V SA/Wa 2512/11

WyrokWSA w Warszawie2012-06-22

Skład orzekający: Michał Sowiński, Jolanta Bożek, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady do Spraw Uchodźców, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP, została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dwuinstancyjności i obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy?
Ratio decidendi
Decyzja Rady do Spraw Uchodźców została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności i obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy nie przeprowadził ponownego postępowania wyjaśniającego, a uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów formalnych, nie przedstawiając analizy materiału dowodowego i ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia skarżącej. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka [...], złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy dla siebie i dzieci, powołując się na prześladowania męża i dzieci z powodu koloru skóry oraz własne obrażanie słowne w kraju pochodzenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak merytorycznego ustosunkowania się do sytuacji w kraju pochodzenia i dyskryminacji rasowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi O. C. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego E. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez O. C. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospoiltej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. O. C. obywatelka [...], deklarująca narodowość [...] (zwana dalej skarżącą) 28 kwietnia 2010 r. złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy i jej i dwójce małoletnich dzieci (Y. C. i A. C.). We wniosku oświadczyła, że jej mąż M. C. nie może wrócić na [...], ponieważ jest tam prześladowany przez skinheadów za kolor skóry – jest [...] . Mąż boi się o swoje życie. Ich córki też są prześladowane dlatego, że mają inny kolor skóry. Z tego powodu skarżąca przyjechała do Polski za mężem, ponieważ nie może tam mieszkać z dziećmi, bo boi się, że może ktoś zrobić im coś złego. Skarżąca dodała, że jej mąż został przekazany do Polski ze [...] i w marcu poprosił o status uchodźcy w Polsce. Skarżąca oświadczyła także, że jest mężatką, katoliczką, od 1981 r. do wyjazdu do Polski mieszkała na [...] w miejscowości [...]. Ma wykształcenie wyższe, nie pracowała. W kwestionariuszu wskazała także, że w kraju pochodzenia była prześladowana, nie brała udziału w działaniach wojennych, była poddana przemocy psychicznej ze strony skinheadów, którzy podchodzili do niej i mówiły różne obraźliwe wyrazy z powodu jej męża, że on jest "a.". Przesłuchana 24 czerwca i 5 listopada 2010 r. skarżąca zeznała, że w w [...] mieszkała od 1998 r. do 2006 r., a potem wraz z mężem wróciła do [...]. W 2006 r. W [...] zrobiło się niebezpiecznie, a myśleli, że w mniejszej miejscowości będzie bezpieczniej. Mąż znalazł pracę we [...]. Z [...] wyjechali, ponieważ pojawiło się tam dużo grup rasistowskich, przez które byli nękani. Zeznała, że mąż wielokrotnie został pobity, a dzieci nie prowadziła do przedszkola, aby nie były obrażane. W obawie o bezpieczeństwo swoje i dzieci nie chciał zostać sama po wyjeździe męża. Grupy rasistowskie zaczęły nękać rodzinę w 2005 r., kiedy mieszkali w [...]. Nasiliło się to w 2006 r. Nie używano w stosunku do niej przemocy fizycznej, ale była obrażana. Mąż został pobity trzykrotnie w 2006 - 2007 r. Pobity został wieczorem na ulicy przez grupę ludzi. Mąż raz przebywał w szpitalu, po pobiciu zabrała go karetka. To było w [...]. Raz mąż zgłosił pobicie na policję, ale nic nie zrobili, nie chcieli się tym zająć. Dodała, że mąż przestraszył się po zabójstwie [...] w 2009 r. i postanowił wyjechać. Skarżąca nie chciała wyjeżdżać do [...] i z tego powodu doszło do konfliktu i wróciła na [...]. Na [...] było jej samej ciężko, gdyż była, tak jak wcześniej obrażana słownie, ale starała się być ostrożna. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy i stwierdził, że brak jest przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na teiytorium RP, oraz nie występują okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej, powołując się na art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust 1 pkt 1 oraz art. 48 ust 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Z 2003 r. Nr 128, poz. 1176 ze zm.; zwanej dalej: ustawą o ochronie). Organ uznał, że skarżąca nie wskazała na przesłanki uzasadniające wniosek o nadanie statusu uchodźcy. W odwołaniu od decyzji z [...] sierpnia 2011 r. Uzupełnionym pismem z 2 września 2011 r. skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją i wniosła o jej uchylenie w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 13, 14 ust. 3, 15 i 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie. Do odwołania załączyła tekst w języku [...] artykułu autorstwa J. S. dotyczący dyskryminacji na tle rasowym na terenie [...]