V SA/Wa 2536/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celnego w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. T. kwotę 1402 (jeden tysiąc czterysta dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor IC) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. (dalej: Naczelnik UC) z [...] stycznia 2014 r. nr [...] odmawiającą J. T.(dalej: skarżąca) zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.), art. 67 ust. 1 i 2 w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727 ze zm.) oraz art. 241 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE rozdz. 2 t. 4, str. 307 ze zm.; dalej: WKC). Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca [...] grudnia 2011 r. dokonała w Urzędzie Celnym [...] w W. zgłoszenia celnego towaru - samochodu osobowego marki [...], rok prod. [...], wnioskując o jego zwolnienie z należności celnych i podatkowych jako tzw. mienie przesiedlenia. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało [...] grudnia 2011 r. przyjęte przez organ celny, a następnie podlegało weryfikacji, polegającej na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów oraz rewizji celnej towaru. Po przeprowadzeniu postępowania i analizie przedstawionych przez skarżącą dokumentów, decyzją z [...] stycznia 2012 r. Naczelnik UC odmówił zwolnienia z należności celnych przywozowych, podatku od towarów i usług oraz od podatku akcyzowego z tytułu importu przedmiotowego samochodu osobowego i określił kwotę należności celnych i podatkowych wobec ww. towaru w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor IC uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznej części. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] czerwca 2013 r. Naczelnik UC uznał przedmiotowy samochód za wolny od cła i zarządził zwrot należności celnych w wysokości [...] zł. Pismem z [...] lipca 2013 r. skarżąca wniosła m.in. o zapłacenie odsetek od zwracanych należności celnych na podstawie art. 67 Prawa celnego. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, decyzją z [...] stycznia 2014 r. Naczelnik UC odmówił zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych. W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 67 Prawa celnego warunkujące zapłacenie odsetek od zwracanych należności celnych. Organ uznał, że skarżąca nie dołożyła wszelkiej staranności by dostarczyć organowi celnemu pełen, niebudzący wątpliwości materiał dowodowy, który mógłby stanowić podstawę do zastosowania zwolnienia z cła ww. samochodu w ramach mienia przesiedlenia. Skarżąca od powyższej decyzji wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wskazujących na to, że nie wykazano, w jaki sposób skarżąca przyczyniła się w do wydania wadliwej decyzji w sprawie oraz art. 67 ust. 1 Prawa celnego przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że strona przyczyniła się do powstania "błędu organu celnego". Dyrektor IC nie podzielił zarzutów odwołania i wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wg art. 241 WKC – dokonanie przez organy celne zwrotu należności celnych przywozowych lub należności wywozowych, jak również odsetek od kredytu lub odsetek za zwłokę, które mogły zostać pobrane przy uiszczaniu tych należności, nie nakłada na te organy obowiązku wypłaty odsetek. Jednakże odsetki wypłaca się m.in., gdy przewidują to przepisy krajowe. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Prawa celnego – od zwracanych należności organ celny płaci odsetki, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu (...). Z brzmienia cytowanego artykułu wynika, że obowiązek zapłaty przez organ celny odsetek od zwracanych należności celnych jest możliwy, jeśli zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki: 1. gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, 2. dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Dyrektor IC, posiłkując się orzecznictwem, dokonał analizy co należy rozumieć przez termin "błąd organu celnego" wskazując, że należy interpretować go w sposób szeroki oraz zobiektywizowany, będą to nie tylko o proste błędy rachunkowe czy pisarskie, ale także wszelkiego rodzaju błędy polegające na błędnej interpretacji lub zastosowaniu prawa. W konsekwencji obiektywna niezgodność decyzji z prawem będzie co do zasady oznaczać błąd organu celnego. Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy Dyrektor IC stwierdził, że Naczelnik UC wydając decyzję [...] grudnia 2011 r. o odmowie zwolnienia z należności celnych i ich wymiarze, dopuścił się naruszenia przepisów dotyczących prowadzenia postępowania wyjaśniającego, co zostało potwierdzone ostateczną decyzją Dyrektora IC z [...] kwietnia 2012 r. uchylającą w całości decyzję Naczelnik UC i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym samym Dyrektor IC uznał, że została spełniona pierwsza z przesłanek wskazanych w art. 67 ust. 1 Prawa celnego uzasadniająca zapłatę odsetek od zwracanych należności celnych. W zakresie drugiej z przesłanek, Dyrektor IC stwierdził, że pojęcie "nieprzyczynienie się przez dłużnika celnego" do powstania błędu organu celnego także nie zostało zdefiniowane w przepisach celnych. W związku z tym Dyrektor IC odwołał się do wykładni językowej tego pojęcia. Według Słownika Języka Polskiego PWN "przyczynić się" to stać się częściowo przyczyną czegoś lub wpłynąć na coś. Z powyższego wynika, że nieprzyczynienie się przez dłużnika celnego do powstania błędu organu celnego to brak wpływu na ten błąd. Ponieważ ustawodawca posługuje się w art. 67 ust. 1 Prawa celnego sformułowaniem "w żaden sposób", nieprzyczynienie się przez dłużnika celnego do powstania błędu organu celnego, oznacza brak jakiegokolwiek wpływu dłużnika na ten błąd. Każda więc czynność dłużnika, która choć w minimalnym stopniu wpłynęła na błąd organu celnego, powoduje, że nie zachodzi druga z przesłanek określonych w art. 67 ust. 1 Prawa celnego warunkujących zapłatę odsetek od zwracanych należności celnych. Mając powyższe na uwadze Dyrektor IC uznał, że w niniejszym postępowaniu celnym strona nie dochowała należytej staranności w dostarczeniu organowi I instancji dowodów potwierdzających fakt uznania sprowadzonego pojazdu za należący do tzw. mienia przesiedlenia. Wynika to z tego, że skarżąca przedstawiła kserokopię dowodu rejestracyjnego niepotwierdzoną urzędowo za zgodność z oryginałem i to dopiero na etapie postępowania odwoławczego - dowodu, który miał zasadnicze znaczenie dla uznania spełnienia wymogu sześciomiesięcznego używania pojazdu za granicą. Gdyby skarżąca przedstawiła ten dokument w oryginale albo w poświadczonej urzędowo za zgodność z oryginałem kopii na etapie postępowania przed organem I instancji, poprzedzającego wydanie decyzji z [...] stycznia 2012 r., miałoby to fundamentalny wpływ na uznanie samochodu za należący do tzw. mienia przesiedlenia. W opinii Dyrektora IC oznacza to, że skarżąca przyczyniła się do opisanego wyżej błędu organu celnego, a więc nie zaistniała druga obok błędu organu celnego konieczna przesłanka – nieprzyczynienie się przez dłużnika celnego w żaden sposób do powstania błędu organu celnego, co przesądza o niemożności zapłaty tych odsetek przez organy celne. Dyrektor IC nie zgodził się z zarzutami odwołania dotyczącymi naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. i stwierdził, że obowiązki dotyczące postępowania dowodowego wskazane w tych przepisach zostały wykonane. Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – [...] lipca 2014 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora IC, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 67 ust. 1 Prawa celnego, poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca przyczyniła się do powstania błędu organu celnego; 2. art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 o.p., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, która to ocena nosi cechy dowolności. W motywach skargi skarżąca zarzuciła, że ani w przepisach WKC, ani w ustawie Prawo celne, jak również w art. 112 u.p.a. nie ustanowiono obowiązku dostarczania przez stronę zagranicznego dowodu rejestracyjnego. W związku z tym niezałączenie przez skarżącą dokumentu, którego nie miała obowiązku dostarczyć jest zbyt daleko idący i podyktowane stanowiskiem organu w sprawie. Skarżąca podkreśliła, że kserokopię zagranicznego dowodu dostarczyła tylko i wyłącznie z własnej inicjatywy zgłaszając, w piśmie z [...] stycznia 2012 r. na podstawie art. 180 o.p., wniosek o przeprowadzenie dowodu z dowodu rejestracyjnego pojazdu. Zdaniem skarżącej sam brak wezwania przez Naczelnika UC o dostarczenie dowodu rejestracyjnego jednoznacznie wskazuje na niedokładnie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Konkludując skarżąca stwierdziła, że dokonana przez Dyrektora IC ocena, że strona przyczyniła się do błędu organu celnego nie jest poparta żadnym przepisem prawnym, orzeczeniem sądu, dokonana na podstawie Słownika Języka Polskiego i czasownika "przyczynienie się" jednoznacznie świadczy o nieprawidłowej, dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i współżycia społecznego wykładni naruszającej przepis art. 191 o.p. Zatem wbrew twierdzeniom organu, skarżąca spełniła wszystkie kryteria warunkujące zapłacenie odsetek od zwracanych należności celnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Prawa celnego – od zwracanych należności organ celny płaci odsetki, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim przypadku odsetki oblicza się od dnia zapłaty należności podlegających zwrotowi oraz według zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach, dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Niewątpliwie powyższy artykuł zawiera dwie przesłanki, których kumulatywne spełnienie jest konieczne do wypłata przez organ celny odsetek od zwracanych należności celnych tj.: 1. niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, 2. dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Poza sporem w sprawie pozostaje wypełnienie przesłanki pierwszej. Dyrektor IC przyznał, że wydanie przez Naczelnika UC decyzji z [...] stycznia 2012 r. o odmowie zwolnienia z należności celnych i podatkowych przedmiotowego samochodu oraz wymiar tychże należności było błędem organu celnego. Tak więc spór w sprawie dotyczy przesłanki drugiej, czy dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Innymi słowy, czy działania skarżącej w trakcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Naczelnika UC z [...] stycznia 2012 r., mogły przyczynić się do wydania decyzji o niekorzystanej dla niej treści. Zdaniem Dyrektora IC skarżąca przyczyniła się do tego, ponieważ kluczowy dla sprawy dowód – potwierdzający fakt uznania sprowadzonego pojazdu za należący do mienia przesiedlenia – złożyła dopiero po wydaniu decyzji z [...] stycznia 2012 r. na etapie postępowania odwoławczego. Skarżąca stwierdza zaś, że przedstawienie dowodu rejestracyjnego nie jest wymagane żadnymi przepisami prawa dotyczącymi zwolnienia mienia przesiedlenia, a także że dowód ten załączyła z własnej inicjatywy, a nie na żądanie organu. Sąd stwierdza, że słuszność ma skarżąca. Przede wszystkim nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że do udokumentowania przez stronę przesłanki użytkowania samochodu w kraju trzecim przez okres co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty (w ramach zwolnienie mienia przesiedlenia), koniecznym jest przedstawienie dokumentu rejestracyjnego samochodu. Oczywiście jest to dokument mogący udowodnić spełnienie tego warunku lecz jest to tylko jeden z dowodów. Wnioskujący może bowiem przedstawić inne równoważne dowody potwierdzające wypełnienie tego warunku. W przedmiotowej sprawie tak się stało. Skarżąca przedstawiła w trakcie postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r. m.in.: akta własności pojazdu z [...] maja 2011 r., kartę identyfikacyjną ubezpieczenia pojazdu z [...] maja 2011 r. (okres ważności do [...] sierpnia 2011 r.), odnowienie karty identyfikacyjnej ubezpieczeniowej z [...] sierpnia 2011 r. (okres ważności do [...] lutego 2012 r.). Były to więc dokumenty z których jasno wynikało użytkowanie przedmiotowego samochodu w [...]. Co więcej sąd zauważa, że Naczelnik UC, przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2012 r., w żadnym z dwóch wezwań skarżącej z [...] grudnia 2011 r. (p. k. 36 i 68 akt adm.) nie żądał nadesłania dokumentu rejestracyjnego pojazdu, a wymagał przedstawienia dokumentów ubezpieczenia samochodu, które – jak wskazano – zostały przedłożone przez skarżącą. Sąd zauważa ponadto, że sam Dyrektor IC w decyzji z [...] kwietnia 2012 r. uchylającej decyzję z [...] stycznia 2012 r. nie wskazywał, że to przedłożenie dowodu rejestracyjnego samochodu do odwołania, spowodowało konieczność uchylenia decyzji. Był to tylko jeden z dowodów, który miał być wzięty pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wcześniej jednak uzupełniony poprzez nadesłanie jego oryginału bądź potwierdzenia za zgodność z oryginałem, tak jak i pozostałych dokumentów (ubezpieczeniowych i karty pojazdu). Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się z Dyrektorem IC, że to zaniedbania ze strony skarżącej przyczyniły się do błędu organu celnego. To sam Dyrektor IC w decyzji z [...] kwietnia 2012 r. wyraźnie stwierdził, że Naczelnik UC swą ocenę oparł na wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym (niepełnym) przez co naruszył art. 122 (zasadę prawdy obiektywnej), art. 187 § 1 (zasadę prawdy materialnej) i art. 191 (prawidłową ocenę dowodu) o.p. W tej sytuacji sąd za zasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania celnego. Sąd podkreśla, że nawet w sytuacji gdy strona wnioskująca przedstawia dokumenty w nieprawidłowej formie (np. w kserokopiach), czy też niewłaściwe to organy celne dysponują instrumentami prawnymi, a co więcej mają obowiązek do zażądania ich uzupełnienia. Istotne jest, że w przedmiotowej sprawie skarżąca współpracowała z organami celnymi, odpowiadając na wezwania i składając wyjaśnienia. Tak więc sąd uznał, że skarżącą w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania błędu organu celnego. Wydanie decyzji wadliwej z [...] stycznia 2012 r., której konsekwencją było poniesienia ciężaru finansowego przez skarżącą, było wyłącznie błędnym działaniem Naczelnika UC. W związku z powyższym sąd za trafny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 67 ust. 1 Prawa celnego, poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, iż skarżąca przyczyniła się do powstania błędu organu celnego. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z [...] lipca 2013 r. Naczelnik UC weźmie pod uwagę wytyczne sądu wyrażone w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1a w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).