V SA/Wa 2535/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 29 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo ARiMR z [...] maja 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżący zwrócił się również z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wyjaśnił, że jest rolnikiem i nie wiedział jak interpretować zawarte w zaskarżonym piśmie pouczenie co do terminu wniesienia skargi do sądu. Dlatego też skontaktował się telefonicznie z pracownikiem organu, który udzielił mu informacji, że termin do wniesienia skargi upływa w dniu 7 sierpnia 2014 r. Tego też dnia, tj. 7 sierpnia 2014 r. zlecił napisanie skargi i wówczas dowiedział się o uchybieniu terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Jednocześnie, po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych sytuacjach (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Powołane powyższej przesłanki przywrócenia terminu, tj. zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który zaczyna biec od dnia ustania przeszkody uchybienia terminu; uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz dopełnienie czynności, której uchybiono - muszą wystąpić łącznie, ażeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest zatem od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Podkreślić należy, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (por. np. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyr. NSA z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Natomiast nieznajomość prawa (wyr. NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Id 153/97), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (post. NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.) - skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności (B. Dauter, op.cit., s. 210). Przenosząc powyższą regulację na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 z 2007 r., poz. 427 ze zm), dalej: ustawa o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy ( w ramach działań wskazanych w ustępie 1 tego artykułu), podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie wart. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatem, aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę w tym przypadku można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne, tj. dla oceny zachowania terminu skargi. Zauważyć bowiem należy, iż art. 53 § 2 p.p.s.a. przewiduje również wypadek nie udzielenia takiej odpowiedzi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż wskazany w tym przepisie termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie ARiMR z [...] maja 2014 r. informujące stronę skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych zostało doręczone w dniu 20 maja 2014 r. Strona skarżąca wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 3 czerwca 2014 r. (data nadania pocztowego). Organ udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie dopiero w dniu 9 września 2014 r. (k. 26 akt sądowych). Wobec tego, strona skarżąca winna wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 7 sierpnia 2014 r. (data nadania pocztowego), czyli po upływie omówionego powyżej terminu, który upłynął w dniu 4 sierpnia 2014 r. Jednocześnie należy podkreślić, że w zaskarżonym piśmie z dnia [...] maja 2014 r. strona skarżąca została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie zaskarżenia pisma. Wobec powyższego podniesiony we wniosku o przywrócenie terminu argument, tj. brak wiedzy w jakim terminie należy złożyć skargę jest bezzasadny i nie może stanowić przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu. Podobnie bez znaczenia jest powoływana przez stronę skarżącą okoliczność nieprawidłowego poinformowania jej przez pracownika organu, iż termin do wniesienia skargi mija 7 sierpnia 2014 r. Raz jeszcze podkreślić należy, że strona skarżąca o możliwości wniesienia skargi do sądu została prawidłowo pouczona w zaskarżonym piśmie z [...] maja 2014 r., a ewentualne ponowne, nieprawidłowe pouczenie nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Ponadto skoro strona skarżąca – jak sama twierdzi – nie wiedziała kiedy upływa termin 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, to winna niezwłocznie złożyć skargę, tak by nie ryzykować uchybienia terminu. Przeciwne działanie może świadczyć o braku należytej staranności ze strony skarżącego. Tymczasem strona skarżąca podjęła działanie mające na celu ustalenie kiedy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu. Próby ustalenia tej daty były bezcelowe. Skargę bowiem należało wnieść w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania (o czym skarżący został pouczony), nie zaś dokładnie w sześćdziesiątym dniu od dnia wniesienia wezwania. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można zatem uznać uchybienia terminu do wniesienia skargi jako działania niezawinionego. Mając na uwadze powyższe okoliczności i uznając, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.