V SA/Wa 2499/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi O. P. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... czerwca 2016 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca O. P. wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że wydzierżawione od jej rodziców gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów. Dlatego dochody z tytułu prowadzenia tego gospodarstwa (obejmującego powierzchnię 1,74 ha) oszacowała według GUS na 286 zł w skali miesiąca. Do swoich miesięcznych wydatków zaliczyła: opłatę za ubezpieczenie w KRUS – 130 zł oraz opłaty za media - 100 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła: • zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w S. z [...] lutego 2016 r. stwierdzające, że skarżąca podlega od 1 września 2016 r. z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, a jej konto nie jest zadłużone, • umowę dzierżawy gruntów rolnych zawartą w dniu 1 września 2014 r. pomiędzy O. K. a B. K. i K. K., • wypis z rejestru gruntów – wykaz zmian wskazujący, iż dzierżawcą gruntów ornych o powierzchni 1,2628 ha jest O. K., a właścicielami K. K. i B. K.. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego, skarżąca (pismem Sądu z 3 października 2016 r.) została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez: a) wskazanie źródeł utrzymania, w szczególności oświadczenie, czy skarżąca korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób - jeżeli tak, to zobowiązano ją do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżąca jest utrzymywana, tj. kto zapewnia jej żywność, mieszkanie, odzież (skoro – jak podała skarżąca w formularzu wniosku PPF - jej miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 286 zł, a skarżąca ponosi opłaty w łącznej kwocie 230 zł miesięcznie), b) oświadczenie, czy skarżąca posiada rachunki bankowe (w tym lokaty i konta dewizowe) - jeżeli tak, to zobowiązano ją do nadesłania wyciągów z tych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie transakcje dokonane w ww. okresie, a jeżeli skarżąca nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano ją do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) oświadczenie, czy skarżąca w roku bieżącym otrzymała jakiekolwiek wpłaty z tytułu dopłat do gruntów rolnych z funduszy unijnych (jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości), d) udokumentowanie miesięcznych wydatków skarżącej (tj. opłat za ubezpieczenie w KRUS i opłat za media), e) ewentualne przedłożenie innych dokumentów potwierdzających sytuację majątkową skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z [...] października 2016 r. podała, że "wszystkie niezbędne dane do weryfikacji wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy tj. wyjaśnienia, oświadczenia, załączniki – zawarte są w złożonym wniosku". Nadto jako uzupełnienie skarżąca przedłożyła kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu skarżącej następujących płatności: • Jednolitej Płatności Obszarowej – 2015 w wysokości 2.567,94 zł, • płatności za zazielenienie – 2015 w wysokości 1.722,39 zł, • płatności redystrybucyjnej – 2015 w wysokości 452,79 zł, • płatności dla młodych rolników – 2015 w wysokości 1.465,77 zł. Jednocześnie skarżąca w piśmie z [...] października 2016 r. wniosła o nieuwzględnienie płatności objętych ww. decyzją w kontekście jej dochodów, ponieważ przedmiotowe płatności stanowią rekompensatę poniesionych przez nią nakładów na uprawę gruntów rolnych. Oświadczyła również, iż cała powierzchnia gruntów stanowi "gospodarstwo rolno-rodzinne" wraz z rodzicami, z którymi skarżąca zamieszkuje i którzy także utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą strony skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić, należy, że skarżąca nie przedstawiła w sposób klarowny i pełny swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu z 3 października do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ograniczając się do stwierdzenia, iż wszystkie niezbędne dane do weryfikacji tego wniosku zostały w nim zawarte. Skarżąca nie wyjaśniła skąd czerpie środki na niezbędne utrzymanie skoro dzierżawione przez nią gospodarstwo rolne (należące do jej rodziców) nie przynosi żadnych dochodów. Nie wskazała, czy posiada jakiekolwiek rachunki bankowe, lokaty lub konta dewizowe, jak również nie udokumentowała wysokości ponoszonych wydatków. Nie wiadomo też w jaki sposób skarżąca czyni nakłady na dzierżawione gospodarstwo rolne w sytuacji gdy, jak utrzymuje, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie dysponuje żadnym majątkiem. Zauważyć także wypada, że skarżąca w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a w piśmie z 18 października podała, że mieszka z rodzicami, którzy również pracują i utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa. Z kolei akta administracyjne niniejszej sprawy oraz przedłożone przez skarżącą dokumenty wskazują, iż w toku postępowania administracyjnego skarżąca zmieniła nazwisko z rodowego "K." na "P.". W świetle powyższego należy poddać w wątpliwość wiarygodność oświadczenia skarżącej o samodzielnym prowadzeniu przez nią gospodarstwa domowego. Jest to kolejna kwestia, której skarżąca nie wyjaśniła dostatecznie. W tej sytuacji nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, skoro nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej w sposób całkowity i niebudzący wątpliwości. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Lakoniczna odpowiedź skarżącej na wezwanie Sądu z 3 października 2016 r. uniemożliwia dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.