V SA/Wa 2547/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A. T. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 20 stycznia 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia 11 lutego 2005 r. A. T. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę przyznania uprawnień wskazała wysiedlenie przez okupanta z rodzinnej miejscowości. Do wniosku załączyła pozytywną rekomendację Powiatowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z [...] lutego 2005 r., oświadczenie świadków S. K., R. Z. i J. S. z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz zaświadczenie z Urzędu Gminy w P. Dokumenty te potwierdzają fakt wysiedlenia w 1941 r. Decyzją z [...] marca 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz.U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 z późn. zm.), dalej: ustawy o kombatantach, odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu wysiedlenia. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż wnioskowany przez stronę tytuł uprawnień nie jest przewidziany przepisami powołanej wyżej ustawy. Pismem z 19 kwietnia 2005 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo rozszerzyła swój poprzedni wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując na pobyt w obozie hitlerowskim w D. Na dowód powyższego załączyła oświadczenia świadka H. O. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż pobyt strony w obozie w D. nie został potwierdzony zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym. Organ wskazał, iż fakt pobytu w obozie hitlerowskim w D. nie był do tej pory nigdzie podnoszony. Stwierdził ponadto, iż jest rzeczą niemożliwą aby strona zapomniała o tak istotnym wydarzeniu i nie zamieściła informacji na ten temat. Dodatkowo wskazał, iż załączone oświadczenia świadka H. O. budzi wątpliwości, gdyż świadek został wysiedlony z innej miejscowości niż zainteresowana. Tym samym organ uznał, iż w sprawie brak jest dostatecznych dowodów, na podstawie których można było przyznać uprawnienia z wnioskowanego tytułu, tj. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o kombatantach i wobec tego utrzymał decyzję w mocy. W dniu 5 września 2005 r. A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do której dodatkowo dołączyła oświadczenia dwóch świadków potwierdzające fakt pobytu skarżącej w obozie w D. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo podkreślił, iż skarżąca wraz z rodzicami przebywała w obozie przejściowym w D., a pobyt w takim obozie nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach. Wskazał, iż obok obozu przejściowego, w D. funkcjonował obóz policji bezpieczeństwa, w którym umieszczani byli więźniowie polityczni i zbiegli robotnicy przymusowi. Skarżąca ze względu na swój młody wiek (ok. dwóch lat - dopisek sądu) nie mogła być więźniem politycznym a tym bardziej wykonywać pracy przymusowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] sąd administracyjny powołany jest do kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, tzn. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana. Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem stanowisku organu orzekającego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż skarżącej należało odmówić przyznania - z uwagi na doznane represje - uprawnień kombatanckich. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego w niniejszej sprawie przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji, [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji, [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23]. Ponadto, organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu, może natomiast - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów - odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny, [v. wyrok NSA z 23 02 1999 r., sygn. IV SA 1010/97, Lex nr 48684]. Przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego precyzują rodzaje działalności, (charakter prześladowań), które mogą być podstawą do ubiegania się o uprawnienia. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym za represję uznaje się m.in. przebywanie z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na mocy § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości [Dz.U. Nr 106, poz. 1154 z późn zm.], za inne miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, uznano m.in. przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obozy internowania) w D. W niniejszej sprawie A. T. wraz ze skargą i wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich złożyła oświadczenia świadków potwierdzające, iż skarżąca przebywała w obozie hitlerowskim w D. W świetle powyższego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie wyjaśniające i kierując się w nim przepisami prawa materialnego powinien mieć na uwadze również okoliczności i dowody, na które powoływała się strona postępowania. Tymczasem organ pominął dowody złożone przez stronę wraz z wnioskiem, tj. oświadczenia świadków. Nie sprawdził ich wiarygodności, nie odniósł się też w pełni do nich w swojej decyzji. Należy stwierdzić, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zebrał wszystkich dowodów w sprawie i nie usunął wszystkich wątpliwości, jak i nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a w każdym razie nie zawarł tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w pierwszej kolejności organ winien przesłuchać wskazanych świadków i ustalić wszelkie istotne dla sprawy okoliczności dotyczące pobytu skarżącej w obozie hitlerowskim w D., w tym przede wszystkim kiedy i do którego obozu trafiła skarżąca, czy do przejściowego, czy też może wraz z rodziną do obozu policji bezpieczeństwa w D., a jeśli tak, to w jakich okolicznościach. Organ powinien dążyć do ustalenia, kiedy miały miejsce wysiedlenia z miejscowości, w których przed tym zdarzeniem mieszkała skarżąca i świadkowie, czy możliwe było w związku z tym zetknięcie się np. świadka O. i rodziny skarżącej już w transporcie do obozu. Ponadto organ wyjaśni w toku przesłuchania skarżącej dlaczego w swoim życiorysie i wniosku pominęła fakt pobytu w obozie i stosownie to wyjaśnienie oceni. Niezależnie od tego organ winien ustalić z jakiego tytułu świadkowie posiadają przyznane uprawnienia kombatanckie i w wypadku ustalenia, że z tytułu pobytu w obozie w D. (którym), okoliczność tę ocenić stosownie w odniesieniu do sytuacji skarżącej. W ocenie Sądu braki w postępowaniu wyjaśniającym, spowodowane nie przeprowadzeniem postępowania w celu zbadania okoliczności i dowodów, na które powoływała się skarżąca, skutkują naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa i uzasadniają uwzględnienie skargi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.