V SA/Wa 2540/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę. W dniu 26 marca 2007 r. M. N. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład") Oddział w Ł. o umorzenie należności z tytułu nieopłacenia składek ubezpieczeniowych. Uzasadniając swój wniosek wskazała, iż znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, a ponadto uznana została za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Zakład odmówił M. N. umorzenia należności z tytułu zaległych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres 03-12. 1999 r. w łącznej kwocie 8.437,80 zł (w tym: z tytułu składek - 3.070,80 zł, z tytułu odsetek - 5.367 zł), ubezpieczenie zdrowotne za okres 06-12. 1999 r., w łącznej kwocie 1.403,96 zł (w tym: z tytułu składek - 516,19 zł, z tytułu odsetek - 887 zł), Fundusz Pracy za okres 03-12. 1999 r. w łącznej kwocie 603,94 zł (w tym: z tytułu składek - 219,94 zł, z tytułu odsetek - 384 zł) W uzasadnieniu wyjaśniono, że na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s.", należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może również umorzyć należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Organ administracyjny I instancji uznał, iż powołane przez wnioskodawczynię argumenty i zgromadzone dokumenty, nie stanowią podstawy do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazano tutaj, iż wnioskodawczyni uzyskuje zasiłek w kwocie 639 zł brutto miesięcznie, posiada samochód osobowy marki [...] oraz nieruchomość położoną w miejscowości W. Tym samym w ocenie organu I instancji możliwa jest egzekucja należności Zakładu z majątku bądź świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni. Odnosząc się do powoływanych okoliczności dotyczących stanu zdrowia wnioskodawczyni, organ I instancji wskazał, iż zaliczenie wnioskodawczyni do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności również nie daje podstaw do umorzenia przedmiotowego zadłużenia. Podkreślono tutaj, iż orzeczony wobec wnioskodawczyni stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy do dnia 8 czerwca 2007 r., a ponadto jak wynika z załączonego do wniosku orzeczenia lekarskiego, wnioskodawczyni może pracować na stanowisku zapewniającym odpowiednie warunki bioklimatyczne. W związku z powyższym w ocenie Zakładu z uwagi na brak ww. przesłanek umożliwiających umorzenie zaległych składek stwierdzono brak podstaw do umorzenia względem wnioskodawczyni zaległych składek. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawczyni wskazała, iż decyzja organu I instancji jest bezprawna, gdyż należności z tytułu składek wygasły ex lege na skutek upływu 5 - letniego okresu przedawnienia biegnącego od daty ich wymagalności. Wnioskodawczyni wskazała tutaj, iż przed dniem 1 stycznia 2003 r., kiedy to weszły w życie zmiany u.s.u.s. dotyczące przedawnienia płatności składek, należności z tego tytułu ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia - co w tej sprawie jej zdaniem nie miało miejsca, po upływie lat 10 licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Wnioskodawczyni podniosła również, iż z uwagi na zasadę lex retro non agit organ winien przyjąć, iż brak przepisów przejściowych dotyczących wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) obliguje do stosowania w tej sprawie przepisów dotyczących umorzenia, które obowiązywały przed dniem 1 stycznia 2003 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes Zakładu") działając w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekającego jako organ II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Prezesa Zakładu zważywszy na sytuację majątkową wnioskodawczyni przedmiotowe zaległości są ściągalne, dlatego też nie można ich umorzyć na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Odnosząc się natomiast do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu przedawnienia, organ II instancji wskazał, iż w sprawie tej bieg terminu przedawnienia przerywały czynności wymienione w ust. 5 art. 24 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. tj. odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności o której został zawiadomiony dłużnik. Tym samym w sprawie tej stosując poprzednio obowiązujące uregulowania dotyczące przedawnienie, nie doszło do upływu 10 letniego okresu przedawnienia zaległości wobec Zakładu. Organ II instancji podkreślił tutaj, iż 10 letni okres przedawnienia dotyczy zarówno zobowiązań powstałych do 31 grudnia 2002 r. (o ile nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. według przepisów obowiązujących przed tą datą), jak i zobowiązań powstałych od 1 stycznia 2003 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., skarżąca powoływała się na te same okoliczności co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie szczegółowo wskazując sytuację materialną skarżącej oraz okoliczności ustalone w toku kontroli jej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", realizowane są poprzez kontrolę legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W konsekwencji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Wojewódzkim Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, iż podziela stanowisko organu administracyjnego w przedmiocie braku przesłanek do przyjęcia, iż zadłużenie skarżącej uległo przedawnieniu. W wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. I UK 232/04, Sąd Najwyższy wypowiedział się jednoznacznie, iż dziesięcioletni okres przedawnienia ustanowiony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. nie ma zastosowania wyłącznie do należności przedawnionych przed tą datą, co w przypadku skarżącej nie miało miejsca. W ocenie Sądu organ administracyjny prawidłowo i wnikliwie zgromadził oraz rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, do czego zobligowany był z mocy art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.. Organy administracyjne wyraźnie odniosły się do twierdzeń skarżącej o jej złej sytuacji finansowej po uprzednim przeprowadzeniu kompletnego postępowania dowodowego. W ocenie Sądu zasadność zaskarżonej decyzji uzasadniają następujące okoliczności: skarżąca ma stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 754,60 zł brutto; prowadzi wspólne gospodarstwo z otrzymującym 1.100 zł emerytury ojcem, co zmniejsza jej wydatki zwłaszcza, że zajmowane mieszkanie jest lokalem kwaterunkowym; skarżąca dysponuje używanym samochodem osobowym zakupionym w 2006 r., którego wartość nie jest duża, ale korzystanie z niego pociąga za sobą konieczność ponoszenia wydatków na ubezpieczenia, benzynę, konserwację; strona jest współwłaścicielką nieruchomości o powierzchni przekraczającej 2 hektary położonej w bardzo ciekawym turystycznie regionie. W tej sytuacji uzasadnienie zaskarżonej decyzji świadczy o racjonalnej ocenie sytuacji skarżącej opartej na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, dlatego też w zakresie kompletności oraz prawidłowości dokonana przez organ administracji publicznej ocena nie może zostać uznana przez Sąd za dowolną a w konsekwencji niezgodną z prawem. Wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.