V SA/Wa 2520/11
WyrokWSA w Warszawie2012-03-08
Skład orzekający: Beata Krajewska, Jarosław Stopczyński, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która pełniła służbę w strukturach Wojska Polskiego, w tym w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW), i brała udział w walkach z podziemiem niepodległościowym, może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli do służby została skierowana przymusowo lub jako nieletnia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama okoliczność pełnienia służby w strukturach KBW, które podejmowały działania przeciwko siłom niepodległościowym, stanowi wystarczającą przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach. Fakt przymusowego skierowania do służby lub młody wiek nie mają znaczenia dla tej przesłanki, a sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani proceduralnego w zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu E. K. uprawnień kombatanckich. Organ ustalił, że skarżący pełnił służbę w KBW i brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym. Skarżący podnosił, że był nieletni, skierowany do pracy przymusowej i nie miał możliwości sprzeciwu, a także że nigdy nie brał udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Decyzja z dnia [...] września 2011 r., Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił E. K. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z tytułu utrwalania władzy ludowej.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego a podstawę faktyczna ustalenie, iż E. K. pełniąc w latach 1947 -1948 służbę w KBW wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej.
We wniosku z dnia [...] września 2011 r. o ponowne rozpoznanie sprawy E. K. powołał się na młody wiek w chwili powołania do wojska i brak orientacji w strukturach wojskowych a nadto stwierdził, iż nigdy nie brał udziału z reakcyjnym podziemiem.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja z dnia [...] października 2011 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje Zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] r., z którego wynika, iż E. K. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od [...] r., w tym od [...] r. i od [...] r. w jednostkach , które prowadziły walki z reakcyjnym podziemiem oraz pismo IPN z dnia [...] lipca 2011 r. zawierające informację, iż [...] Pułk KBW P., w którym E. K. służył Wojsku Polskim od [...] r. brał udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Organ powołał się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzające, iż sam fakt udziału w walkach z podziemiem niepodległościowym, nawet niedobrowolny i w ramach służby wojskowej, przesądza o utracie uprawnień kombatanckich.
W skardze z dnia 12 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. K. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2011r.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 8 i 10 oraz 107 § 3 kpa.
Podniósł brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do decyzji ZBOWiD, o której mowa w decyzji organu I instancji. Nadto wskazał na fakt, iż jako nastolatek został skierowany do pracy przymusowej na terenie N., co wypełnia dyspozycje art. 4 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zaznaczył, iż w KBW odbywał służbę zasadniczą, pozbawiony był możliwości sprzeciwu. Organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym rzeczywiście wykonywanych czynności, daty przeniesienia do rezerwy. Skarżący powołując się na swój zaawansowany wiek ([...] lat) podkreślił brak możliwości należytego zapoznania się z aktami sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.
Na wstępie podniesienia wymaga, iż bezspornym jest w niniejszej sprawie okoliczność przebywania E. K. na robotach przymusowych w N. Kwestia ta nie została ani poważona ani zakwestionowana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż jakkolwiek fakt ten pozostaje bezsporny, to nie ma on wpływu na treść decyzji, bowiem nie może stanowić podstawy do zachowania uprawnień kombatanckich. Stanowisko to jest jak najbardziej prawidłowe i potwierdzone wieloma wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Na gruncie zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego nie jest sporną okoliczność służba Skarżącego w [...] Pułk KBW P., który podejmował działania skierowane przeciwko siłom niepodległościowym. Faktom tym Skarżący do dnia wydania decyzji w I instancji nie tylko nie zaprzeczał ale sam je podawał zarówno we własnoręcznie napisanym Życiorysie jak też w Deklaracji Członkowskiej do ZBOWiD, w której (bez przymusu przecież) napisał, iż [...] r. został wcielony do [...] Pułku KBW P. i tego samego roku wyjechali, Skarżący jako żołnierz, do województwa [...], okolice S., a E. K. pod dowództwem majora S. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem.
Na gruncie powyższych dokumentów oraz przywołanych przez organ: Zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] r. i pisma IPN z dnia [...] lipca 2011 r. obecne stanowisko Skarżącego, wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze, iż nigdy nie brał udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem musi zostać ocenione jako składane na użytek toczącego się postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreśla, iż w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach uprawnienia, o których mowa w ust. 1 tej ustawy nie przysługują osobie, która w latach 1944 - 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Informacji Wojskowej. Jednocześnie zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a tej ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Treść omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości, iż przesłanką pozbawienia uprawnień kombatanckich jest sama tylko okoliczność pełnienia służby lub funkcji i zatrudnienia w strukturach KBW. Jednocześnie powołany przepis art. 25 nie daje organowi uprawnienia o charakterze uznaniowym, lecz nakłada na niego obowiązek pozbawienia uprawnień kombatanckich osobę, co do której takie ustawowe przesłanki zaistniały.
Wobec powyższego – w ocenie Sądu – Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie przyjął, iż wobec Skarżącego wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach. Tym samym organ administracyjny, zobligowany przepisem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach, prawidłowo wydał decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich.
Podniesienia wymaga również, iż nie było żadnych podstaw I Skarżący takich nie podnosił, do zastosowania wobec niego wyjątku, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w prowadzonym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowaniu administracyjnym takich naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. W aktach sprawy znalazły się dokumenty, których treść w pełni uzasadnia podjęcie decyzji o pozbawieniu Strony uprawnień kombatanckich. Dalsze gromadzenie dowodów, między innymi na okoliczność czynności wykonywanych przez Skarżącego w czasie służby czy zwolnienia go do rezerwy, byłoby przeprowadzeniem dowodu na okoliczności stwierdzone już innymi dowodami lub nie mające znaczenia dla sprawy.
Na gruncie Orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej ZBOWiD w W. z dnia [...] r., znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, nie może budzić wątpliwości fakt posiadania przez Skarżącego uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej i brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, spełnia wymogi z art. 107§ 3 kpa a dodatkowe odniesienie się w nim do charakteru prawnego Protokółu z przeglądu Akt Weryfikacyjnych, znajdującego się w aktach administracyjnych, nie może wpłynąć na zmianę tej oceny Sądu.
Konkludując uznać należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego zaś postępowanie prowadzące do jej wydania nie zawiera uchybień proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło