Posiada natomiast wspólnie z mężem obrazy, rzeźby, monety, znaczki o wartości ok. 200.000 złotych. Mając na uwadze, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie ze skargi męża wnioskodawczyni - zarządzeniem z dnia 27 listopada 2007r. sporządzono kserokopie dokumentów nadesłanych przez męża wnioskodawczyni do sprawy V SA/Wa 2440/07 i włączono je do przedmiotowej sprawy. Z ww. dokumentów wynika, iż miesięczne wydatki jej rodziny wynoszą ok. 1500 złotych. Obrazy i rzeźby o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały wykonane przez męża wnioskodawczyni i przez niego też została oszacowana ich wartość na ok. 200.000 – 300.000 złotych, a w rzeczywistości ich wartość przy sprzedaży może zostać obniżona. Umowa o dzieło o wartości 90.000 złotych, którą zawarł mąż zainteresowanej, została zrealizowana w części tj. kwocie 12.000 złotych, co do pozostałej części skarżący toczy spór przed Sądem w P. Mąż wnioskodawczyni oświadczył również, iż zainteresowana z tytułu opieki nad wnuczką uzyskuje dochód w wysokości 600 złotych oraz, że rodzice dziecka pokrywają koszty związane z pobytem wnioskodawczyni (oświadczenia zięcia z dnia 12 i 22 marca 2007r.). W ciągu ostatnich sześciu miesięcy mąż skarżącej sprzedał rzeźbę za kwotę 3000 złotych – faktura z dnia 20 listopada 2007r. Dodatkowo mąż wnioskodawczyni wyjaśnił, iż posiada dwóch starszych synów, którzy mieszkają i pracują we F. i czasami pomagają mu finansowo. Innej pomocy nie uzyskuje. Z załączonych wyciągów z rachunku bankowego męża wnioskodawczyni wynika saldo na dzień 23 listopada 2007r. - 3.058,19 złotych, natomiast saldo na rachunku zainteresowanej na ten dzień wynosiło 7,47 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 150 zł (stosownie do §2 ust. 3 pkt 8 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz koszty związane z ustanowieniem radcy prawnego. Ponadto w tutejszym Wydziale V WSA w Warszawie obecnie toczy się postępowanie ze skargi męża skarżącej, który również wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W związku z tym przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku wzięto również pod uwagę koszty jakie powinien ponieść również mąż zainteresowanej. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. W szczególności wskazać należy, iż skarżąca oświadczyła, iż miesięcznie wspólnie z mężem uzyskuje dochody w wysokości od 1600 do 3600 złotych. Natomiast z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego męża skarżącej wynika, iż w okresie ostatnich 3 miesięcy dokonano wpłat kwoty ok. 11.500 złotych. Mąż skarżącej oświadczył, iż wydatki miesięczne rodziny wynoszą 1.500 złotych. W związku powyższym skarżąca nie wskazała jakoby całość uzyskiwanych dochodów była wydatkowana na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny. Należy bowiem podkreślić, iż dochody rodziny skarżącej za ostatnie trzy miesiące wynosiły ok. 13.300 złotych (11.500 złotych kwota wynikająca z rachunku oraz 1800 złotych za opiekę nad wnuczką) natomiast wydatki wynosiły ok. 4.500 złotych. W związku z tym do wydatkowania skarżąca wraz z rodziną posiadała kwotę prawie 9.000 złotych. Skoro zatem środki te nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) mogą zostać wydatkowane na ustanowienie radcy prawnego (dla wnioskodawczyni i jej męża) i koszty postępowania sądowego. Dodatkowo należy również podkreślić, iż skarżąca wraz z mężem posiada również znaczny majątek w rzeźbach, obrazach (szacowany przez męża skarżącej na kwotę od 30.000 złotych do 300.000 złotych), monetach i znaczkach (szacowany przez skarżącego na kwotę 100.000 złotych). W związku z tym również z tego powodu przyznanie prawa pomocy byłoby niezasadne. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło