V SA/Wa 2509/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą D. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] września 2014 r. (data nadania pocztowego) W. P. wniósł o umorzenie kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał wnoszącego podanie do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty skarbowej od wniosku, przesłania wypełnionego oświadczenia majątkowego, celem ustalenia możliwości płatniczych zobowiązanego oraz przedstawienia wszelkich innych dokumentów, które w ocenie wnioskodawcy przemawiają za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. W odpowiedzi wnioskodawca przesłał następujące dokumenty: 1. oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania 2. zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2013 (PIT-28), 3. informację o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze (PIT-28A), 4. kopię umowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., 5. potwierdzenie dokonania opłaty skarbowej w wysokości 10 złotych. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia w całości kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Skarżący wskazał, iż wysokość nałożonej kary pieniężnej to wielokrotność uzyskiwanych miesięcznych dochodów, które nie uwzględniają podstawowych miesięcznych kosztów. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył kopię raportu fiskalnego miesięcznego, łączny raport fiskalny okresowy obejmujący miesiące wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 55, art. 56, art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 4 i 5 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny. W uzasadnieniu – po opisaniu stanu faktycznego i przedstawieniu treści przepisów mających zastosowanie – wskazano, że kwestie będące przedmiotem zaskarżonej decyzji są pozostawione swobodnemu uznaniu. Organy nie muszą się przychylać do wniosku strony – mogą to zrobić w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi. Organ ponadto ocenił sytuację majątkową Skarżącego i wskazał, że nie uzasadnia ona zgody na umorzenie kary. W szczególności podkreślił, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, A. P. Posiada mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni [...] m2, samochody marki [...] rok produkcji [...] (współwłasność w [...]). Poza tym z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2013 r. uzyskał dochód w wysokości [...] złotych, co miesięcznie dawało kwotę w wielkości [...] złotych. Wnioskodawca przedstawił kopię umowy nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. zawartą pomiędzy Z., a A. P. (małżonką skarżącego). Z treści umowy wynika zadłużenie małżonki skarżącego wobec wierzyciela na kwotę [...] złotych. Z oświadczenia o majątku wynika, iż skarżący ponosi opłaty w wysokości [...] złotych tytułem czynszu miesięcznego, plus [...] złotych spłaty zadłużenia, [...] złotych za energię elektryczną, [...] złotych za wywóz nieczystości, [...] złotych z tytuł kosztów żywności. Ponadto skarżący wskazał, iż opłaty do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rocznie wynoszą [...] złotych, opłaty [...] złotych, wydatki na leki [...] złotych, wydatki na opał [...] złotych. Ponadto wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przesłał łączny raport fiskalny okresowy obejmujący miesiące wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r. Z ww. raportów fiskalnych miesięcznych wynika, że za miesiąc wrzesień 2014 r. skarżący uzyskał przychód w wysokości [...] złotych, za miesiąc październik 2014 r. w wysokości [...] złotych, a za miesiąc listopad 2014 r. w wysokości [...] złotych. Organ stwierdził, że co prawda, jak wynika z przedstawionych przez stronę informacji nie posiada ona wolnych środków, jednakże sama trudna sytuacja materialna strony nie może przesądzać o udzieleniu wnioskowanej ulgi. W przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze, bowiem ulga w zapłacie zobowiązania jest w interesie gospodarczym strony. W rezultacie każdy spełniałby przesłankę przyznania ulgi w takiej wysokości w jakiej żądał. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której strona znalazła się niezależnie od swojego postępowania. Organ również wskazał, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia wprowadzeniu egzekucji oraz przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika (por. wyrok WSA z dnia 11.12.2007 sygn. akt 2139/07). Organ podkreślił również, że umorzenie należności w całości, części stanowi ulgę o najdalszym skutku, powodując w istocie rezygnację Skarbu Państwa z przysługujących mu należności. W sytuacji posiadania przez stronę miesięcznego dochodu i jednocześnie - istnienia ulg, które miej ingerują w interes Skarbu Państwa, umorzenie należności w całości nie znajduje uzasadnienia. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. P. Skarżący wniósł o umorzenie kary w całości oraz umorzenie kosztów sądowych. Skarżący wskazał, iż jest jedynym żywicielem rodziny. Jego małżonka przeszła [...], w konsekwencji czego nadal się leczy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego – wnioskując o jej oddalenie – podniósł argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm..), w której zgodnie z art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1, stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. W myśl powołanego przepisu ww. oraz art. 57 ustawy należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Art. 56 ust. 1 stanowi, że należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (patrz: uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Dodatkowo wskazać należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.01.2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1354/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz www.nsa.gov.pl). Przechodząc do analizy niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż Generalny Inspektor Transportu Drogowego bez naruszania granic swobodnej oceny dowodów uznał, iż wobec Skarżącego nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych umożliwiająca umorzenie obciążających ich należności. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w toku prowadzonego postępowania W. P. został wezwany do wskazania przesłanek uzasadniających pozytywne załatwienie wniosku oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających istnienie tych przesłanek. Skarżący przedstawił te dokumenty, organ I instancji ustosunkował się do nich w treści swojej decyzji, organ II instancji zaś, zgodnie ze wskazaniem zawartym w przepisie art. 15 k.p.a. rozpoznał ponownie sprawę. W zaskarżonej decyzji znalazły się odniesienia organu II instancji do kwestii występowania ważnego interesu dłużnika, przeprowadzono również analizę kondycji finansowej Skarżącego. Zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego uznania administracyjnego nie można mylić z dowolnością działania organu. Organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzystając ze swobody uznania administracyjnego ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy wyłącznie do kompetencji organu. W ocenie Sądu w badanej sprawie organ, wypełniając regulację przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odniósł się do większości zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu dłużnika. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 13 grudnia 2007 r. . sygn. akt V SA/Wa 1991/07 (LEX nr 484910), w którym wywiedziono, że: "Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności (...). Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny przez organ wyższej instancji, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy, ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu". Tym samym należy stwierdzić, że organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne, i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.