V SA/Wa 2492/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia[...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym; Decyzją nr [...]z dnia [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] Oddział Regionalny w [...] ustalił [...] (dalej: skarżący) kwotę nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 12 214 zł. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję z dnia [....] kwietnia 2013 r. (sygn. akt III SA/Gl 1343/13). Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie spłaty należności wskazując na trudną sytuację finansową, w jakiej się znajduje i uzupełnił go o dokumenty przedstawiające stan majątkowy oraz zadłużenia. W wyniku rozpoznania ww. wniosku Prezes ARiMR w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...] na mocy której odmówił umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz.1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem, właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzania (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r. str. 52 z późn. zm.). Z uwagi na fakt, że zadłużenie skarżącego ustalone decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. w wysokości 12.214 zł przekroczyło równowartość 100 euro, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Organ I instancji podniósł również, iż ze złożonego wniosku o umorzenie należności, uzupełnionego pismem z dnia [...] maja 2014 r. wynika, że przyczyną umorzenia należności jest trudna sytuacja finansowa, która nie pozwala na spłatę kwoty 12 214 zł. Wskazał, iż z załączonych dokumentów wynika, że [...] jest właścicielem użytków rolnych położonych na terenie Miasta i Gminy [...] o powierzchni [...] ha (2,1090 ha przeliczeniowych) oraz współwłaścicielem gruntów położonych na terenie Miasta i Gminy [...] o powierzchni 2,5480 ha, w tym użytków rolnych o powierzchni 1,7753 ha (0,2663 ha przeliczeniowych). Zgodnie ze średnia ceną gruntów rolnych w obrocie prywatnym w woj. [...] w I kwartale 2014 r. wg. GUS wartość gruntów rolnych skarżącego bez naniesień wynosi 247 619,50 zł (tj. 8,4419 ha x 29 332,20 zł). Czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego – produkcja zboża owsa i pszenżyta oraz hodowla zwierząt – 2 byczki i 5 owiec rasy olkuskiej. Wobec tego, iż [,...] nie określił wysokości dochodu z gospodarstwa, zgodnie z obwieszczeniem Prezes GUS z dnia [...] września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. (M.P. z 2013 r., poz. 774), w 2012 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosi 2 341 zł. Z powyższego wynika, że dochód rodziny [...] wynosi 5 560,58 zł (2,3753 ha x 2341 zł). Z informacji posiadanych przez ARiMR wynika, iż za 2013 r. [...] przyznano płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 19 104,80 zł oraz płatności z tytułu ONW w wysokości 7 725,60 zł. [...] wskazał, że miesięczne wydatki i utrzymanie rodziny wynoszą 2000 zł (w tym składka odprowadzenia do KRUS 252 zł, spłata kredytu 500 zł, opłata za energię 250 zł, opłata za gaz 160 zł). Zgodnie z oświadczeniem zobowiązany posiada maszyny rolnicze, które nie przedstawiają większości wartości (pług, brony, kultywator, siewnik i 2 ciągniki). Wskazał, że z powodu braku płynności finansowej ma również zadłużenia w firmach windykacyjnych oraz nieuregulowaną fakturę za zakup nawozu na kwotę 1516 zł. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy powołał i wyjaśnił przepisy prawa krajowego i unijnego mające zastosowanie w sprawie oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji podnosząc trudną sytuację finansową oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tego rodzaju należności reguluje powołane wyżej rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r. Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu, należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, jeśli należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest to, iż kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] wynosi 12. 214,00 zł. Kwota ta – po jej przeliczeniu na walutę euro przy zastosowaniu jej kursu w wysokości 4 1945 zł, wyznaczonego przez [...] na dzień [...] stycznia 2013 r. – przekracza równowartość 100 euro. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od 419,45 zł. Następnie wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r., Prezes ARiMR ma możliwość, a zatem nie jest zobligowany, do umorzenia w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Tak więc w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych omawianym przepisem, organ może z urzędu (nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...) 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność (...); 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Analizując sytuację skarżącego organ II instancji stwierdził, iż ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący jest współwłaścicielem gruntów rolnych o powierzchni 2,5480 ha, w tym użytków rolnych 1,7753 ha. Ww. nieruchomości mogą zostać zajęte przez organ egzekucyjny. Wyjaśnił, iż organ I instancji w swojej decyzji wskazał co prawda na większą powierzchnię gruntów, które są w posiadaniu skarżącego, jednakże wskazanie to wynikało wprost z uzupełnienia strony do wniosku z dnia [...] maja 2014 r. (data wpływu do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR), w którym wskazał, że wielkość gospodarstwa wynosi odpowiednio [...] ha i 2,548 ha. Powołanie się przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji również na nieruchomości, które są przez skarżącego dzierżawione nie zmienia faktu współwłasności pozostałych nieruchomości. W związku z tym zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową, bowiem nadal nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ponadto wskazał, że [...] za 2013 rok przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 19.104,80 zł oraz płatności z tytułu ONW w wysokości 4.725,60 zł. Strona uzyskuje również dochody z prowadzenia gospodarstwa, które również mogą zostać zajęte przez organ egzekucyjny. Dodał, iż konieczność ponoszenia wydatków na utrzymanie, nie jest okolicznością wyjątkową i nadzwyczajną, lecz powszechnym elementem życia wielu rodzin. W tej sytuacji, środki pieniężne, którymi dysponuje skarżący nie spłatę innych rachunków, mogą również zostać zajęte przez organ egzekucyjny. Sytuacja skarżącego nie jest szczególna i wyjątkowa na tle innych podmiotów pozostających w podobnej sytuacji i nie ma wobec tego podstaw aby traktować ja odmiennie. Trudna sytuacja finansowa i życiowa nie może sama przez się skutkować obowiązkiem umorzenia należności, gdyż wiele osób boryka się z podobnymi trudnościami. Tym samym jak uznał w przedmiotowej sprawie nie zachodzi określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanka umorzenia kwoty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Wskazał również, że zarówno agencja płatnicza jak również Instytucja Zarządzająca – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Państwo członkowskie zobowiązany jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5, stwierdzić należy, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły i należycie swoje stanowisko uzasadniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że niewątpliwie trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżący, nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku. Podnieść należy, iż w omawianym przepisie jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", przy czym chodzi tu o przypuszczenie organu oceniającego wniosek. Zatem uprawnione było przyjęcie, na podstawie przedstawionych dokumentów, że organ będzie w stanie wyegzekwować zaległości. Przypomnieć w tym miejscu należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że zarówno agencja płatnicza, jak również Minister jako Instytucja Zarządzająca, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Pamiętać również trzeba, iż § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które w żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony zgodnie z regułami procesowymi i stanowił on wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jego oceny dokonano zaś w zgodzie z zasadami logiki. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Powyższego nie może zmienić subiektywne stanowisko skarżącego. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi. Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia umorzenia zaległości a nie zaś badanie prawidłowości działań organów przy ustalaniu kwot nienależnie pobranych płatności. Decyzja w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ma bowiem przymiot prawomocności. W prawidłowo zatem ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.