. Rada do Spraw Uchodźców [...] listopada 2011 r. wydała decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rada wyjaśniła, że postępowanie w sprawach o nadanie statusu uchodźcy toczy się zgodnie z przepisami k.p.a., ale z uwagi na jego specyfikę szczególną rolę i znaczenie ma w tym postępowaniu dowód z przesłuchania strony. Zdaniem Rady skarżąca nie uprawdopodobniła prześladowań, na które się dosyć ogólnikowo i nieprecyzyjnie powołuje i które w istocie jej bezpośrednio nie dotyczyły. Nie przytoczyła żadnych okoliczności, które były bezpośrednią przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia. Rada podkreśliła, że organ I instancji wnikliwie zanalizował zebrany materiał dowodowy i trafnie ocenił przedstawione przez stronę argumenty, które miałyby uzasadniać wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Zarówno w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i podczas przeprowadzonego wywiadu skarżąca nie przytoczyła żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu jej, lub uzasadniałyby obawę przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Opisane przez skarżącą okoliczności wyjazdu z [...], świadczą o tym, że nie była ona przedmiotem zainteresowania władz [...]. Dlatego też Rada stwierdziła, że skarżąca nie była prześladowana z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej zgodnie z którymi ochronę międzynarodową przyznaje się osobom, które na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywają poza granicami państwa, którego są obywatelami i które z powodu tych obaw nie mogą lub nie chcą korzystać z ochrony tego państwa. Przy czym Konwencja zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu i biedy. Rada podkreśliła, że sytuacja na terenie [...] jest ogólnie znana i znany też jest stan przestrzegania praw człowieka w tym rejonie. Właściwe władze, powołane do określania statusu uchodźcy nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia ubiegającego się o nadanie statusu. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia, jest dla nich jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności strony (podręcznik UNHCR). Rada odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdziła, że są one gołosłowne,a w aktach sprawy znajdują się obszerne materiały dotyczące sytuacji na terenie [...]. Wśród nich są również te, na które powołuje się skarżąca. Żadne ze wskazanych przez skarżącą materiałów nie odnoszą się do jej konkretnej sytuacji. W związku z tym Rada uznała, że decyzja Szefa Urzędu o odmowie nadania statusu uchodźcy została wydana zgodnie z prawem i poparta jest trafną oceną stanu faktycznego. Ponadto Rada podzieliła pogląd organu I instancji, że brak jest przesłanek do udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Rada wyjaśniła, że rozstrzygnięcie sprawy w części zgody na pobyt tolerowany wymaga od organu dokonania oceny sytuacji w kraju, do którego cudzoziemiec miałby zostać wydalony, a więc po raz kolejny w odniesieniu do jego kraju pochodzenia. Rada wskazała, że wyrażony w art. 97 ust. 1 punkt 1 i 1a ustawy o ochronie nakaz nadania użytych w przepisie wyrażeń rozumienia przyjętego w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oznacza konieczność wykładni uwzględniającej orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie orzecznictwem ETPC, art. 8 Konwencji nie gwarantuje cudzoziemcowi i członkom jego rodziny prawa do wyboru miejsca (państwa), w którym będzie realizowane wspólnie życie rodzinne. Przeciwnie, ETPC rozpatrując skargi cudzoziemców podlegających wydaleniu powołujące zarzut naruszenia prawa do życia rodzinnego bada zawsze, czy może być ono realizowane w innym państwie, zwłaszcza w ojczyźnie skarżącego. Dopiero wykazanie, że Polska jest jedynym krajem, w którym jest to realnie możliwe, przemawia za pozytywnym rozstrzygnięciem (por. wyrok ETPC w sprawie Cruz Varas i inni przeciwko Szwecji z 20 marca 1991 r. skarga nr 15576/89, decyzję Komisji Praw Człowieka Sorabjee i Jaramillo przeciwko Wielkiej Brytanii z 23 października 1995 r., skargi nr 23938/94 i 24865/94 i wyrok ETPC Ahmut przeciwko Holandii z 28 listopada 1996 r., skarga nr 21702/93). Odnosząc to do rozpatrywanej sprawy, Rada nie znalazła takich okoliczności, które przemawiałyby za tym, że życie rodzinne skarżącej musi być prowadzone koniecznie w Polsce. Natomiast