V SA/Wa 2513/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... lipca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. B. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 7 października 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) uzupełniła brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, w którym wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż posiada gospodarstwo rolne o pow. ... ha. W roku 2007 i 2008 z powodu suszy miała 50% zbiorów. Posiada również dom piętrowy o pow. ...m-, stodołę i oborę. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości ... zł. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 30 października 2008 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie nadanym w dniu 6 listopada 2008 r. skarżąca oświadczyła, iż miesięczne wydatki na utrzymanie domu w sezonie grzewczym wynoszą ok. ... zł (gaz, prąd, woda, śmieci, węgiel, drzewo). Ponadto skarżąca opłaca telewizor i telefon - ... zł. Na wyżywienie, lekarstwa, środki czystości, ubranie skarżąca miesięcznie wydaje ... zł. Pozostałe koszty w tym podatek od nieruchomości i opłaty na spółkę wodną wynoszą rocznie około... zł. Ponadto skarżąca nadesłała m.in. rachunek za prąd, dowód zapłaty za gaz, odcinek świadczenia z ZUS za listopad 2008 r., protokół dotyczący szacowania strat w gospodarstwie rolnym oraz zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Dodatkowo skarżąca wskazała, iż w 2008 r. nie uzyskała żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego oraz żadnej zapomogi z powodu suszy, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, zatem koszty utrzymania domu są wysokie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (zgodnie z §2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zatem uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącej bariery w dostępie do Sądu. Ponadto zauważyć należy, iż oświadczenie skarżącej budzi wątpliwości co do jego rzetelności skoro jej miesięczne wydatki nie znajdują pokrycia w uzyskiwanych dochodach. Zauważyć bowiem należy, iż skarżąca według oświadczenia uzyskuje dochody wyłącznie z renty rodzinnej w wysokości ... zł netto (v. odcinek świadczenia), które są jej przekazywane przekazem pocztowym. Wskazane miesięczne wydatki skarżącej przekraczają natomiast kwotę ... zł. Skoro zatem skarżąca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, z których mogłaby czerpać dodatkowe środki pieniężne na pokrycie tych kosztów, to przedstawiony stan może budzić podejrzenie, że pozyskuje omawiane środki z innych źródeł, których nie ujawniła we wniosku. Skarżąca posiada co prawda rachunek bankowy, na którym od grudnia 2007 r. posiadała zgromadzone oszczędności w kwocie ponad... zł, jednakże z nadesłanych wyciągów wynika, iż środki te cały czas tj. do dnia 15 października 2008r. pozostawały niepodejmowane na rachunku. Skarżąca podjęła ww. środki z rachunku, nie wskazując przy tym na jaki cel zostały one wydatkowane. Nie wszystkie zatem środki finansowe pozostające w dyspozycji skarżącej były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, zatem ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku w utrzymaniu. Jednocześnie wskazać należy, iż znaczący wydatek skarżącej w wysokości ... zł stanowi zakup żywności dla psa i kota, którego to wydatku nie można uznać za bieżący i konieczny związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącej. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie sposób uznać, aby wnioskodawczyni wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Ponadto wątpliwości jakie istnieją w zakresie ustaleń co do rzeczywistej sytuacji materialnej (zwłaszcza faktycznych dochodów) są na tyle poważne, że nie pozwalają na pozytywne załatwienie złożonego przez nią wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.