V SA/Wa 2520/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... września 2013 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych M. S. wystąpił z wnioskiem z dnia 2 czerwca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, posiada dom o pow. ...m2 oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha oraz oszczędności w wysokości ... zł na rachunku oszczędnościowym pochodzące od ... (przeznaczone na ...) oraz ... zł na rachunku bieżącym. W rubryce 10 wniosku wskazał, że uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości ...zł miesięcznie. Sądowi z akt sprawy niniejszej wiadomo, że wnioskodawca wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2013 r. nadesłał pismo z dnia 18 grudnia 2013 r., w którym wskazał, iż jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ... zł, w tym opłaty za wodę, CO, energię elektryczną i węgiel ... zł, wydatki na ubranie ... zł oraz leczenie ... zł. W piśmie tym oświadczył, iż posiada dwa rachunki bankowe, na których zgromadził środki pieniężne przeznaczone na zakup .... Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych oraz kserokopie rachunków i faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić jednak należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym (na obecnym etapie opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł) z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07; orzeczenia NSA dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że wnioskodawca posiada środki pieniężne zgromadzone w znacznej wysokości, to jest w wysokości ... zł oraz w wysokości ... zł. Zatem porównanie wysokości tych środków z opłatą sądową w wysokości 100 zł prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne byłoby uznanie wnioskodawcy na obecnym etapie postępowania sądowego za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zatem wnioskodawca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, to winien partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, ponieważ wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, gdyż to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji, w razie niewykazania omawianego uprawnienia, próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Sąd nie podziela również poglądu, jakoby stwierdzenia zawarte we wniosku dotyczące dwukrotnej powodzi w maju 2014 r. mogły mieć wpływ na ocenę sytuacji majątkowej strony. Skarżący wskazał, że powódź spowodowała skażenie zbóż chorobami i będzie miała wpływ na zmniejszenie plonów o 70%. Nie negując stwierdzeń skarżącego dotyczących strat i przyjmując nawet, że plony istotnie zostaną zmniejszone, to okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia w sytuacji, gdy skarżący posiada oszczędności w tak dużej kwocie (ponad ... zł), a wysokość opłaty sądowej – opłaty kancelaryjnej – wynosi 100 zł. Ponadto Sąd zauważa, że skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2014 r. Skarżący nie złożył sprzeciwu na powyższe postanowienie i uiścił wpis sądowy w kwocie 100 zł. Skarżący nie zalicza się do osób pozbawionych środków do życia. W ocenie Sądu nie można także uznać, że jego środki są bardzo ograniczone. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.