V SA/Wa 250/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania indywidualnej ilości referencyjnej; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi W. G. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 17 marca 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, siostrą oraz dwójką dzieci, utrzymuje się z dochodów z tytułu produkcji mleka w wysokości 2.500 złotych miesięcznie oraz świadczenia rentowego siostry w wysokości 600 złotych. Oświadczył, iż jest współwłaścicielem domu o powierzchni ok. 90 m2 oraz właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 8 ha przeliczeniowego. Wskazał, iż siostra posiada orzeczony stopień niepełnosprawności i wymaga szczególnej opieki lekarskiej i osób trzecich. Oświadczył, iż nie posiada oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 27 marca 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 7 kwietnia 2008 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż dopłaty bezpośrednie do gruntów w wysokości 24071,09 złotych pobiera jego brat, żona jego nie uzyskuje żadnych dochodów, siostra pobiera świadczenie rentowe w wysokości 597,46 złotych i jest inwalidą I grupy, matka (która we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie była uwzględniona jako osoba wchodząca do wspólnego gospodarstwa domowego) pobiera podstawowa emeryturę rolniczą. Wyjaśnił, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 900 złotych, zarówno wnioskodawca i osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe nie podejmowały żadnej pracy zarobkowej poza własnym gospodarstwem rolnym. Oświadczył, iż nie posiada oszczędności pieniężnych i nie uzyskuje żadnej pomocy od znajomych, rodziny, organizacji społecznych (zgodnie z oświadczeniem gmina umorzyła skarżącemu podatek rolny za 2007r. w wysokości 182 złotych), natomiast posiada zobowiązania na zakup bielarki w wysokości 1016,32 złotych miesięcznie płatne do 27 grudnia 2010 roku oraz zobowiązania na zakup nawozów -696,28 złotych miesięcznie. Do pisma skarżący załączył: 1) decyzje z dnia 5 stycznia 2007r., z 1 grudnia 2006r. dotyczące pomocy udzielonej przez ARiMR dla brata skarżącego, 2) kserokopie odcinka emerytury siostry skarżącego, 3) dokumenty dotyczące udzielonych kredytów, tj. harmonogram spłaty oraz pokwitowania zapłaty rat kredytów, 4) zaświadczenie z Urzędu Gminy z dnia 7 kwietnia 2008r. ze wskazanym szacunkowym dochodem z gospodarstwa rolnego w wysokości 8.408,14 złotych oraz połowę z kwoty 17.044,04 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), 200 złotych. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy, bowiem z akt administracyjnych (karta 11) wynikało, iż skarżący na dzień 24 lipca 2007 roku posiadał rachunek bankowy nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie odniósł się w żaden sposób do zadanego pytania dotyczącego rachunku bankowego nie nadesłał również wymaganych wyciągów z rachunku, ani zaświadczenia o jego likwidacji. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązana do nadesłania stosownego dokumentu, którego uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż zasadą jest, że każdy posiadacz rachunku otrzymuje miesięcznie co najmniej jeden wyciąg z prowadzonego rachunku. Brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. Niezależnie od powyższego należy zwrócić również uwagę, iż porównując dochody skarżącego i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe w wysokości około 3.650 złotych netto (2.500 złotych dochód z produkcji mleka + ok. 600 złotych renta siostry + ok. 550 złotych emerytura podstawowa matki – zgodnie z informacją ze stron internetowych KRUSu kwota brutto emerytury podstawowej wynosi 636,29, karta 48 akt sądowych) z wydatkami w wysokości 2.612,60 złotych (900 złotych z tytułu utrzymania + 1016,32 złotych z tytułu kredytu udzielonego na zakup bielarki + 696,28 złotych z tytułu kredytu na zakup nawozów) pozostaje kwota ok. 1.000 złotych, która może zostać przeznaczona na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto część podanych przez skarżącego kosztów nie mieści się w kategorii "wydatków niezbędnych do utrzymania", za takie wydatki nie można uznać wydatków na spłatę zadłużenia w banku w wysokości 1.712,60 złotych. Zadłużenie w banku traktowane winno być, co najmniej na równi z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Dlatego też nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 200 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.