problemy socjalne i przesłanki o charakterze humanitarnym nie uzasadniają objęcia strony ochroną subsydiarną. W skardze z 30 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 13, art. 14 ust. 1 pkt 5, art. 15 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W motywach skargi skarżąca wskazała, że organy naruszyła zasadę prawdy obiektywnej w szczególności poprzez bierność w zakresie merytorycznego ustosunkowania się do sytuacji panującej na [...] – zwłaszcza w kontekście przestrzegania praw człowieka, dyskryminację ze względu na rasę, kolor skóry, represji, dotykających osoby czarnoskóre i członków ich rodzin. Jest to uchybienie szczególnie poważne z uwagi na fakt, że właśnie problemy skarżącej, jej męża i dzieci, przywołała jako jedną z podstaw ubiegania się o ochronę przed prześladowaniem w Polsce. Skarżąca zarzuciła, że organy, rozpoznające wniosek o nadanie statusu uchodźcy obowiązane są nie tylko dogłębnie rozpatrzyć okoliczności, na które powołuje się strona, ale powinny także dokonywać określonych ustaleń z urzędu, w tym również w zakresie, wykraczającym poza sferę, wytyczoną wyjaśnieniami strony postępowania. Zdaniem skarżącej nie sposób się zgodzić, że stwierdzeniem w zaskarżonej decyzji, że "Władze, powołane do określania statusu uchodźcy nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie, panują w kraju pochodzenia ubiegającego się o nadanie statusu. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia jest dla nich jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności strony." Skarżąca zarzuciła, że jest to uchybienie szczególnie rażące ze względu na fakt faktycznego zaostrzenia się nastrojów antydemokratycznych i poglądów rasistowskich na Ukrainie w przeciągu ostatnich kilku lat, które to tendencje znajdują swój wyraz nie tylko w agresji słownej, kierowanej wobec osób o innym niż słowiański wyglądzie zewnętrznym, w szczególności wobec osób czarnoskórych, ale też w przemocy fizycznej w stosunku do takich osób i członków ich rodzin, która z kolei odpowiada ustawowym przesłankom poniżającego traktowania. Skalę problemu obrazują raporty międzynarodowych organizacji ochrony praw człowieka: Amnesty International Humań Rights Watchraz oficjalne stanowisko Departamentu Stanu USA. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Rady, że nie grozi jej w kraju pochodzenia żadne indywidualne niebezpieczeństwo poddania prześladowaniu lub wyrządzenia poważnej krzywdy. Zdaniem skarżącej takie niebezpieczeństwo istnieje, a jego źródłem jest pozostawanie w związku małżeńskim, a więc - tworzenie wspólnoty rodzinnej, tj. najmniejszej i zarazem najtrwalszej grupy społecznej, z osobą czarnoskórą, obywatelem [...]. Stosownie zaś do przepisu art. 14 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie, przynależność do określonej grupy społecznej i związane z tym ryzyko poddania represjom w kraju pochodzenia może uzasadniać żywioną przez cudzoziemca obawę przed prześladowaniem i tym samym stanowić podstawę do objęcia go międzynarodową ochroną. Skarżąca zarzuciła ponadto, że nieuprawnione jest ograniczenie ryzyka jej prześladowań w zaskarżonej decyzji jedynie do zatrzymania bądź też aresztowania przez odpowiednie struktury siłowe. Wyrażając takie sądy, Rada narusza art. 16 ustawy o ochronie, z którego jednoznacznie wynika, że podmiotami represjonującymi mogą być także osoby i jednostki organizacyjne niezwiązane z szeroko ujmowanym państwem, niemające w konsekwencji żadnych prawnych instrumentów do zastosowania tego rodzaju środków. Warunkiem do udzielenia wówczas cudzoziemcowi jednej z form ochrony jest bierność organów kraju pochodzenia w zakresie zwalczania tego typu zjawisk, która może wynikać zarówno z milczącej akceptacji dla takich nagannych praktyk, jak i z faktu niezdolności władz państwowych do zapewnienia skutecznej ochrony swoim obywatelom i osobom, pozostającym pod jurysdykcją tego państwa, a taka sytuacja panuje na [...]. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. W piśmie procesowym z 8 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu podtrzymał zarzuty skargi i dodatkowo wskazała, że dwójka dzieci skarżącej rozpoczęła edukację w Polsce, a trzecie dziecko urodziło się w Polsce, co także powinno być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Radę do Spraw Uchodźców, poprzez zbadanie jej zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 ze zm.), Sąd uznał, iż decyzja ta została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przed wskazaniem przyczyn wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia wskazać trzeba, iż stosownie do treści art. 4 ustawy o ochronie – do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że również w uregulowanych w rozdziale 8 tej ustawy sprawach dotyczących wydalania cudzoziemców i zobowiązywania ich do opuszczenia terytorium RP, stosuje się przepisy wskazanego Kodeksu, w tym zasady ogólne w nim uregulowane. Następnie zauważyć należy, iż zgodnie z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności, realizowaną w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 15 k.p.a., każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego i konsekwentnie do tego winno być ukształtowane postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza więc stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch różnych organów. Konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję w sprawie, postępowania dowodowego umożliwiającego osiągniecie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. Beck 2005, str. 96-97). Zatem, organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Postępowanie dowodowe organu II Instancji winno zaś prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą (art. 7 k.p.a.), oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 k.p.a.). Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien natomiast dokonać w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Należy też wskazać, iż ustalając fakty mające znaczenie dla sprawy organ obowiązany jest rozważyć także wnioski strony (art. 78 k.p.a.). Dopiero na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego organ administracyjny może dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję, a także mając na względzie zarzuty skargi, stwierdzić należy, że decyzja ta, z powodu naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przede wszystkim z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające w sprawie, do czego to na podstawie art. 15 k.p.a. i przepisów regulujących postępowanie dowodowe był obowiązany. Wskazuje na to bezsprzecznie uzasadnienie zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców, które – co równie istotne – nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wydanej decyzji Rada nie przedstawiła ani materiału dowodowego, ani ustaleń faktycznych sprawy poczynionych na jego podstawie, a dotyczących sytuacji kraju pochodzenia skarżącej – [...]. Zdaniem Sądu za niewystarczające należy uznać argument, że "Sytuacja na terenie [...] jest ogólnie znana i znany też jest stan przestrzegania praw człowieka w tym rejonie". Trafnie Rada wskazuje, że wiedza o warunkach w kraju pochodzenia, jest dla organów jedynie elementem branym pod uwagę przy określania wiarygodności strony. Jednakże nie zmienia to potrzeby ustalenia sytuacji w kraju pochodzenia aplikanta, ponieważ ta stanowi tło na podstawie którego bada się jego sytuację indywidualną, przyczyny z powodu których wnosi o przyznanie ochrony międzynarodowej. W związku z powyższym Rada rozpatrując ponownie odwołanie powinna przedstawić informacje dotyczące aktualnej sytuacji [...] w kontekście oświadczeń skarżącej dotyczącej deklarowanych przez nią prześladowań związanych z zawarciem związku małżeńskiego z czarnoskórym obywatelem [...]. Analiza ta powinna wyjaśnić czy i w jakim stopniu dochodzi na [...] do represji i nietolerancji wobec osób czarnoskórych i ich rodzin. W tym zakresie Rada powinna przeanalizować sytuację na [...] osób czarnoskórych i małżeństw mieszanych, biorąc pod uwagę własne raporty, jak również odnieść się do powołanych przez skarżącego w odwołaniu raportów m.in. Amnesty International, Human Rights Watch oraz załączonego artykułu. Mając na uwadze powyższe uwagi, w ocenie Sądu, na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób przyjąć, iż organ odwoławczy dokonał ponownej analizy sprawy w jej całokształcie z poszanowaniem zasad rządzących postępowaniem dowodowym. Tym samym Sąd uznał, iż Rada rozpatrując odwołanie w sprawie nie przeprowadziła pełnego postępowania dowodowego i w zasadzie ograniczyła swoje działanie w postępowaniu odwoławczym jedynie do funkcji kontrolnej. Z tych też powodów Sąd za konieczne uznał uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Sprawa wymaga bowiem przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy i prawidłowego sformułowania uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej przez ten organ decyzji. Konkludując, Sąd stwierdza, iż ponownie orzekając organ odwoławczy obowiązany jest przeprowadzić w sprawie w sposób dokładny i rzetelny analizę zgromadzonego i ewentualnie uzupełnionego materiału dowodowego, kierując się przy tym dyspozycją art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło