V SA/Wa 2547/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E.B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2012; oddala skargę. W dniu 15 maja 2012 r. (data stempla pocztowego: 14 maja 2012 r.) do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynął złożony przez E.B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. Pismem z dnia 24 maja 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał wnioskodawczynię do usunięcia w terminie 7 dniu od dnia doręczenia wezwania braków formalnych ww. wniosku, tj. dostarczenia lub podpisania załączników graficznych na których znalazły się wskazane w wezwaniu działki ewidencyjne. Jednocześnie w wezwaniu wskazano, iż dla działek rolnych: C. C1, F, F1, G, G1, H, H1, I, I1, K, K1, L, L1, N, N1, N2, P, P1, R, R1, S, S1, T, T1, U, U1, W, Z wskazano numery działek ewidencyjnych (sekcja VIII kolumna 4) dla których nie podano wszystkich pól obowiązkowych (sekcja VII kolumny od 2 do 12) lub wskazana działka ewidencyjna nie została podana we wniosku (sekcja VII) lub nie dostarczono/ nie podpisano załączników graficznych. Pismem z dnia z dnia 24 maja 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. poinformował E.B., iż wnioskodawczyni zaznaczyła wnioskowanie o przyznanie płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), jednak nie zostały zadeklarowane we wniosku działki rolne z oznaczeniem JPO-TUZ. Jednocześnie w ww. piśmie wskazano, że uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 w ww. zakresie możliwe jest w terminie do dnia 15 maja 2012, zaś uzupełnienie wniosku po dniu 15 maja, ale do dnia 11 czerwca 2012 r. będzie skutkować pomniejszeniem kwoty płatności. Oba wskazane pisma zostały doręczone w dniu 28 maja 2012 r. na adres wskazany przez wnioskodawczynie, przy czym pisma te zostały odebrane przez A. B., matkę wnioskodawczyni. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. E.B. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, wskazując, iż ich uzupełnienie w wyznaczonym terminie nie było możliwe z uwagi na jej pobyt poza granicami Polski. Wraz z powyższym wnioskiem wnioskodawczyni uzupełniła braki formalne. Następnie pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. wezwano E.B. do stawienia się i złożenia wyjaśnień w Biurze Powiatowym ARiMR w S., w związku ze złożonym wnioskiem. W dniu 18 czerwca 2012 r. strona złożyła oświadczenie, że w okresie od 25 maja 2012 do 11 czerwca 2012 r. przebywała poza granicami Polski na L., a do ARiMR stawiła się w pierwszym możliwym po powrocie dniu. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił E.B. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2012. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, iż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych nastąpiło bez jej winy. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie, wskazując, iż jej mąż od początku roku 2011 pracuje na L., ona zaś jeździ do niego samochodem. Poinformowała ponadto, iż w dniu 28 maja 2012 r. stawiła się na zabieg w Klinice Lekarskiej w W., po zabiegu zaś koniecznym było wykonywanie wobec niej zabiegów medycznych, do których przeszkolony był jedynie jej mąż. Z uwagi na fakt, iż z racji obowiązków służbowych mąż wnioskodawczyni musiał wracać na L. była ona zmuszona udać się wraz z nim za granicę. Wskazała, iż o tym, że została wezwana do usunięcia braków formalnych złożonego przez siebie wniosku, została poinformowana telefonicznie. Jednocześnie stwierdziła, iż była przeświadczona, że kilkudniowa zwłoka w uzupełnieniu braków pisma nie spowoduje dla niej negatywnych skutków procesowych, przy czym swoje przeświadczenie oparła na wcześniejszych doświadczeniach kiedy to nie mogąc stawić się w wyznaczonym terminie do ARiMR zadzwoniła do ww. organu Agencji i została poinformowana, że może stawić się w innym terminie, celem uzupełnienia braków. Do ww. zażalenia dołączone zostało zaświadczenie lekarskie dot. E.B. wystawione w dniu 19 lipca 2012 r. Pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wezwał E.B. do przedstawienia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, dokumentów/materiałów uprawdopodobniających wyjazd zagraniczny w okresie od 28 maja 2012 r. do 11 czerwca 2012 r., faktu wykonywania pracy przez męża wnioskodawczyni na L. oraz jego przeszkolenia do wykonywania czynności medycznych. Pismem z 10 września 2012 r. E.B., poinformowała, iż o wezwaniu do uzupełniania braków dowiedziała się 28 maja 2012 r. w trakcie rozmowy telefonicznej, kiedy była już w drodze na L. W dniu 30 maja 2012 r. otrzymała pocztą elektroniczną od siostry zeskanowane pismo z ARiMR, przy czym w przypadku wezwania [...] zeskanowana została tylko pierwsza strona wezwania, tj. bez pouczenia zawartego na drugiej stronie. Do powyższego pisma, załączone zostały dokumenty potwierdzające, iż mąż skarżącej jest zatrudniony w P., a pracę wykonuje w M.. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia podniesiono, iż wymóg uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie zwalnia strony od obowiązku udowodnienia istnienia powoływanych okoliczności oraz wykazania, że z powodu niemożliwych do przezwyciężenia – nie zaś jedynie utrudnionych – nie mogła ona dokonać czynności w terminie bez swojej winy. Zdaniem organu odwoławczego, E.B. nie przedstawiła obiektywnych dokumentów/dowodów potwierdzających, że wyjazd służbowy jej męża miał miejsce w dniach 28 maja – 11 czerwca 2012 r. oraz fakt, iż E.B. uczestniczyła w ww. wyjeździe. Ponadto, wskazano, iż brak jest obiektywnych dowodów, potwierdzających konieczność wykonywania zabiegów jedynie przez męża E.B.. Ponadto zdaniem organu II instancji o braku winy zainteresowanego można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Organ II Instancji, odniósł się do twierdzeń E.B. odnośnie braku konsekwencji w związku z uchybieniem terminu złożenia wyjaśnień w sprawie za rok 2007 r. – wskazując, iż ww. wezwanie z 2007 r. wystosowane zostało na podstawie ar. 50 par. 1 kpa (a tym samym termin miał jedynie charakter instrukcyjny), a nie w oparciu o art. 64 par. 2 kpa. Na powyższe postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. skargę do WSA w W. wniósł pełnomocnik E.B.. Zarzucając ww. postanowieniu naruszenie przepisów postępowania – to jest naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 43, art. 44, art. 58 i art. 77 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż strona wyjaśniła wszelkie mogące mieć wpływ na wynik sprawy okoliczności faktyczne – tj. przeprowadzony na niej zabieg medyczny, konieczność sprawowania nad nią opieki i przeprowadzania szeregu czynności medycznych, jak np. podawanie leków, których sama skarżąca nie mogła sobie zaaplikować, a do których to czynności jako jedyny przeszkolony został jej maż. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, okoliczności te potwierdzone zostały stosownymi dokumentami prywatnymi, tj. oświadczeniami męża i siostry skarżącej oraz inną dokumentacją. Nadto wskazano, iż jako brak możliwości skutecznego uzupełnienia braków formalnych należy uznać również przesłanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych droga elektroniczną, bez ostatniej strony zawierającej pouczenie. W uzasadnieniu skargi wskazano także, iż warunkiem skuteczności doręczenia w trybie art. 43 kpa jest wyrażenie zgody i podjęcie się oddania pisma adresatowi przez osobę odbierającą, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż strona składająca wniosek o przywrócenie terminu nie ma obowiązku udowodnienia braku swojej winy i wystarczy uprawdopodobnienie, że mimo staranności i dbałości o własny interes nie mogła dokonać czynności w terminie, przy czym w niniejszej sprawie, zdaniem pełnomocnika skarżącej, skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Odnosząc się do zarzutów organ II instancji uznał, że stwierdzenie strony, iż gdyby znała treść pouczenia zawartego w wezwaniu, być może rozwiązałaby jakoś inaczej sprawę, świadczy, iż przeszkoda przed jaką stanęła skarżąca była jednak możliwa do przezwyciężenia. Ponadto, wskazano, iż pogląd dotyczący konieczności zobowiązania się przez odbierającego pismo domownika (czy to w postaci złożenia pisemnego oświadczenia, czy podpisania zobowiązania już zamieszczonego na druku poświadczenia odbioru) do oddania pisma adresatowi jako warunku uznania doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. za prawidłowe, nie wynika z tego przepisu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ II instancji wskazał, iż brak odmowy przyjęcia przesyłki należy utożsamiać z podjęciem się doręczenia przesyłki adresatowi. Jednocześnie organ II instancji kwestionuje, aby skarżąca zdołała obalić domniemanie doręczenia pisma adresatowi, jakie wynika z zastępczej formy doręczenia określonej w art. 43 k.p.a. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano także, iż okoliczność, że osoba której wręczono pismo za pokwitowaniem nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności postanowienia organu odwoławczego w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności, nie zaś – prawidłowość doręczenia skarżącej wezwania do uzupełnienia wniosku w trybie art. 43 kpa. Rozróżnienie ww. kwestii jest szczególnie istotne w świetle argumentacji pełnomocnika skarżącej, który dla poparcia swojej tezy o bezzasadności ww. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, przywołuje również okoliczności świadczące o nieprawidłowości samego doręczenia. W tym miejscu należy więc wskazać, iż warunkiem skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, jest skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia ww. braków. Mając na uwadze fakt, iż termin do uzupełnienia ww. braków biegnie nie od momentu sporządzenia wezwania przez organ administracyjny, ale od momentu jego doręczenia stronie, należy uznać, iż w przypadku braku prawidłowego doręczenia wezwania stronie, nie dochodzi do rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 64 § 2 kpa, a tym samym – nie jest możliwym wnoszenie o jego przywrócenie. Mając na uwadze powyższe rozważania, jak również przedmiot zaskarżenia (postanowienie o odmowie przywrócenia terminu) należy już na wstępie odrzucić argumentację pełnomocnika skarżącej, dotyczącą nieprawidłowego doręczenia ww. wezwania. Już tylko na marginesie należy wskazać, iż nie sposób podzielić argumentacji pełnomocnika skarżącej, iż skuteczne doręczenie w trybie art. 43 kpa wymaga wskazania na poświadczeniu odbioru, iż domownik podejmuje się oddania ww. przesyłki adresatowi. Takie twierdzenie jest sprzeczne z treścią art. 43 kpa który wymaga jedynie, aby domownik podjął się oddania pisma adresatowi, nie wymaga natomiast, by uczynił to w jakieś szczególnej formie. Jednocześnie należy wyraźnie wskazać, iż zgodnie z funkcjonującym w orzecznictwie poglądem, w przypadku doręczenia w trybie art. 43 kpa okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia (tak np. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. I SA/Łd 163/96). Tym bardziej okolicznością taka nie będzie fakt, iż skarżącej przekazane zostało przez siostrę pismo, ale bez pouczenia o skutkach niezachowania terminu. Przechodząc do meritum ww. sprawy, tj. kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności za rok 2012, należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 kpa razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu stanowi wyjątek od ogólnej zasady statuującej obowiązek zachowania terminów określonych w ustawie, a tym samym – przesłanki jej stosowania powinny być interpretowane ściśle. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż skarżąca nie sprostała wymogom jakie stawia przed nią art. 58 § 1 kpa w kontekście realizacji przesłanki braku winy. Należy bowiem zauważyć, iż jak wynika z oświadczeń skarżącej, o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych dowiedziała się już 28 maja 2012 r., a więc w dniu w którym jej matka odebrała ww. wezwanie, zaś pismo, choć niekompletne, zostało jej przesłane drogą elektroniczną przez siostrę w dniu 30 maja 2012 r. W ocenie Sądu, okres 7 dni jest wystarczającym dla podjęcia stosownych działań na rzecz uzupełnienia ww. braków formalnych, tym bardziej, iż postępowanie administracyjne w ww. sprawie toczyło się na wniosek skarżącej, a tym samym mogła się spodziewać, iż zajdzie potrzeba dokonania dodatkowych czynności w związku z ww. postępowaniem. W szczególności w sytuacji, gdy jak wskazała często odbywa podróże poza granice kraju w związku z pracą męża winna była przedsięwziąć stosowne kroki np. w celu ustanowienia pełnomocnika. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż skarżąca sama przyznała, iż znajdując się w L., miała możliwość uzupełnienia ww. braków, nie zrobiła tego jednak, z uwagi na fakt, iż nie była świadoma skutków procesowych zaniechania uzupełnienia ww. braków. Należy przy tym zaznaczyć, iż fakt, że strona nie zapoznała się z treścią pouczenia, nie był w żaden sposób zawiniony przez organ administracyjny, który w doręczonej stronie decyzji zawarł odpowiednie pouczenie. Niemożność zapoznania się z jego treścią wynikała w tym wypadku z braku należytej staranności po stronie osoby, którą posłużyła się skarżąca, dla uzyskania treści doręczonego postanowienia. Skutki wskazanego niedbalstwa obciążają tym samym stronę, a nie organ administracyjny. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy poprzez złożenie stosownego zaświadczenia lekarskiego. Zaświadczenie to wydane 19 lipca 2012 r. wskazuje na konieczność prowadzenia oszczędzającego trybu życia pacjentki w okresie od 28 maja 2012 r. do 11 czerwca 2012 r. W tym miejscu na marginesie wskazać należy, iż skarżąca w swoich wyjaśnieniach jest niekonsekwentna, bowiem wskazuje, iż poza granicami kraju przebywała w okresie od 25 maja 2012 r., podczas, gdy w toku postępowania wyjaśnia, iż wyjazd jej w L. miał miejsce dopiero 28 maja 2012 r. W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż wydane przez organy obu instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie płatności na 2012 r. są prawidłowe. Ponadto analizując przebieg postępowania oraz treść zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia innych przepisów prawa procesowego, które skutkowałyby wyeliminowaniem go z obrotu prawnego. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku