V SA/Wa 2493/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie ma innych dochodów poza emeryturą w kwocie 710 zł netto. Jako jedyny składnik majątku wskazał mieszkanie o powierzchni 30 m kw, zaznaczając jednocześnie, iż mieszka u córki. Natomiast do miesięcznych wydatków skarżący zaliczył: opłatę za telefon - 35 zł, opłatę za wodę – 20 zł, opłatę za wywóz odpadów – 40 zł, opłatę za energię elektryczną – 103 zł, koszty ogrzewania – 175 zł (2.100 zł rocznie) oraz koszty leczenia – ok. 50 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, w piśmie z 27 marca 2017 r. (data stempla pocztowego) skarżący oświadczył, że właścicielem mieszkania wskazanego we wniosku jest jego córka, która odziedziczyła ten lokal po swojej matce, a małżonce skarżącego (kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w P., I Wydział Cywilny z 12 lutego 2016 r., sygn. akt I Ns 802/15, o stwierdzeniu nabyciu spadku – karta 70 akt sądowych). Do ww. pisma skarżący załączył również obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2016, z którego wynika, że w roku ubiegłym dochód skarżącego z tytułu świadczenia emerytalnego wyniósł 14.337,88 zł (karta 68 – 68 verte akt sądowych) oraz kopie dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków wymienionych we wniosku, tj. faktur i dowodów uiszczenia tych opłat (karty 66, 67, 69, 71, 72 i 73 akt sądowych). Ponadto skarżący przedłożył przy piśmie z 27 marca 2017 r. wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2017 r. do 23 marca 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 75,15 zł (karta 65 akt sądowych sprawy). Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w myśl art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2016 r. nr 154/2016 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. stanowiący, iż strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 2/15, do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., należą sprawy z ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący jest zatem z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W konsekwencji rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. podlega umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Wobec ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, merytorycznemu rozpoznaniu podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Mając na uwadze z jednej strony jego niski stały dochód (710 zł), a z drugiej strony miesięczne wydatki (na poziomie 420 zł), należy stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Dlatego zasadne jest przyznanie mu adwokata z urzędu celem obrony interesów przed Sądem. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.