V SA/Wa 25/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... listopada 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W dniu ... stycznia 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) J. K. wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż bezprawnie został pozbawiony wszelkich dopłat unijnych, które są jedynym i głównym źródłem utrzymania gospodarstwa rolnego, a także całej jego rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką dzieci. Zamieszkują w drewnianym domu o pow... m². Skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. ... ha, a jego żona o pow. ... ha. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Ceny nawozów i paliwa są tak wysokie, iż nie stać go na ich zakup. Sprzedaż płodów rolnych spadła i ciężko jest utrzymać gospodarstwo rolne. Dochody ze wspólnego gospodarstwa rolnego określono w wysokości ... zł miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie własne i rodziny wynoszą łącznie ... zł (żywność – ... zł, środki czystości -...zł, leki – ... zł, ubrania – ... zł, utrzymanie miejsca zamieszkania w okresie letnim tj. prąd, woda, gaz – ... zł, w okresie zimowym dodatkowo koszty opału w wysokości ok. ... zł m-c). W 2009 r. skarżący otrzymał dopłaty dla gospodarstwa ... w wysokości ...zł za cały rok. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż dochód z gospodarstwa rolnego podany we wniosku obliczył w sposób szacunkowy, zliczając uzyskane dochody (w tym kwotę uzyskanych dopłat) i odejmując od tych dochodów ponoszone koszty. Koszty roczne ponoszone w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynoszą około... zł (zakup oleju opałowego – ... zł, zakup nawozów i środków ochrony roślin – ... zł, zakup paszy i pożywienia dla zwierząt, - ... zł, wynajęcie kombajnu zbożowego i prasy do słomy – ... zł, podatek od gruntów – ... zł, ubezpieczenia budynków – ... zł, opłata za ubezpieczenia KRUS – ... zł rocznie za całą rodzinę). Z zaświadczeń wydanych przez Urzędy Gmin wynika, iż ich gospodarstwo przynosi dochody w wysokości około ... zł rocznie. Wyliczona szacunkowo w urzędach kwota dochodów równa się więc prawie ponoszonym kosztom. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył zaświadczenie z banku, w którym wskazano, iż skarżący posiada kredyt obrotowy w wysokości ... zł, a obroty na rachunku w okresie od lipca do grudnia 2009 r. wyniosły Wn- ... PLN, Ma- ... PLN oraz zaświadczenia z gmin o dochodowości prowadzonego gospodarstwa rolnego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest trudna i uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia zarówno od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 200 zł.), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych. Nadesłane dokumenty oraz złożone oświadczenia potwierdzają wysokość dochodów skarżącego z prowadzonego gospodarstwa rolnego, które z uwzględnieniem wskazanych kosztów związanych z prowadzeniem tegoż gospodarstwa pozwalają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, składającego się z czterech osób, w tym dwójki małych dzieci. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.