V SA/Wa 2511/16

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... czerwca 2016 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy C. L. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, zamieszkuje w użyczonym mieszkaniu, nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczyła, iż utrzymuje się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.131,22 zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczyła, iż w związku z prowadzoną wobec niej egzekucją komorniczą, otrzymuje świadczenie emerytalne w miesięcznej wysokości 859,83 zł. Wnioskodawczyni w sposób szczegółowy przedstawiła swoje zobowiązania stałe i miesięczne wydatki. Do wniosku załączyła kopię decyzji z dnia (...) czerwca 2016 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury rolniczej, z której wynika, iż z przysługującej do wypłaty emerytury będzie potrącana kwota 271,39 zł z tytułu egzekucji administracyjnych. Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, odcinki emerytury, decyzję w sprawie wymiaru emerytury, dokumenty potwierdzające wydatki na bieżące utrzymanie oraz oświadczenia dotyczące konta bankowego i sytuacji mieszkaniowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy, w ocenie orzekającego, Skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie 860 zł, zwyczajowe koszty utrzymania, które zgodnie z oświadczeniami Skarżącej wynoszą około 600 zł oraz koszty leczenia w wysokości około 300 zł, jak również brak oszczędności - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych - wpisu należnego od złożonej skargi w niniejszej sprawie oraz innych ewentualnych kosztów. Rozpoznając przedmiotowy wniosek nie można było pominąć tej okoliczności, iż Skarżąca zainicjowała w tutejszym Sądzie dwanaście (12) postępowań, w których została wezwana do uiszczenia wpisów sądowych w wysokości 200 zł w każdej sprawie. Zatem łączna wysokość ciążących na wnioskodawczyni kosztów sądowych wynosi 2.400 zł. Wydatek taki znacznie przekracza możliwości finansowe Skarżącej, która utrzymuje się jedynie z emerytury rolniczej. Oceniając złożone oświadczenia, uznać należało, iż wnioskodawczyni nie posiada wystarczającego źródła dochodu, które pozwoliłoby jej ponieść koszty związane z udziałem w postępowaniu sądowym bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zauważyć należało, iż Skarżąca utrzymuje się z niewielkiej emerytury, która została w dopuszczalnej części zajęta w postępowaniu egzekucyjnym, nie posiada majątku nieruchomego ani ruchomego, który mogłaby spieniężyć, nie posiada również zasobów pieniężnych ani oszczędności w jakiejkolwiek formie, które mogłaby przeznaczyć na udział w postępowaniu sądowym. Należało ponadto wziąć pod uwagę, iż sytuacja materialna Skarżącej była przedmiotem oceny w ramach innych postępowań o prawo pomocy, w których uznawano, że zasługuje on na udzielenie tej wyjątkowej instytucji. Analiza uzasadnień do postanowień referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 1771/15 i następnych do I SA/Gd 1782/15, wydawanych w okresie od 11 lutego do 10 marca 2016 r., prowadzi do wniosku, iż w porównaniu z oświadczeniami złożonymi w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa Skarżącej nie uległa poprawie. Powyższe ustalenia potwierdzają trudną sytuację materialną Skarżącej i przemawiają za uznaniem, iż po opłaceniu niezbędnych wydatków oraz kosztów leczenia nie pozostają jej wolne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W tej sytuacji uznać należało, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 ust. 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.